Devlet Memurları Kanunu 73. Madde: Karşılıklı Yer Değiştirme

Devlet Memurları Kanunu 73. madde, aynı sınıftaki memurların karşılıklı yer değiştirme talebinin hangi şartlarda kabul edilebileceğini düzenler.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 73. maddesi, aynı kurumun farklı yerlerde çalışan aynı hizmet sınıfındaki memurlarının karşılıklı yer değiştirme talebinde bulunabilmesini düzenler. Uygulamada bu işlem “becayiş” olarak adlandırılır.

Becayişin Kanuni Şartları

• İki personelin aynı kurum bünyesinde çalışması
• Görev yerlerinin farklı olması
• Aynı hizmet sınıfında bulunmaları
• Karşılıklı ve güncel irade beyanı vermeleri
• Atamaya yetkili makamın talebi uygun bulması

73. maddenin güncel metni aynı hizmet sınıfını esas alır; aynı dereceyi açık bir kanuni şart olarak saymaz. Buna rağmen kurum, kadro derecesi, unvan, branş, hizmet ihtiyacı ve özel yönetmelik koşullarını uygulama bakımından değerlendirebilir. Özellikle öğretmenlik, sağlık ve teknik kadrolarda branş veya unvan uyumu hizmetin sürdürülebilmesi için önemlidir.

Aynı Kurum Ne Anlama Gelir?

Bakanlığın farklı il müdürlükleri veya aynı üniversitenin farklı yerleşkeleri kurumun teşkilat yapısına göre aynı kurum içinde değerlendirilebilir. Buna karşılık farklı bakanlıklar, ayrı üniversiteler ya da farklı belediye tüzel kişilikleri arasında 73. maddeye dayalı becayiş yapılamaz. Böyle bir geçiş için kurumlar arası nakil hükümleri uygulanır.

Unvan ve Kadro Uyumunun Önemi

Kanun yalnız aynı sınıfı şart koşsa da, farklı unvanların karşılıklı değişimi her zaman uygulanabilir değildir. Örneğin aynı hizmet sınıfında bulunan fakat görev nitelikleri tamamen farklı iki kadro için kurum, gerekli mesleki şartların korunmadığını belirterek talebi reddedebilir.

Başvuru Nasıl Yapılır?

1. Her iki memur kadro, hizmet sınıfı, unvan ve görev yeri bilgilerini doğrular.
2. Kurumun becayiş dönemi veya özel başvuru usulü araştırılır.
3. Memurlar kendi birimlerine karşı tarafın bilgilerini içeren dilekçe verir.
4. Dilekçelerde talebin karşılıklı olduğu ve istenen görev yerleri açıkça belirtilir.
5. Personel birimleri kadro, zorunlu hizmet, branş ve disiplin durumunu inceler.
6. Atama onayı tebliğ edilmeden fiilen görev yeri değiştirilmez.

Kurum Talebi Reddedebilir mi?

Evet. Madde, talebin yerine getirilmesini atamaya yetkili amirlerin uygun bulmasına bağlar. Personel ihtiyacı, hizmetin devamlılığı, branş uyumsuzluğu veya özel yönetmelik şartı ret nedeni olabilir. Ancak takdir yetkisi keyfî kullanılamaz; benzer taleplere farklı davranılıyorsa nesnel gerekçe gösterilmelidir.

Bir Taraf Vazgeçerse

Atama işlemi kurulmadan önce memurlardan biri talebini geri çekerse karşılıklılık ortadan kalkar. Atama onaylandıktan ve tebliğ edildikten sonra yalnız dilekçeyi geri çekmek işlemi kendiliğinden kaldırmaz; yeni bir idari işlem gerekir. Bu nedenle başvuru öncesinde görev yeri ve aile koşulları iki tarafça netleştirilmelidir.

Aday Memur Becayiş Yapabilir mi?

Aday memurun başka kuruma nakli 657 sayılı Kanun’da sınırlanmıştır. Aynı kurum içindeki becayişte de adaylık eğitimi, kurumun atama yönetmeliği ve hizmet ihtiyacı değerlendirilir. “Aynı kurum olduğu için mutlaka mümkündür” sonucu çıkarılamaz.

Ret İşlemine Karşı Başvuru

Ret cevabı yazılı ve gerekçeli istenmelidir. Kurumun aynı dönemde kabul ettiği benzer becayişler, kadro doluluk bilgisi ve hizmet ihtiyacı birlikte incelenebilir. İptal davasında mahkeme kurum yerine yerindelik kararı vermez; işlemi yetki, şekil, sebep, konu ve amaç yönlerinden denetler.

En Sık Yapılan Hatalar

• Farklı kurumlar arasında 73. maddeyle becayiş yapılabileceğini sanmak
• Tarafların anlaşmasını kurum onayı yerine koymak
• Hizmet sınıfı ile görev unvanını aynı kavram görmek
• Atama onayı çıkmadan yeni yerde göreve başlamak
• Bir taraf vazgeçtiğinde işlemin her aşamada otomatik duracağını düşünmek

Sık Sorulan Sorular

Aynı derece şartı var mı?

73. maddenin güncel metni aynı sınıfı açıkça arar. Derece ve kadro uyumu kurumun personel işlemlerinde ayrıca incelenebilir.

Kanunda asgari çalışma süresi var mı?

73. maddede genel bir süre yoktur; kurumun özel atama yönetmeliği süre veya dönem şartı getirebilir.

Becayiş kabul edilmek zorunda mı?

Hayır. Yetkili amirin uygun bulması gerekir; ret gerekçesi hukuka uygun ve nesnel olmalıdır.

İlgili Rehberler

DMK 72: Yer Değiştirme Suretiyle Atanma • DMK 71: Sınıf Değiştirme • Sağlık Mazereti Nedeniyle Tayin

Resmî ve Birincil Kaynaklar

• 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu
• Hazine ve Maliye Bakanlığı – Personel Yönetmelikleri
• Mevzuat Bilgi Sistemi

Bilgilendirme: Bu içerik genel bilgi amaçlıdır; somut olayda güncel düzenleme, işlem ve süreler ayrıca incelenmelidir. Somut durumunuz için baroya kayıtlı bir avukatla iletişime geçmeniz gerekir.