Trafik, Kasko ve İMM Teminatları Bir Kaza Dosyasında Nasıl Birlikte Çalışır?

Kısa cevap: Aracınızın hem trafik sigortası hem de kaskosu olabilir. Hatta poliçenizde İMM teminatı da bulunabilir. Peki bu, kaza yaptığınızda bütün zararların karşılanacağı anlamına gelir mi?

Hayır.

Çünkü trafik sigortası, kasko ve İMM aynı şeyi korumaz. Birisi esas olarak başkalarına verdiğiniz zararı, diğeri kendi aracınızı, üçüncüsü ise belirli durumlarda trafik sigortası limitini aşan sorumluluğunuzu güvence altına alır.

Bu ayrımı bilmezseniz, poliçeniz olduğunu düşünürken yüz binlerce, hatta olayın büyüklüğüne göre çok daha yüksek bir zararla karşı karşıya kalabilirsiniz.

Bu rehberde trafik sigortası, kasko ve İMM arasındaki farkları açıklayıcı kaza senaryoları üzerinden açıklayacağız.

Bu rehber hangi sorunu çözüyor?

Bu yazı, “Trafik Sigortası, Kasko ve İMM Arasındaki Farklar: Kazada Hangisi Ne Öder?” başlığındaki bilgileri yalnız tanım düzeyinde bırakmadan dosya kurma ve kontrol etme bakışıyla ele alır. Amaç, tek bir belgeye veya tek bir orana güvenmek yerine olayın kronolojisini, dayanak kayıtlarını ve başvuru sırasını birlikte değerlendirebilmektir.

Birinci bölüm: Trafik sigortası neyi karşılar?

Trafik sigortasının tam adı, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasıdır.

Buradaki en önemli iki kelime 'zorunlu' ve 'sorumluluk' kelimeleridir.

Zorunludur; çünkü trafiğe çıkan motorlu araçlar bakımından kanunla öngörülmüştür.

Sorumluluk sigortasıdır; çünkü temel olarak sigortalı aracın işletilmesi nedeniyle üçüncü kişilere verilen zararlar karşısındaki hukuki sorumluluğu güvence altına alır.

Daha sade anlatalım.

Aracınızla başka bir araca çarptınız ve kusurlusunuz. Karşı araçta hasar oluştu. Karşı aracın hasarı, kusurunuz ve teminat kapsamı doğrultusunda sizin trafik sigortanızdan talep edilebilir.

Karşı araçtaki sürücü veya yolcu yaralandıysa, bedensel zararları da şartları oluştuğunda trafik sigortası kapsamında değerlendirilir.

Bir yayaya çarptıysanız, yayanın bedensel zararları bakımından da aracın trafik sigortası gündeme gelebilir.

Ancak trafik sigortasının sorumluluğu sınırsız değildir. Kaza tarihinde geçerli olan teminat limitleriyle sınırlıdır.

Burada önemli olan poliçenin düzenlendiği gün değil, kazanın gerçekleştiği tarihte geçerli olan limitlerdir.

Limitler dönemsel olarak değişebildiği için yazıda kalıcı bir rakam vermek yerine güncel limitlerin SEDDK'nın resmî sitesinden kontrol edilmesi daha doğrudur.

Trafik sigortası kendi aracınızı karşılar mı?

Genel kural olarak hayır.

Kendi kusurunuzla başka bir araca çarptığınızda, trafik sigortanız karşı tarafın zararını teminat ve limitler içinde karşılayabilir. Fakat sizin aracınızın hasarı kendi trafik sigortanızdan ödenmez.

Kendi aracınızın hasarı bakımından kasko poliçenizin bulunup bulunmadığına ve poliçenin kapsamına bakılır.

Trafik sigortası sürücünün kendi yaralanmasını karşılar mı?

Trafik sigortası, aracın işleteninin üçüncü kişilere karşı sorumluluğunu güvence altına alır. Bu nedenle kazaya neden olan sürücünün kendi bedensel zararını, otomatik olarak kendi kullandığı aracın trafik sigortasından alabileceği düşünülmemelidir.

