Kiralık Araçla Kazada Sorumluluk Kimde?

Kiralık araçla kazada tek bir sorumlu yoktur. Sürücünün kusuru, kiralama süresi, aracın işleteni, trafik sigortası, kasko şartları ve sözleşmedeki kullanım kuralları ayrı ayrı incelenir.

Yaklaşık hesabı etkileyen başlıkları topluca görmek için trafik kazası tazminatı hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

Kiralık araçla kazada sorumluluk — kısa cevap: Trafik cezası, üçüncü kişiye verilen zarar ve kiralık aracın kendi hasarı farklı başlıklardır.

Bu Yazıda Öne Çıkanlar

• Trafik cezası, üçüncü kişiye verilen zarar ve kiralık aracın kendi hasarı farklı başlıklardır.
• Uzun süreli kiralamada işleten sıfatı, sözleşme ve fiili hâkimiyet üzerinden ayrıca incelenebilir.
• Sözleşmedeki her bedel kaydı otomatik olarak geçerli ve sınırsız kabul edilmez.
• Kaza anındaki ek sürücü, kullanım amacı, alkol ve ehliyet durumu teminatı etkileyebilir.

Kiralık Araç Kazasında Neden Birden Fazla Dosya Oluşur?

Bir kiralık araç kazasında en az üç ayrı ilişki bulunabilir: kazaya karışan üçüncü kişilerin zararları, kiralanan aracın kendi hasarı ve kiracı ile kiralama şirketi arasındaki sözleşme. Bunlara trafik cezası, çekici, kullanım kaybı ve kasko muafiyeti gibi yan kalemler de eklenebilir.

Bu ayrım yapılmadan “bütün masraf sürücüye aittir” veya “sigorta her şeyi öder” demek doğru değildir. Her kalem için zarar gören, sorumlu kişi, sigorta teminatı ve ispat belgesi farklı olabilir. İlk yapılması gereken, hangi paranın kimin hangi zararına ilişkin olduğunun tablo hâline getirilmesidir.

Sürücünün Sorumluluğu

Aracı kullanan kişi trafik kurallarına uymak, aracı özenle kullanmak ve kazadan sonra sözleşme ile mevzuatta öngörülen bildirimleri yapmakla yükümlüdür. Kusurlu sürüş nedeniyle üçüncü kişilere ve kiralık araca verilen zarar bakımından sorumluluk doğabilir.

Bununla birlikte kusur, hasarın tamamının sürücüye yüklenmesi anlamına gelmez. Karşı tarafın kusuru, aracın teknik arızası, yol durumu ve sigorta ödemeleri hesaba katılmalıdır. Kiralama şirketinin tek taraflı düzenlediği hasar bedeli, fatura, ekspertiz ve onarım belgeleriyle denetlenebilir olmalıdır.

Kiralama Şirketi Ne Zaman Sorumlu Olabilir?

Karayolları Trafik Kanunu, motorlu aracın işletilmesinden doğan zararlar bakımından işleten sorumluluğunu düzenler. Kısa ve uzun süreli kiralama ilişkilerinde işleten sıfatının kimde olduğu; sözleşmenin süresi, ekonomik yarar ve araç üzerindeki fiili hâkimiyet gibi unsurlarla incelenebilir. Ruhsat sahibi olmak önemli olmakla birlikte her tartışmayı tek başına çözmez.

Aracın bakımsızlığı, bilinen teknik eksiklik, uygun olmayan lastik veya güvenli kullanımı etkileyen başka bir kusur kazaya katkıda bulunmuşsa kiralama şirketinin davranışı ayrıca değerlendirilir. Sürücünün kusuru ile şirketin araç teslim ve bakım yükümlülüğü aynı dosyada birlikte bulunabilir.

Trafik Sigortası ve Kasko Nasıl Devreye Girer?

Zorunlu trafik sigortası, poliçede tanımlanan aracın işletilmesi sırasında üçüncü kişilere verilen zararları kanuni sorumluluk ve teminat limitleri çerçevesinde karşılar. Kiralık aracın kendi hasarı ise kural olarak trafik sigortasının konusu değildir; kasko, ek koruma paketi veya sözleşme hükümleri önem kazanır.

Kaskoda sürücü tanımı, yetkisiz kullanım, alkol, ehliyetsizlik, anahtar teslimi, ihbar süresi ve muafiyet şartları incelenmelidir. “Tam güvence” şeklindeki pazarlama ifadesi, poliçe ve sözleşme okunmadan sınırsız koruma olarak kabul edilmemelidir.

Kaza Sonrası Yapılması Gerekenler

• Yaralanma varsa 112 ve kolluk birimlerine haber verin.
• Araçların konumunu ve hasarı farklı açılardan görüntüleyin.
• Tutanak düzenleme şartları varsa bilgileri eksiksiz girin.
• Kiralama şirketinin acil durum hattına gecikmeden bildirim yapın.
• Sözleşme, teslim formu ve güvence paketinin kopyasını alın.
• Çekici ve servis yönlendirmesini yazılı olarak teyit edin.
• Kredi kartından yapılan çekimlerin açıklamasını ve belgelerini isteyin.

