Maluliyet Raporunda İlliyet Bağı Nedir? Neden Önemlidir?

Kısa cevap: İlliyet bağı, trafik kazası ile raporda değerlendirilen yaralanma veya kalıcı fonksiyon kaybı arasındaki neden-sonuç ilişkisidir. Bir rahatsızlığın kişide bulunması tek başına onun kazadan kaynaklandığını göstermez. Tazminat hesabına esas alınacak oran, kural olarak kazayla tıbben ve hukuken ilişkilendirilebilen kayıp üzerinden belirlenir.

İlliyet Bağı Ne Demektir?

Bir kişinin kaza sonrasında ağrı, hareket kısıtlılığı veya sinir hasarı yaşaması ile bu sonucun kazadan doğması aynı cümle değildir. İlliyet değerlendirmesi; kazanın mekanizmasının, ilk tıbbi kayıtların, görüntülemenin, tedavinin ve kalıcı sekelin birbiriyle uyumlu olup olmadığını inceler.

Maluliyet Raporunda Neden Belirleyicidir?

• Kazayla ilgisiz hastalıkların tazminat oranına eklenmesini önler.
• Kaza öncesinde var olan kayıp ile kazanın artırdığı bölümü ayırmaya yardımcı olur.
• Geçici yakınma ile kalıcı fonksiyon kaybını birbirinden ayırır.
• Sigorta şirketi, mahkeme ve bilirkişinin hangi zararı değerlendireceğini belirler.
• Oranın yanı sıra tedavi, iyileşme ve bakıcı ihtiyacı tartışmalarını da etkileyebilir.

İlliyet Bağı Nasıl Değerlendirilir?

İlk Hastane Kaydı Neden Çok Önemlidir?

Acil servis kaydı, kazadan hemen sonraki şikâyetleri ve muayene bulgularını gösterir. Yaralanan bölgenin kayda geçmemesi illiyet bağını otomatik olarak ortadan kaldırmaz; şok, çoklu travma veya gecikmeli belirti gibi açıklamalar olabilir. Ancak geç bildirilen şikâyette, aradaki dönemin belgeleri ve gecikmenin tıbbi açıklaması daha ayrıntılı incelenir.

Gecikmeli Ortaya Çıkan Şikâyet Kazaya Bağlanabilir mi?

Evet, bazı yumuşak doku, sinir veya psikiyatrik belirtiler zaman içinde belirginleşebilir. Fakat yalnız “kazadan sonra başladı” beyanı yeterli değildir. Başlangıç zamanı, takip kayıtları, beklenen doğal seyir ve arada başka bir olay bulunup bulunmadığı değerlendirilmelidir.

Kaza Öncesi Hastalık Varsa Ne Olur?

Kaza öncesi hastalık, tazminat hakkını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Kaza mevcut hastalığı ağırlaştırmış, sessiz bir durumu belirginleştirmiş veya yeni bir kayıp eklemiş olabilir. Rapor; önceki durumu, kazanın ek etkisini ve mevcut toplam kaybı mümkün olduğunca ayrı göstermelidir.

Örnek: Kaza öncesi diz kireçlenmesi bulunan kişide kazayla bağ yaralanması oluşmuşsa, bütün diz kaybını doğrudan kazaya yüklemek de kazanın hiçbir etkisi olmadığını söylemek de hatalı olabilir.

Dejeneratif Bulgular İlliyet Bağını Keser mi?

MR raporunda “dejeneratif”, “kronik” veya “yaşa bağlı” ibaresi bulunması tek başına illiyet bağını kesmez. Travmaya ait akut bulgular, önceki şikâyetler, muayene ve görüntüler birlikte değerlendirilir. Kaza, mevcut dejenerasyonu semptomatik hâle getirmişse bunun kapsamı ayrıca gerekçelendirilmelidir.