Fakat araçta bulunan yolcunun durumu farklı olabilir.

Örneğin babasının kullandığı araçta yolcu olan çocuk yaralandığında, aile ilişkisi nedeniyle bedensel zarar otomatik olarak kapsam dışında kalmaz. Kazanın türü, sorumluluk, yolcunun konumu ve rücu sebepleri ayrıca incelenir.

Bu özel senaryoyu serinin ilerleyen bölümünde ayrıntılı olarak ele alacağız.

Trafik sigortası manevi tazminatı karşılar mı?

Zorunlu trafik sigortasının standart kapsamı manevi tazminat taleplerini karşılamaz.

Manevi tazminat yönünden İMM poliçesinde ek teminat bulunup bulunmadığı ayrıca kontrol edilmelidir. Teminat yoksa talep doğrudan sorumlu kişilere yönelebilir.

İkinci bölüm: Kasko neyi karşılar?

Kasko, trafik sigortasından farklı olarak zorunlu değildir.

Kaskonun temel amacı, poliçede belirtilen aracın doğrudan uğradığı maddi zararları poliçe kapsamı içinde karşılamaktır.

Örneğin:

• Başka bir araçla çarpışma
• Sabit bir cisme çarpma
• Aracın devrilmesi veya yuvarlanması
• Yanma
• Çalınma veya çalınmaya teşebbüs

kasko kapsamında değerlendirilebilecek temel risklerdir.

Ancak 'Kaskom var' demek tek başına yeterli değildir. Çünkü kasko ürünleri aynı kapsamda olmayabilir.

Genel şartlarda ürünler:

• Dar kasko
• Kasko
• Genişletilmiş kasko
• Tam kasko

şeklinde ayrılmaktadır.

Dar kaskoda temel risklerin yalnızca bir bölümü güvence altında olabilir.

Genişletilmiş kaskoda temel risklerin yanında deprem, sel, dolu veya başka ek risklerden bazıları poliçeye eklenebilir.

Tam kaskoda ise genel şartlarda ek sözleşmeyle güvence altına alınabilen risklerin tamamı kapsama alınır. Fakat yine de limitler, muafiyetler ve özel şartlar poliçeden kontrol edilmelidir.

Kasko karşı tarafın aracını öder mi?

Kaskonun kendi araç hasarınızı karşılamasıyla, karşı tarafa verdiğiniz zararın karşılanması farklı konulardır.

Standart kasko teminatının temel konusu kendi aracınızdaki maddi zarardır. Karşı tarafa verdiğiniz zarar için trafik sigortası ve varsa İMM değerlendirilir.

Bazı kasko poliçelerinin içinde İMM teminatı bulunabilir. Fakat bu, kaskonun kendiliğinden karşı tarafın zararını karşıladığı anlamına gelmez. Poliçede ayrıca İMM teminatının ve limitinin yazılı olması gerekir.

Kasko araçtaki yaralanmayı karşılar mı?

Standart kasko teminatı esas olarak araçtaki maddi zarara yöneliktir.

Poliçede ferdi kaza, tedavi, hukuksal koruma veya benzeri ek teminatlar bulunabilir. Bunların varlığı ve kapsamı poliçenin teminat tablosundan ayrıca kontrol edilmelidir.

Yani 'Kaskom var, araçtaki herkesin bütün bedensel zararları karşılanır' düşüncesi doğru değildir.

Kaskoda en sık gözden kaçan noktalar

Kasko yaptırırken yalnızca fiyata bakılmamalıdır.

Şunlar kontrol edilmelidir:

• Ürünün dar, standart, genişletilmiş veya tam kasko olup olmadığı
• Muafiyet bulunup bulunmadığı
• Yetkili veya özel servis seçimi
• Orijinal, eşdeğer ya da yeniden kullanılabilir parça hükümleri
• İkame araç süresi
• Sel, dolu, deprem ve doğal afet teminatları
• Anahtar kaybı
• Yanlış akaryakıt
• Yurt dışı teminatı
• Sonradan eklenen aksesuarlar
• Aracı kullanabilecek kişilerle ilgili özel şartlar
• İMM teminatı

Üçüncü bölüm: İMM nedir?

İMM'nin açılımı İhtiyari Mali Mesuliyet Sigortasıdır.

İhtiyaridir; yani zorunlu değildir.

Mali sorumluluk sigortasıdır; yani sizin üçüncü kişilere karşı doğabilecek hukuki sorumluluğunuzu belirli koşullarda güvence altına alır.

İMM'nin temel görevi, trafik sigortasının sorumluluk limitini aşan kısmı poliçede yazılı İMM limitine kadar karşılamaktır.

Şöyle bir örnek verelim:

Kusurlu olduğunuz bir kazada karşı araca ve araçtaki kişilere önemli zararlar verildiğini düşünelim.

Trafik sigortası, kaza tarihinde geçerli limitleri içinde devreye girer. Gerçek zarar trafik sigortası limitini aşıyorsa, poliçenizde uygun bir İMM teminatı bulunması hâlinde limit üzerindeki bölüm İMM kapsamında değerlendirilebilir.

İMM bulunmuyorsa veya İMM limiti de yetersiz kalıyorsa, karşılanmayan zarar sürücüye, işletene veya diğer sorumlulara yöneltilebilir.

Bu nedenle İMM, özellikle yüksek bedelli araçların bulunduğu trafikte ve ağır bedensel zarar ihtimalinde son derece önemlidir.

İMM sınırsız mıdır?

Her İMM poliçesi sınırsız değildir.

Poliçede:

• Maddi zarar için ayrı limit
• Bedensel zarar için ayrı limit
• Maddi ve bedensel zarar için birleşik limit
• Kaza başına toplam limit

belirlenmiş olabilir.

'Sınırsız İMM' olarak sunulan ürünlerde bile poliçenin kapsamı, istisnaları ve özel şartları okunmalıdır.

Manevi tazminat İMM'ye dâhil midir?

Manevi tazminat talepleri İMM'nin standart teminatına kendiliğinden dâhil değildir. Ek sözleşmeyle poliçeye eklenebilir.

Bu nedenle poliçenizde yalnızca 'İMM var' yazması yeterli olmayabilir. Manevi tazminat teminatının ayrıca bulunup bulunmadığını kontrol etmelisiniz.

Dördüncü bölüm: Üç sigortayı örneklerle karşılaştıralım

Aşağıdaki senaryolar açıklama amaçlıdır; doğrulanmış müşteri dosyaları değildir.

Örnek 1: Başka bir araca arkadan çarptınız

Kazada kusurlu olduğunuzu düşünelim.

Karşı aracın hasarı için önce sizin trafik sigortanız gündeme gelir.

Karşı taraftaki sürücü veya yolcu yaralandıysa bedensel zararlar da şartları oluştuğunda trafik sigortası kapsamında değerlendirilir.

Gerçek zarar trafik sigortası limitini aşarsa poliçenizdeki İMM devreye girebilir.

Sizin kendi aracınızdaki hasar ise trafik sigortanızdan değil, varsa kaskonuzdan ve kasko kapsamına göre karşılanabilir.

Kısaca:

• Karşı taraf: Trafik sigortası, sonra gerekiyorsa İMM.
• Kendi aracınız: Kasko.
• Limitleri aşan bölüm: Sorumlu kişiler bakımından ayrıca değerlendirme.

Örnek 2: Tek taraflı kazada bariyere çarptınız

Kendi aracınızın hasarı için varsa kasko değerlendirilir.

Bariyerde oluşan zarar bakımından trafik sigortanız gündeme gelebilir. Zarar trafik sigortası limitini aşarsa İMM incelenir.

Araçta yolcu yaralanmışsa yolcunun bedensel zararı bakımından aracın trafik sigortası ve kazanın sorumluluk koşulları değerlendirilir.

Sürücünün kendi yaralanması ise aynı aracın trafik sigortası bakımından yolcuyla aynı şekilde değerlendirilemez.

Örnek 3: Dolu yağışında aracınız zarar gördü

Burada üçüncü bir kişiye karşı sorumluluk doğuran trafik kazası bulunmadığı için trafik sigortası devreye girmez.

Kasko poliçenizde dolu veya ilgili doğal afet teminatı varsa araç hasarı poliçe kapsamında değerlendirilebilir.

İMM'nin de bu olayda bir görevi yoktur. Çünkü üçüncü bir kişiye verdiğiniz ve trafik sigortası limitini aşan bir zarar bulunmamaktadır.

Örnek 4: Çok pahalı bir araca çarptınız

Karşı araçtaki gerçek zarar trafik sigortası limitini aşabilir.

Bu durumda trafik sigortası kendi limiti içinde devreye girer. Üzerindeki zarar için varsa İMM değerlendirilir.

İMM yoksa veya limiti yetersizse kalan zarar doğrudan sorumlu kişilere yöneltilebilir.

İşte İMM'nin neden yalnızca 'ekstra bir poliçe' olarak görülmemesi gerektiğini bu örnek açıkça gösteriyor.

Trafik sigortası limiti yetmezse kalan zararı kim öder?

Trafik sigortasının teminat içindeki sorumluluk sınırı ile zarar hesabı aynı şey değildir. Zararın daha yüksek olması, trafik sigortacısının kendi limitini aşarak ödeme yapacağı anlamına gelmez. Varsa İMM, kendi kapsamına giren limit üstü sorumluluk için değerlendirilir. İMM Genel Şartları bu ayrımı düzenler.

Limit sırasını gösteren örnek

Aşağıdaki L değeri güncel yasal limit değildir; yalnız işleyişi anlatmak için kullanılmıştır. Tek zarar gören bulunduğunu, kusur ve kapsam tartışması olmadığını, başka kesinti uygulanmadığını varsayalım:

Son satırın kimden istenebileceği hukuki sorumluluğa bağlıdır. “Mutlaka sürücü öder” diye tek kişiye bağlanamaz. Birden fazla araç veya yaralı olduğunda kişi/araç başı ve kaza başı sınırlar ayrıca incelenir. Aynı zarar için iki poliçeden mükerrer ödeme alınması hedeflenmez.

İMM varsa manevi tazminat da karşılanır mı?

Manevi tazminat İMM’ye ek sözleşmeyle alınabilir; yalnız “İMM dâhil” yazması yeterli değildir. Bu ek teminatın işleyişi, maddi zararda kullanılan “önce trafik limiti aşılır” örneğiyle her durumda aynı değildir. Poliçede manevi tazminata ayrılan kapsam ve limit ayrıca okunmalıdır.

Dosyayı hazırlarken araç onarımı, bedensel zarar ve manevi tazminatı farklı satırlara yazın. Her satırın karşısına muhatap şirketi, poliçe numarasını ve talep edilen teminatı ekleyin. Böylece bir kaleme ilişkin ret cevabını bütün dosyanın reddi sanmazsınız.

Şirketten gelen cevabı değerlendirirken sigorta ret gerekçesi inceleme rehberini kullanabilirsiniz.

Beşinci bölüm: Poliçenizde bugün kontrol etmeniz gerekenler

Şimdi poliçelerinizi açın ve şu soruların cevaplarını arayın:

• Trafik sigortanızın başlangıç ve bitiş tarihi doğru mu?
• Araç ve kullanım bilgileri gerçeğe uygun mu?
• Kasko ürününüz dar kasko mu, kasko mu, genişletilmiş kasko mu, tam kasko mu?
• Kaskoda muafiyet var mı?
• İMM teminatınız bulunuyor mu?
• İMM limiti maddi ve bedensel zararlar için ayrı mı, birleşik mi?
• Manevi tazminat ek teminatı var mı?
• Yetkili servis, parça ve ikame araç koşulları nelerdir?
• Ferdi kaza ve hukuksal koruma gibi ek teminatlar bulunuyor mu?
• Aracı farklı kişilerin kullanmasına ilişkin bir sınırlama veya özel şart var mı?

Bu soruların cevaplarını kaza olduktan sonra öğrenmek yerine, poliçeyi yaptırırken öğrenmek gerekir.

Sonuç ve son kontrol

Bu rehberde trafik sigortasının, kaskonun ve İMM'nin aynı işi yapmadığını gördük.

Özetlersek:

Trafik sigortası, aracın işletilmesi nedeniyle üçüncü kişilere verilen zararlar karşısındaki hukuki sorumluluğu kaza tarihindeki limitler içinde güvence altına alır.

Kasko, poliçe kapsamına göre kendi aracınızın uğradığı maddi zararları karşılar.

İMM ise trafik sigortası limitini aşan sorumluluğunuzu poliçedeki şartlar ve limitler dâhilinde güvence altına alır.

Fakat poliçenin yalnızca adını bilmek yeterli değildir. Aynı şirketten alınmış iki kasko poliçesi bile teminatlar, muafiyetler ve özel şartlar bakımından birbirinden farklı olabilir.

Bir sonraki yazıda gerçek bir poliçenin teminat tablosunu nasıl okuyacağınızı; limit, muafiyet, parça, servis, ikame araç, İMM ve manevi tazminat teminatlarını nerede bulacağınızı açıklayacağız.

Sık sorulan sorular

Trafik sigortası hangi zararı karşılar?

Sigortalı aracın işletilmesinden doğan üçüncü kişilere karşı hukuki sorumluluğu, ilgili teminat ve limitlerle güvence altına alır. Kendi aracınızın hasarı için kendi trafik poliçeniz değil, varsa kaskonuz ve olayın diğer sorumlularının güvenceleri değerlendirilir.

Kusurlu sürücü kendi yaralanmasını kendi trafik sigortasından alabilir mi?

Kendi trafik poliçesinden otomatik ödeme sonucu çıkarılamaz. Trafik sigortası üçüncü kişilere karşı sorumluluğa yöneliktir. Başka aracın sorumluluğu, kişinin kazadaki konumu ve varsa ferdi kaza gibi farklı teminatlar ayrı değerlendirilir; sürücü ve yolcu aynı kabul edilmez.

İlgili rehberler

Konuyu aşağıdaki ilgili rehberlerle birlikte inceleyebilirsiniz:

• Karavan Kasko Sigortası: Kapsamı ve Teminatları
• Kasko İhtiyari Mali Mesuliyet Sorumluluğu
• Kaza Tespit Tutanağına İtiraz Dilekçesi Nedir?
• Trafik Kazası İcra Takibi

Resmî ve birincil kaynaklar

• SEDDK – Trafik Sigortası Genel Şartları
• SEDDK – Kasko Sigortası Genel Şartları
• SEDDK – İMM Sigortası Genel Şartları
• SEDDK – Güncel trafik sigortası teminat limitleri

Bilgilendirme notu: Mevzuat, teminat limitleri, parasal sınırlar ve kurum uygulamaları zaman içinde değişebilir. Somut olay; kaza tarihi, poliçe hükümleri, kusur, sağlık kayıtları ve ilgili düzenlemeler birlikte incelenerek değerlendirilmelidir.

Bilgilendirme: Bu içerik genel bilgi amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayda güncel düzenleme, işlem ve süreler ayrıca değerlendirilmelidir. Kişisel durumunuza ilişkin hukuki destek için baroya kayıtlı bir avukata başvurmanız önerilir.

Başvuruya geçmeden önce hesaplamada kullanılan temel verileri trafik kazası tazminat hesabı ana rehberi üzerinden karşılaştırabilirsiniz.