Kiralama Şirketinin Talep Edebileceği Kalemler

Her kalem için olayla bağlantı, makullük ve mükerrer tahsilat kontrolü yapılmalıdır. Sigorta şirketinden tahsil edilen bedel, hurda veya sovtaj geliri ve kiracıdan alınan güvence bedeli aynı zarar hesabında dikkate alınmalıdır. Belgesiz, açıklamasız veya piyasanın çok üzerinde kalemlere yazılı itiraz edilebilir.

• Belgelendirilen onarım veya sigorta muafiyet bedeli
• Çekici, otopark ve zorunlu kurtarma giderleri
• Makul onarım süresine ilişkin kullanım veya kazanç kaybı
• Sözleşmeye uygun idari işlem giderleri
• Ödenip kiracıya yansıtılan trafik cezaları

Sık Yapılan Hatalar

• Sözleşmeyi okumadan yalnız çağrı merkezi açıklamasına güvenmek
• Ek sürücüyü sözleşmeye işletmemek
• Kaza fotoğrafı ve tutanağı olmadan aracı teslim etmek
• Kredi kartı çekimini hangi kaleme ait olduğunu sormadan kabul etmek
• Trafik sigortası ile kaskonun kapsamını karıştırmak
• Sigorta ödemesini düşmeden hasarın tamamını yeniden talep etmek

Kiralık Araç Kazasında Sorumluluk Haritası

Kiralık araçla yapılan kazada dört ayrı hesap birbirine karışabilir: karşı tarafın zararı, kiralık aracın kendi hasarı, trafik cezası ve aracın kullanılamadığı döneme ilişkin talep. Zorunlu trafik sigortası esas olarak üçüncü kişilere verilen zarar bakımından devreye girerken, kiralık aracın kendi hasarı kasko ve kiralama sözleşmesi üzerinden incelenir. Trafik cezası ile şirketin sözleşmede öngördüğü işlem bedeli de aynı şey değildir.

Örneğin kayıtlı ek sürücü aracı kullanırken karşı tarafın tamamen kusurlu olduğu bir kaza yaşanmış ve şirket depozitoyu geçici olarak bloke etmiş olsun. Bu durumda provizyonun kesin tahsilata dönüşüp dönüşmediği, hangi zarar kalemine dayandığı ve karşı taraf sigortasından tahsilat yapılıp yapılmadığı sorulmalıdır. Aynı hasarın hem sigortadan hem müşteriden mükerrer alınmaması gerekir; buna karşılık sözleşmede açık ve makul bir idari işlem bedeli varsa o kalem ayrıca değerlendirilir.

• Sürücünün sözleşmede kayıtlı olup olmadığını doğrulayın.
• Geçici provizyon ile kesin tahsilatı ayırın.
• Her kesinti için fatura veya hasar hesabı isteyin.
• Sigorta tahsilatının nihai hesaptan düşülüp düşülmediğini kontrol edin.

Kiralık araçla kazada sorumluluk hakkında sık sorulan sorular

Kiralık araçta trafik cezasını kim öder?

İhlali yapan sürücüye veya araç işletenine göre uygulama değişebilir. Kiralama şirketi ödediği cezayı sözleşme kapsamında sürücüye yansıtabilir; işlem bedeli ayrıca denetlenmelidir.

Kiralık araç kazasında depozito kesilebilir mi?

Kesintinin sözleşme, gerçek zarar ve belgeyle bağlantısı bulunmalıdır. Geçici provizyon ile kesin tahsilat aynı değildir.

Ek sürücü kazaya karışırsa ne olur?

Ek sürücünün sözleşmede kayıtlı olup olmadığı ve poliçe şartları önemlidir. Kayıtsız kullanım teminat ve rücu tartışması doğurabilir.

Karşı taraf tamamen kusurluysa yine ücret çıkar mı?

Kiralama sözleşmesi uyarınca geçici provizyon veya işlem yapılabilir; ancak nihai zarar hesabında kusur ve sigorta tahsilatları dikkate alınmalıdır.

İlgili Yazılar

• Kasko Poliçesini Satır Satır Denetleme Rehberi: Hasardan Önce 12 Kontrol
• Kasko Poliçesini Satır Satır Denetleme Rehberi: Hasardan Önce 12 Kontrol
• Ehliyetsiz Sürücü Kazada Otomatik Olarak %100 Kusurlu mudur?
• Ehliyetsiz Sürücü Kazada Otomatik Olarak %100 Kusurlu mudur?
• Yabancı Plakalı Araçla Kazada Tazminat Başvurusu

Resmî ve Birincil Kaynaklar

• 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu
• SEDDK – Zorunlu Trafik Sigortası Genel Şartları

Bilgilendirme: Bu içerik genel bilgi amaçlıdır; somut olayda güncel düzenleme, işlem ve süreler ayrıca incelenmelidir. Somut durumunuz için baroya kayıtlı bir avukatla iletişime geçmeniz gerekir.