Araç Başkasının Üzerineyse Kazada Kim Sorumlu Olur?

Aracı kullanan kişi ile ruhsatta adı yazan kişi farklı olduğunda, zarardan yalnızca direksiyondaki kişinin sorumlu olduğu düşünülür. Oysa trafik kazalarında sürücünün kusur sorumluluğu yanında işletenin tehlike sorumluluğu ve sigortacının teminat sorumluluğu birlikte gündeme gelebilir.

Kısa cevap: Sürücü kusurlu davranışından sorumlu olabilir; araç işleteni de Karayolları Trafik Kanunu kapsamındaki koşullarla zarardan sorumlu tutulabilir. Ruhsat sahibi işleten sayılmaya karine oluşturur, ancak uzun süreli kiralama veya fiili hâkimiyet gibi durumlarda gerçek işleten ayrıca araştırılır.

Bu Yazıda Öne Çıkanlar

• Ruhsat sahibi ile işleten her olayda mutlaka aynı kişi değildir.
• Aracı kısa süreli ödünç vermek çoğu kez işleten sıfatını devretmez.
• Noterde satılmış fakat tescil işlemi tamamlanmamış araçta tarih ve teslim belgeleri önemlidir.
• Sigortacı poliçe limitiyle, sorumlular ise koşulları varsa limit ötesi zararla karşılaşabilir.

Sürücü, Malik ve İşleten Kavramları

Sürücü aracı fiilen sevk ve idare eden kişidir. Malik mülkiyet sahibidir. İşleten ise araçtan ekonomik ve fiili yarar sağlayan, kullanım üzerinde hâkimiyet kuran kişiyi ifade eder. Trafik sicilindeki kayıt işleten için güçlü bir başlangıç karinesi oluşturur.

Aracın uzun süreli kiralanması, finansal kiralama veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satış gibi ilişkilerde kanun özel sonuçlar öngörür. Salt “ben kullanmıyordum” savunması malik açısından her zaman yeterli değildir.

Araç Ödünç Verildiyse

Aile bireyine, çalışana veya arkadaşa kısa süreli kullanım için verilen araçta ruhsat sahibinin işleten sıfatı çoğu kez devam eder. Sürücünün kusuru ve işletenin sorumluluğu zarar görene karşı birlikte ileri sürülebilir. Tarafların kendi arasındaki rücu ilişkisi daha sonra ayrıca gündeme gelebilir.

Aracın izinsiz alınması veya çalınması halinde işletenin sorumluluktan kurtulması özel koşullara bağlıdır. Anahtarın korunması ve aracın gözetimi gibi olgular incelenebilir.

Satılmış Ama Devir Yapılmamış Araç

Noter satış tarihi, teslim, ödeme ve tescil kayıtları birlikte incelenir. Sadece elden yazılmış satış belgesi, motorlu araç mülkiyetinin devri için yeterli olmayabilir. Kazanın satıştan önce mi sonra mı gerçekleştiği ve resmi kaydın durumu belirleyicidir.

Kiralık ve Şirket Araçlarında Sorumluluk

Uzun süreli kira ilişkisinde kiracı işleten sayılabilir; günlük kiralamada ise sözleşme ve fiili hâkimiyet ayrıca değerlendirilir. Şirket aracını görev sırasında kullanan çalışanın kusuru, işverenin ve işletenin sorumluluğunu da gündeme getirebilir.

Araç üzerinde logo bulunması veya sürücünün çalışan olması tek başına yeterli değildir. Görev emri, kira sözleşmesi, kullanım süresi ve yakıt/bakım giderlerini kimin karşıladığı gibi veriler önemlidir.

Zarar Gören Kime Başvurabilir?

Zarar gören; kusurlu sürücü, işleten ve zorunlu trafik sigortacısının sorumluluğunu dosyaya göre birlikte değerlendirebilir. Maddi hasar, değer kaybı, bedensel zarar ve destekten yoksun kalma kalemlerinin muhatapları ile limitleri aynı olmayabilir.

Kazadan Ödemeye Uygulanabilir Yol Haritası

İlk aşamada kazanın oluşu ile zararın hesabı birbirinden ayrılmalıdır. Tutanak, kamera ve fotoğraflar kusura; eksper raporu, servis evrakı ve sağlık kayıtları ise zararın miktarına hizmet eder. Belgeleri tek klasörde karışık biçimde sunmak yerine “olay”, “kusur”, “zarar” ve “poliçe” başlıklarıyla ayırmak incelemeyi hızlandırır.

İkinci aşamada her zarar kalemi için doğru muhatap belirlenir. Zorunlu trafik sigortası, kasko, sürücü, işleten ve varsa taşıyıcı aynı kapsamda sorumlu değildir. Başvuruda yalnızca genel bir “tüm zararlarımı ödeyin” ifadesi kullanmak yerine onarım, değer kaybı, kullanım kaybı ve bedensel zarar ayrı ayrı açıklanmalıdır.

Üçüncü aşamada başvurunun teslim tarihi ile sigorta şirketinin cevabı kayda alınır. Telefon görüşmesi yapıldıysa aynı gün kısa bir e-posta ile konuşulanlar teyit edilir. Kısmi ödeme veya ret halinde hesap raporu ve dayanak poliçe maddesi istenir; uyuşmazlık noktası belirlenmeden tahkim ya da dava yoluna geçilmez.

Dosya İncelenirken Cevaplanması Gereken Sorular

• Olayın hukuki niteliğini değiştiren tarih, sözleşme veya poliçe hangisidir?
• Talebi destekleyen birincil belge mevcut mu, yoksa yalnızca taraf anlatımı mı var?
• Karşı tarafın veya kurumun ileri sürebileceği en güçlü itiraz nedir?
• Talep edilen tutarın hesabı denetlenebilir belge ve makul varsayımlara dayanıyor mu?
• Başvuru, itiraz, zamanaşımı veya hak düşürücü süre bakımından acil işlem gerekiyor mu?

araç başkasının üzerineyse kazada kim sorumlu olur hakkında sağlıklı bir sonuca ulaşmak için bu soruların her biri dosyaya özgü yanıtlanmalıdır. Benzer görünen iki olayda sözleşme tarihi, kusur delili, poliçe dönemi veya yapılan bildirimin biçimi sonucu değiştirebilir. Bu nedenle örnek karar ya da sosyal medya paylaşımı, kendi başına kesin sonuç garantisi olarak görülmemelidir.

Başvurudan önce talep, dayanak ve delil arasında açık bir bağ kurulması hem gereksiz retleri azaltır hem de sonraki uyuşmazlık aşamasını sadeleştirir. Belge sunulurken asıllar korunmalı, kuruma okunabilir kopya verilmeli ve teslim kaydı alınmalıdır.

Pratik Dosya Kontrol Listesi

• Ruhsat, poliçe ve kaza tarihini aynı tabloda gösterin.
• Aracın kimde ve ne kadar süredir bulunduğunu belgeleyin.
• Kira, satış, teslim veya görev belgelerini saklayın.
• Sürücü ile malik arasındaki ilişkiyi açıkça yazın.
• Talebi sürücü, işleten ve sigortacı yönünden ayrı değerlendirin.

Sık Sorulan Sorular

Araç babamın üzerine, kazayı ben yaptım; kim öder?

Sizin sürücü olarak kusurunuz, ruhsat sahibinin işleten sıfatı ve sigorta teminatı birlikte incelenir.

Aracı sattım ama devri yapılmadı, sorumlu muyum?

Resmi satış, teslim ve sicil durumu belirleyicidir. Elden satış iddiası tek başına her zaman sorumluluğu kaldırmaz.

Kiralık araçta kazayı kim karşılar?

Kira süresi, sözleşme, sürücü kusuru, işleten sıfatı ve poliçeler birlikte değerlendirilir.

İlgili Yazılar

• Araç sahibinin trafik kazasındaki sorumluluğu
• Trafik kazası sonrası sigortadan para alma
• Tek taraflı, çift taraflı ve zincirleme kazalarda talep haritası

Resmî ve Birincil Kaynaklar

• 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu
• SEDDK Trafik Sigortası Genel Şartları

Bilgilendirme: Bu içerik genel bilgi amaçlıdır; somut olayda güncel düzenleme, işlem ve süreler ayrıca incelenmelidir. Somut durumunuz için baroya kayıtlı bir avukatla iletişime geçmeniz gerekir.