Kaza Öncesi Hastalık Maluliyet Oranını Nasıl Etkiler?

Kısa cevap: Kaza öncesi hastalık, maluliyet hakkını otomatik olarak ortadan kaldırmaz. Asıl soru, kazanın yeni bir kalıcı kayıp oluşturup oluşturmadığı veya mevcut hastalığı ne ölçüde ağırlaştırdığıdır. Toplam engel oranı ile yalnız kazaya bağlanan maluliyet oranı aynı olmayabilir.

Kaza Öncesi Hastalık Ne Demektir?

Kazadan önce var olan kırık sekeli, ameliyat, eklem kireçlenmesi, bel-boyun fıtığı, sinir hastalığı, protez, görme veya işitme kaybı ile sistemik hastalıklar önceki durum kapsamında değerlendirilebilir. Hastalığın tanısının kazadan önce konmuş olması şart değildir; tıbbi belgeler bulgunun daha eski olduğunu gösterebilir.

Önceki Hastalık Tazminatı Engeller mi?

Hayır. Zarar görenin bünyesinin hassas olması veya önceden bir hastalığının bulunması, kazanın oluşturduğu ek zararı kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Ancak kazayla ilgisiz olan eski kayıp, yeni kazanın sonucu gibi hesaplanmamalıdır.

Üç Temel Senaryo

Toplam Engel Oranı ile Kazaya Bağlı Oran Neden Farklıdır?

Engelli sağlık kurulu raporu, kişinin tüm hastalıklarını birlikte değerlendirebilir. Trafik kazasına bağlı tazminat raporu ise olayla illiyet kurulabilen kaybı göstermelidir. Bu nedenle kişinin bütün vücut engel oranı yüzde 30 iken kazaya bağlanan oranı daha düşük olabilir; bazı dosyalarda ise kaza tamamen yeni bir kayıp oluşturduğundan oran doğrudan kazaya bağlanabilir.

Eski Oran Yeni Orandan Çıkarılır mı?

Her zaman basit aritmetik çıkarma yapılmaz. Eski ve yeni oranların aynı yönetmelik, aynı cetvel ve aynı fonksiyon düzeyinde hesaplanıp hesaplanmadığı kontrol edilmelidir. Birden fazla kayıp Balthazard yöntemiyle birleşmişse “yeni toplam eksi eski toplam” işlemi de tek başına doğru sonucu vermeyebilir.

Önemli: Önceki durumun ayrıştırılması tıbbi bir karardır; yalnız yüzdeleri çıkaran otomatik işlem değildir.

Kaza Öncesi Hastalık Nasıl Tespit Edilir?

• Kaza öncesi e-Nabız ve hastane başvuruları
• Eski MR, röntgen, EMG ve laboratuvar sonuçları
• Önceki ameliyat ve fizik tedavi kayıtları
• İşyeri hekimi, askerlik ve sürücü sağlık kayıtları
• Reçeteler, sürekli ilaç raporları ve uzman muayeneleri
• Kazadan hemen sonraki görüntülerde kronik veya akut bulgu ayrımı

Kaza Öncesi Belge Yoksa Ne Olur?

Belge bulunmaması, önceki hastalığın kesinlikle olmadığı anlamına gelmez; varlığını da tek başına kanıtlamaz. Mevcut görüntülerin kronik özellikleri, kişinin önceki şikâyet öyküsü, işlev düzeyi ve tanık anlatımları diğer kayıtlarla birlikte değerlendirilir. Belirsizlik raporda açıkça gösterilmelidir.

Dejeneratif Hastalıklar Nasıl Değerlendirilir?

Kireçlenme, disk dejenerasyonu veya yaşa bağlı değişiklik sık görülür. MR’da dejenerasyon yazması bütün şikâyetin eski olduğu anlamına gelmez. Travmaya ait ödem, kırık, bağ hasarı, sinir bulgusu ve klinik değişim incelenerek kazanın mevcut hastalığı semptomatik hâle getirip getirmediği değerlendirilir.

Örnek 1: Diz Kireçlenmesi ve Yeni Bağ Yaralanması

Kazadan önce hafif diz kireçlenmesi bulunan ancak günlük yaşamında kısıtlılığı olmayan kişide kazayla ön çapraz bağ yırtığı ve kalıcı instabilite gelişebilir. Raporda kireçlenme ile travmatik bağ hasarı ayrılmalı; kazanın oluşturduğu ek fonksiyon kaybı gerekçelendirilmelidir.

Örnek 2: Eski Bel Fıtığı ve Kaza Sonrası Ağrı

Kazadan önce bel fıtığı tanısı ve tedavisi bulunan kişide kazadan sonra yalnız ağrının artması, otomatik olarak yeni maluliyet doğurmaz. Yeni nörolojik bulgu, travmatik görüntü değişikliği, tedavi ihtiyacı ve kalıcı fonksiyon kaybı araştırılır.

Örnek 3: Eski Kırık Sonrası Yeni Kırık

Aynı kemikte daha önce kırık sekeli varsa yeni kazanın oluşturduğu deformite, kısalık ve hareket kaybı eski durumla karşılaştırılır. Yeni kazanın hiç etkisi olmadığı veya mevcut sonucun tamamının yeni kazadan doğduğu, karşılaştırma yapılmadan söylenmemelidir.

Kaza Öncesi Protez veya Ameliyat Varsa

Protez ya da ameliyat öyküsü eski fonksiyon düzeyini gösteren önemli bir veridir. Kaza protezi gevşetmiş, çevre kemiği kırmış veya daha önce iyi çalışan eklemde yeni kısıtlılık oluşturmuş olabilir. Yeni yapısal hasar ve işlev değişimi ayrı yazılmalıdır.

Psikiyatrik Hastalıklar Nasıl Ele Alınır?

Önceden depresyon, anksiyete veya travma öyküsü bulunması, kaza sonrası psikiyatrik etkilenmeyi dışlamaz. Belirtilerin seyri, tedavi kayıtları, işlevdeki değişim ve kazanın özgül etkisi psikiyatri uzmanlığınca değerlendirilir.

Raporda Hangi Bilgiler Bulunmalıdır?

• Kaza öncesi tanı, tedavi ve işlev düzeyi
• Kazanın mekanizması ile akut yaralanmalar
• Önceki ve sonraki görüntülerin karşılaştırması
• Kazanın yeni oluşturduğu veya ağırlaştırdığı bulgular
• Kazayla ilişkilendirilmeyen eski kayıplar
• Kullanılan yönetmelik, cetvel ve hesap yöntemi
• Toplam mevcut oran ile kazaya bağlanan oranın ayrı gösterimi

Sık Yapılan Hatalar

Sık Sorulan Sorular

Kaza öncesi hastalık oranı sıfırlar mı?

Hayır. Kazanın oluşturduğu yeni veya ek kalıcı kayıp ayrıca değerlendirilebilir.

Eski MR şart mıdır?

Çok yararlıdır fakat tek delil değildir; önceki muayene, tedavi ve mevcut görüntü özellikleri birlikte incelenir.

Kaza hastalığı ortaya çıkardıysa tazminat alınabilir mi?

Kazanın sessiz hastalığı semptomatik hâle getirdiği tıbben gösterilebiliyorsa ek etkisi değerlendirilebilir.

Sonuç

Kaza öncesi hastalık, trafik kazasına bağlı maluliyet hesabında dışlama nedeni değil; ayrıştırılması gereken bir veridir. Önceki işlev düzeyi ile kaza sonrası kalıcı durum karşılaştırılmalı, kazanın yeni veya ağırlaştırıcı etkisi gerekçeli biçimde gösterilmelidir.
Hukuki ve tıbbi uyarı: Bu içerik genel bilgilendirmedir; somut dosyada oran ve illiyet tüm tıbbi belgelerle uzman kurulca değerlendirilir.

Resmî kaynaklar: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu • AYM — Önceki ve yeni maluliyetin araştırılması