Kademe ve Derece İlerlemesi Nedir? Nasıl Olur?

Derece ve kademe, devlet memurunun öğrenim durumu ile hizmet süresine göre aylık sistemindeki yerini gösterir. Kademe aynı derece içindeki ilerlemeyi, derece yükselmesi ise bir üst dereceye geçişi ifade eder. Bu ilerlemeler görev unvanının veya sorumluluğun kendiliğinden değiştiği anlamına gelmez.

Kademe ve derece ilerlemesi — kısa cevap:Memur, bulunduğu kademede en az bir yıl çalışmış ve derecesinde ilerleyebileceği kademe varsa kural olarak her yıl bir kademe ilerler. Derece yükselmesi genel olarak derecede üç yıl geçirilmesi, üçüncü kademede bir yıl bulunulması, üst derecede boş kadro ve görev için gerekli niteliklerin taşınmasıyla gerçekleşir.

Derece ve Kademe Ne Anlama Gelir?

Kademe

657 sayılı Kanun’a göre kademe, derece içinde görevin önemi veya sorumluluğu artmadan memurun aylığındaki ilerlemedir. Dereceler çoğunlukla üç kademeden oluşur. Örneğin 9/1 ifadesinde 9 dereceyi, 1 ise kademeyi gösterir.

Derece

Derece, memurun aylık ve kariyer sistemindeki daha geniş basamağıdır. Sayı küçüldükçe derece yükselir: 9. dereceden 8. dereceye geçiş bir derece yükselmesidir. Derece, kadro derecesi ile kazanılmış hak aylığı derecesi bakımından farklı anlamlar taşıyabilir.

Kademe İlerlemesinin Şartları

657 sayılı Kanun’un 64. maddesi kademe ilerlemesi için iki temel koşul öngörür. Memurun bulunduğu kademede en az bir yıl çalışmış olması ve bulunduğu derecede ilerleyebileceği bir kademenin bulunması gerekir.

• Bulunulan kademede en az bir yılın tamamlanması
• Derece içinde ilerlenebilecek sonraki kademenin bulunması
• Hizmet süresinin derece-kademe hesabına dâhil nitelikte olması
• İlerlemenin yetkili kurumca personel kayıtlarına işlenmesi

Kademe ilerlemesi, şartlar gerçekleştiğinde hak kazanılan tarihten geçerli olmak üzere yapılır. Kurumun işlemi geç tesis etmesi hâlinde özlük ve maaş farklarının düzeltilmesi istenebilir.

Derece Yükselmesinin Şartları

657 sayılı Kanun’un 68/A hükmüne göre bir üst derecede boş kadro bulunmalı; memur derecesi içinde en az üç yıl ve bu derecenin üçüncü kademesinde bir yıl çalışmış olmalı; atanacağı kadronun görev için aradığı nitelikleri taşımalıdır.

• Bir üst dereceden boş kadronun bulunması
• Bulunulan derecede en az üç yıl geçirilmesi
• Derecenin üçüncü kademesinde en az bir yıl çalışılması
• Kadro için özel mevzuatta aranan eğitim, unvan veya diğer niteliklerin taşınması

Örnek: 9/1’den başlayan ve normal ilerleyen bir memur birer yıl sonra 9/2 ve 9/3’e gelir. Üçüncü kademedeki gerekli süre ile diğer şartlar tamamlandığında 8/1’e derece yükselmesi gündeme gelir.

Kadro Derecesi ile Kazanılmış Hak Aylığı Farkı

Kadro derecesi, memurun atandığı kadronun teşkilat cetvelindeki derecesidir. Kazanılmış hak aylığı derecesi ise öğrenim, hizmet ve intibak hükümlerine göre memurun aylık bakımından ulaştığı derecedir. Emekli keseneğine esas derece de bazı durumlarda ayrı ilerleyebilir.

Bu üç göstergenin her zaman aynı olması gerekmez. Üst dereceli bir kadroya atanmak, kazanılmış hak aylığı derecesinin aynı anda o seviyeye yükseldiği anlamına gelmeyebilir.

Memuriyete Giriş Derecesi Nasıl Belirlenir?

Giriş derece ve kademesi, 657 sayılı Kanun’un 36. maddesindeki öğrenim durumu tablosuna göre belirlenir. İlkokul, ortaöğretim, ön lisans, lisans ve daha uzun süreli yükseköğrenim mezunları farklı derece ve kademelerden göreve başlar.

Mesleki veya teknik öğrenim, yüksek lisans, doktora, belirli meslek unvanları, memuriyet öncesi hizmet ve özel kanun hükümleri başlangıç ya da intibak derecesini etkileyebilir. Bu nedenle yalnız diploma süresine bakılarak kesin derece hesabı yapılmamalıdır.

Sekiz Yıl Disiplin Cezası Almayan Memura Bir Kademe

Son sekiz yıl içinde herhangi bir disiplin cezası almayan memura, aylık derecesinin yükseltilmesinde dikkate alınmak üzere bir kademe ilerlemesi uygulanır. Bu uygulama başarı belgesi veya yöneticinin takdirine bağlı bir ödül değildir; kanuni şartları sağlayan memur bakımından personel birimince değerlendirilir.

Sekiz yıllık dönemde alınan disiplin cezası hesabı etkiler. Cezanın yargı kararıyla iptal edilmesi veya mevzuata göre özlük dosyasından çıkarılması durumunun süre hesabına etkisi, cezanın hukuki durumu ve kurum kayıtları üzerinden ayrıca incelenmelidir.

Kalkınmada Öncelikli Yörede İlave Kademe

657 sayılı Kanun’un 72. maddesi uyarınca belirli süre görev yapmak üzere zorunlu ve sürekli görevle kalkınmada birinci derecede öncelikli yörelere atanan memurlara, bu yörelerde fiilen geçirilen her iki yıl için bir ilave kademe verilebilir. Yıllık izin süreleri fiilî çalışma sayılır; iki yıldan az süreler dikkate alınmaz.

Her kamu görevlisinin yalnız bu bölgede çalışması otomatik olarak ilave kademe sağlamaz. Atamanın niteliği, hizmet sınıfı, zorunlu süre ve yerin ilgili kapsamda bulunması birlikte kontrol edilmelidir.

Aylıksız İzin ve Rapor Sürelerinin Etkisi

Bir sürenin kademe ve derece hesabına katılıp katılmayacağı izin türüne göre değişir. Hastalık izni ile aylıklı izinler kural olarak hizmeti kesmez. Aylıksız izinlerin tamamı aynı sonucu doğurmaz; kanunda açıkça hizmetten sayılan doğum sonrası aylıksız izin gibi özel süreler derece-kademe hesabında değerlendirilir.

Askerlik, doğum, eş durumu, yurtdışı veya mazeret nedeniyle kullanılan aylıksız izinlerin başlangıç ve bitiş tarihleri ile özel hükmü personel birimince ayrı ayrı incelenmelidir.

Memuriyet Öncesi Hizmetler Derece ve Kademeye Eklenir mi?

Özel sektör veya serbest meslek hizmetlerinin tamamı otomatik olarak memuriyet derece ve kademesine eklenmez. Sağlık, teknik, avukatlık ve bazı mesleki hizmetlerde 657 sayılı Kanun’un 36. maddesindeki özel intibak hükümleri uygulanabilir; değerlendirilecek oran ve tavan unvana göre değişir.

Sözleşmeli personel olarak geçirilen sürelerin memur kadrosuna geçişte değerlendirilmesi de geçişin hukuki dayanağına göre belirlenir. Hizmet belgesi, SGK dökümü, görev unvanı ve yapılan işin meslekle bağlantısı ispatlanmalıdır.

Üst Öğrenim Bitirmenin Etkisi

Memur görevdeyken daha üst bir öğrenimi bitirirse, yeni öğrenim düzeyinin giriş derece ve kademesi ile mevcut durumu karşılaştırılarak intibak yapılabilir. Ancak memur, aynı öğrenimi memuriyete girmeden önce bitirmiş emsalinin ulaşabileceği derece ve kademeyi aşamaz.

Her diploma ek derece sağlamaz. Öğrenimin üst öğrenim sayılması, YÖK denkliği, program süresi ve daha önce aynı eğitim nedeniyle intibak yapılıp yapılmadığı kontrol edilir.

68/B Üst Dereceli Kadroya Atama Nedir?

657 sayılı Kanun’un 68/B maddesi, belirli üst dereceli kadrolara derece yükselmesindeki süre koşullarına bağlı olmadan atama yapılmasına imkân veren istisnai bir düzenlemedir. Kadronun derecesine göre belirli toplam hizmet sürelerinin bulunması ve yükseköğrenim şartlarının sağlanması gerekir.

68/B ataması kazanılmış hak aylığında otomatik sıçrama değildir. Kişi atandığı kadronun aylık ve diğer mali haklarından yararlanabilir; kazanılmış hak derecesi normal hizmet ve intibak kurallarıyla ilerlemeye devam eder.

Kademe İlerlemesinin Durdurulması Cezası

Kademe ilerlemesinin durdurulması, 657 sayılı Kanun’un 125. maddesinde düzenlenen bir disiplin cezasıdır. Fiilin ağırlığına göre memurun bulunduğu kademede bir, iki veya üç yıl ilerlemesi durdurulur. Bu ceza, normal kademe şartlarının bulunmamasından farklıdır.

Öğrenim durumu nedeniyle yükselebileceği derecenin son kademesinde bulunan memur hakkında bu ceza uygulanacaksa brüt aylıktan belirli oranda kesinti ve tekerrüre ilişkin özel hükümler gündeme gelebilir.

Hatalı Derece ve Kademe Nasıl Düzeltilir?

1. Hizmet cetveli ve güncel maaş bordrosunu temin edin.
2. Diploma, askerlik, sözleşmeli hizmet ve önceki kurum kayıtlarını toplayın.
3. İşe girişten bugüne derece-kademe hareketlerini tarih sırasıyla karşılaştırın.
4. Eksik hizmet veya yanlış başlangıç varsa personel birimine yazılı başvurun.
5. Hesabın dayanağını ve varsa maaş farklarının ödenmesini talep edin.
6. Ret veya cevap verilmemesi hâlinde idari başvuru ve dava sürelerini kontrol edin.

Maaş ve özlük hakkına ilişkin yanlışlıklar geçmiş dönem farklarına yol açabilir. Zamanaşımı, başvuru tarihi ve işlemin her ay yenilenen etkisi somut olayda ayrıca değerlendirilmelidir.

Sık Sorulan Sorular

Kademe her yıl otomatik ilerler mi?

Bulunulan kademede en az bir yıl çalışma ve derecede ilerlenebilecek kademe bulunması şartları varsa ilerleme yapılır. Personel kaydında hata varsa yazılı düzeltme istenebilir.

Kaç kademede bir derece yükselir?

Genel sistemde dereceler üç kademelidir. Gerekli süreler ve diğer şartlar tamamlandığında üçüncü kademeden sonra bir üst derecenin ilk kademesine geçilir.

Sekiz yıllık ilave kademe maaşı etkiler mi?

İlave kademe aylık derece-kademe hesabına işlenir; mali etkisi memurun mevcut derecesi, kademesi ve tavan durumuna göre değişebilir.

Unvan değişince derece de değişir mi?

Unvan veya kadro değişikliği ile kazanılmış hak aylığı aynı kavram değildir. Yeni kadronun derecesi ve kişinin kazanılmış hak durumu ayrı ayrı değerlendirilir.

Sonuç

Kademe, aynı derece içindeki yıllık aylık ilerlemesi; derece ise daha üst basamağa geçiştir. Normal ilerlemede her kademe için en az bir yıl, derece yükselmesinde ise derecede üç yıl ve üçüncü kademede bir yıl koşulları önemlidir. Öğrenim, hizmet intibakı, sekiz yıllık disiplin durumu, izinler ve özel atama hükümleri hesabı değiştirebilir.

Resmî Kaynaklar

• Mevzuat Bilgi Sistemi – 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu
• Tarım ve Orman Bakanlığı – Güncel 657 Sayılı Kanun Metni
• Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü – Sekiz Yıllık İlave Kademe Açıklaması
• Emniyet Genel Müdürlüğü – 657 Sayılı Kanun Bilgilendirmesi
• Selçuklu Kaymakamlığı – 657 Sayılı Kanunun Güncel Metni

Ayrıca İnceleyebilirsiniz

• Devlet Memurları Kanunu 64. Madde: Kademe İlerlemesi
• Devlet Memurları Kanunu 68. Madde: Derece Yükselmesi ve Üst Kadroya Atanma
• Devlet Memurları Kanunu 67. Madde: Kadrosuzluk Nedeniyle Derece Yükselmesi
• Kazada Haklıyım Ama Sigortam Yok, Sigortasız Araç Kazaya Karışırsa Ne Olur?

Bilgilendirme: Bu içerik genel bilgi amaçlıdır; somut olayda güncel düzenleme, işlem ve süreler ayrıca incelenmelidir. Somut durumunuz için baroya kayıtlı bir avukatla iletişime geçmeniz gerekir.