Araya Giren Yeni Bir Olayın Etkisi

İlk kazadan sonra düşme, ikinci trafik kazası veya yeni bir ameliyat yaşanmışsa sonuçların hangi olaya ait olduğu ayrıştırılmalıdır. Yeni olay bağı tamamen kesebilir, kısmen etkileyebilir veya ilk kazanın oluşturduğu hassasiyet üzerinde ek zarar doğurabilir. Kronoloji kurulmadan oran verilmesi güvenilir değildir.

İlliyet Bağı ile Kusur Aynı Şey midir?

Hayır. Kusur, kazanın meydana gelmesindeki sorumluluk payını; illiyet bağı ise sağlık sonucunun kazadan doğup doğmadığını inceler. Kişinin kazada kusursuz olması, her hastalığının kazaya bağlı olduğu anlamına gelmez. Tersine kusurlu olması da oluşan yaralanmanın tıbbi bağını ortadan kaldırmaz.

İlliyet Bağı ile Maluliyet Oranı Aynı Şey midir?

Hayır. Önce hangi sekellerin kazayla ilişkili olduğu belirlenir; sonra yalnız dâhil edilen kalıcı kayıplar uygun yönetmelik ve cetvele göre oranlanır. Yüzde hesabı doğru olsa bile, kazayla ilgisiz bulgu hesaba katılmışsa nihai sonuç hatalıdır.

Raporda İlliyet Bağı Nasıl Yazılmalıdır?

• Kazanın tarihi ve bildirilen oluş mekanizması
• İlk tıbbi başvuru ile objektif bulgular
• Tedavi, ameliyat ve rehabilitasyon kronolojisi
• Kaza öncesi aynı bölgeye ait hastalık ve kayıtlar
• Her sekel için kazayla ilişkinin gerekçesi
• İlişkilendirilemeyen veya kısmen ilişkilendirilen bulgular
• Kalıcılık tarihi ile uygulanan yönetmelik, tablo ve oran

İlliyet Bağı Kurulamadıysa Ne Yapılabilir?

• Eksik acil servis, görüntüleme, ameliyat ve fizik tedavi kayıtları tamamlanır.
• Kaza öncesi e-Nabız, hastane ve işyeri sağlık kayıtları karşılaştırılır.
• Kaza mekanizmasını gösteren tutanak ve görüntüler dosyaya eklenir.
• Çelişkinin hangi bulguya dayandığı rapordan açıklanması istenir.
• Gerekirse ilgili uzmanlıkların bulunduğu kuruldan ek veya yeni rapor talep edilir.

Sık Yapılan Hatalar

Sık Sorulan Sorular

İlliyet bağı yoksa maluliyet oranı sıfır mı olur?

Kişide bir engel bulunabilir; fakat kazayla ilişkilendirilemiyorsa o kayıp kaza tazminatına esas oran içinde değerlendirilmez.

Şikâyetin geç başlaması davayı bitirir mi?

Hayır. Gecikmenin tıbbi açıklaması ve ara dönemdeki belgeler incelenir.

İlliyet bağını kim belirler?

Tıbbi bağ uzman hekim veya kurulca değerlendirilir; hukuki illiyet ve sorumluluk konusunda nihai değerlendirme yargı merciine aittir.

Sonuç

İlliyet bağı, maluliyet hesabından önce çözülmelidir. Sağlık sonucunun kazayla zaman, mekanizma, anatomi ve belge zinciri bakımından uyumu gösterilmeli; önceki hastalıklar ile sonraki olaylar ayrıştırılmalıdır. Ardından kazaya bağlı kalıcı kayıp doğru cetvelle oranlanabilir.
Hukuki ve tıbbi uyarı: Bu içerik genel bilgilendirmedir; somut olayda illiyet bağı dosyadaki tüm tıbbi ve hukuki deliller birlikte incelenerek belirlenir.

Resmî kaynaklar: SEDDK Trafik Sigortası Genel Şartları • 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu