4/B Sözleşmeli Personel Kimdir? Tayin Hakkı Var mı?

4/B sözleşmeli personel, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4. maddesinin B fıkrasına göre kamu hizmetinde sözleşmeyle çalıştırılan ve işçi sayılmayan personeldir. Bu personel memur kadrosunda değil, kurum adına ihdas edilmiş sözleşmeli personel pozisyonunda görev yapar. Ücret, izin, sözleşmenin sona ermesi ve yer değişikliği kuralları memurlardan farklıdır.

4/b sözleşmeli personel tayin hakkı — kısa cevap:4/B personelin başka bir kamu kurumuna naklen tayini kural olarak mümkün değildir. Aynı kurum içinde ise becayiş, eş durumu, sağlık, can güvenliği, eşin vefatı veya üç yıllık hizmet gibi mevzuatta belirtilen şartlarla yer değişikliği yapılabilir. Kurumun özel personel mevzuatı ayrıca kontrol edilmelidir.

4/B Sözleşmeli Personel Ne Demektir?

657 sayılı Kanun, sözleşmeli personeli belirli kamu hizmetlerinde Cumhurbaşkanınca belirlenen esas ve usuller çerçevesinde, ihdas edilmiş pozisyonlarda mali yılla sınırlı sözleşmeyle çalıştırılan kamu hizmeti görevlisi olarak tanımlar. Uygulamada sağlık personeli, büro personeli, mühendis, tekniker, koruma ve güvenlik görevlisi ile destek personeli gibi çok sayıda unvan bu statüde istihdam edilebilir.

“4/B” ifadesi tek bir meslek veya kurum adı değildir. Personelin tabi olduğu istihdam statüsünü gösterir. İlan metni, hizmet sözleşmesi, genel esaslar ve kurumun özel düzenlemesi birlikte personelin hak ve yükümlülüklerini belirler.

4/A Memur ile 4/B Personel Arasındaki Fark

• 4/A personel memur kadrosunda, 4/B personel sözleşmeli pozisyonda çalışır.
• 4/B personelin sözleşmesi genellikle mali yıl esasına göre düzenlenir.
• 4/B personelin kurumlar arası nakil hakkı genel kural olarak bulunmaz.
• Kurum içi yer değişikliği, genel esaslarda ve özel mevzuatta gösterilen şartlara bağlıdır.
• Sözleşmenin tek taraflı feshi veya yenilenmemesi, yeniden 4/B istihdamında bir yıllık bekleme sonucu doğurabilir.
• Ücret, izin ve iş sonu tazminatı hükümleri kadrolu memur rejiminden farklı olabilir.

Sözleşmeli personel de kamu görevlisidir; ancak kadrolu memurun bütün haklarının aynı biçimde uygulanacağı varsayılmamalıdır. Her hak için 657 sayılı Kanun, sözleşme esasları ve kurum düzenlemesi incelenmelidir.

4/B Sözleşmeli Personelin Tayin Hakkı Var mı?

Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar’ın ek 3. maddesi, sözleşmeli personelin kurumlar arası yer değişikliğinin yapılamayacağını belirtir. Buna karşılık aynı kurumun başka bir birimine yer değişikliği, maddede sayılan şartların oluşması ve kurumun işlemiyle mümkün olabilir.

Temel ayrım: Bir bakanlıktan başka bakanlığa “naklen tayin” ile aynı bakanlığın farklı il veya birimine “kurum içi yer değişikliği” aynı işlem değildir. 4/B statüsünde birincisi kural olarak yasak, ikincisi ise şartlıdır.

Kurum İçi Yer Değişikliği Hangi Hâllerde Yapılabilir?

Karşılıklı Yer Değiştirme (Becayiş)

Aynı unvan ve hizmet niteliğine sahip iki sözleşmeli personelin karşılıklı yer değiştirme talebi, her ikisinin de pozisyonunun bulunduğu birimde fiilen en az bir yıl çalışmış olması ve kurumun hizmet gereklerini uygun bulması hâlinde karşılanabilir.

Eş Durumuna Bağlı Yer Değişikliği

Personelin bulunduğu birimde en az bir yıl fiilen çalışması, gidilecek yerde aynı unvan ve nitelikte boş pozisyon bulunması ve kamu personeli olan eşin kurum içi yer değiştirme imkânının bulunmaması veya zorunlu yer değiştirmeye tabi bir görevde olması hâlinde kurum içi eş durumu talebi değerlendirilebilir.

Sağlık Mazeretine Bağlı Yer Değişikliği

Personelin kendisi, eşi, çocuğu veya mevzuata göre bakmakla yükümlü olduğu anne ve babasının hastalığının görev yerindeki devlet veya üniversite hastanesinde tedavi edilemediğinin sağlık kurulu raporuyla belgelenmesi ve gidilecek yerde aynı unvan ve nitelikte boş pozisyon bulunması şartları aranabilir. İşlem mazeret süresiyle sınırlı kurulabilir.

Can Güvenliği ve Eşin Vefatı

Kendisinin, eşinin veya bakmakla yükümlü olduğu çocuğunun can güvenliğinin tehlikeye düştüğü adli ya da mülki makamlarca belgelendirilen personel ile eşi vefat eden personelin kurum içi yer değişikliği talebi, boş pozisyon ve hizmet gerekleri dikkate alınarak karşılanabilir.

Üç Yıllık Hizmete Bağlı İsteğe Bağlı Yer Değişikliği

Pozisyonunun bulunduğu ilde en az üç yıl hizmeti olan personelin, aynı unvan ve nitelikte boş pozisyon bulunan başka bir birime geçiş talebi; yeni personel alımından önce yılda bir kez ve kurumun belirlediği usul ile hizmet gerekleri çerçevesinde değerlendirilebilir. Bu düzenleme otomatik tayin garantisi vermez.

Eş Durumu Tayini Her Eş İçin Mümkün mü?

Genel esaslardaki eş durumu düzenlemesi, kamu personeli eş bakımından belirli şartlar öngörür. Eşin özel sektörde çalışması hâlinde genel hüküm doğrudan aynı sonucu vermeyebilir. Bununla birlikte sağlık, eğitim veya başka bir kurumun özel personel mevzuatında daha farklı ve geniş aile birliği hükümleri bulunabilir.

Başvuruda eşin görev belgesi, kurum içi tayin imkânının bulunmadığını veya zorunlu yer değiştirmeye tabi olduğunu gösteren yazı, evlilik belgesi ve boş pozisyon durumu istenebilir. İlan veya kurum yönergesindeki güncel belge listesi esas alınmalıdır.

Sağlık Nedeniyle Tayin Başvurusu

Sağlık mazereti yalnız teşhis belgesiyle değil, tedavinin mevcut görev yerinde mümkün olmadığını ortaya koyan yetkili sağlık kurulu raporuyla desteklenmelidir. Raporun hangi hastaneden alınacağı, geçerlilik süresi ve sevk edilecek yerin sağlık imkânları kurum tarafından incelenir.

• Mazerete konu kişinin personelle yakınlık ilişkisini gösteren belge
• Yetkili sağlık kurulunun raporu
• Mevcut yerde tedavinin mümkün olmadığına ilişkin tespit
• Gidilmek istenen birimde aynı unvan ve nitelikte boş pozisyon
• Kurumun hizmet ihtiyacı ve özel yer değiştirme takvimi

4/B Personel Başka Kuruma Geçebilir mi?

4/B personelin mevcut pozisyonuyla başka kamu kurumuna naklen atanması genel olarak mümkün değildir. Başka kurumun yeni sözleşmeli personel ilanına başvurup yerleşmek ise “nakil” değil, yeni bir istihdam işlemidir. Bu durumda mevcut sözleşmenin sona erdirilme biçimi ve bir yıllık yeniden istihdam yasağı kontrol edilmelidir.

Personel sözleşme döneminde tek taraflı fesih yaparsa veya sözleşmesini yenilemezse, Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenen istisnalar dışında fesih ya da sözleşme bitiminden itibaren bir yıl geçmeden kamu kurumlarının 4/B pozisyonlarında yeniden istihdam edilemeyebilir. Eş veya sağlık gibi bazı istisnaların koşulları ayrıca incelenmelidir.

3+1 Sistemi Nedir?

7433 sayılı Kanun sonrasında genel 4/B rejiminde, aynı kurumda üç yıllık çalışma süresini tamamlayan personel bu sürenin bitiminden itibaren otuz gün içinde talepte bulunursa bulunduğu yerde aynı unvanlı memur kadrosuna atanır. Bu geçiş kendiliğinden gerçekleşmez; süresi içinde talep gerekir.

Memur kadrosuna atanan kişi, sözleşmeli olarak geçirdiği süre dâhil toplam dört yıl boyunca başka yere atanamaz. Başka bir anlatımla üç yıllık sözleşmeli dönemin ardından aynı yerde bir yıllık memuriyet dönemi tamamlanır. Can güvenliği ve sağlık mazereti ile özel mevzuattaki istisnalar saklıdır.

Uyarı: “Üç yılı dolduran herkes hemen istediği ile tayin olur” ifadesi doğru değildir. Üç yılın sonunda önce bulunduğu yerde memur kadrosuna geçiş, ardından toplam dört yıllık sürenin ve kurumun atama kurallarının değerlendirilmesi gerekir.

2023’teki Toplu Kadro Düzenlemesi ile Güncel Sistem Aynı mı?

7433 sayılı Kanun, yayımlandığı dönemde gerekli şartları taşıyan mevcut sözleşmeli personele geçici hükümlerle kadroya başvuru imkânı verdi. Bu toplu geçiş ile 2023 sonrasında işe başlayan personel için uygulanan sürekli üç yıllık sistem birbirinden ayrıdır.

Geçici hüküm kapsamında 2023’te kadroya geçenlerin nakil sınırlaması, hizmet hesabı ve özel kurum kuralları dosyanın tarihine göre ayrıca belirlenir. Güncel personelin yalnız eski toplu kadro duyurularına bakarak işlem yapması hatalı olabilir.

Tayin Başvurusu Nasıl Yapılır?

1. Talebin dayanağını belirleyin: becayiş, eş, sağlık, can güvenliği, eşin vefatı veya hizmet süresi.
2. Kurumun güncel yer değiştirme yönetmeliğini, duyurusunu ve başvuru takvimini inceleyin.
3. Aynı unvan ve nitelikte boş pozisyon şartının bulunup bulunmadığını kontrol edin.
4. Mazereti kanıtlayan güncel belgeleri hazırlayın.
5. Dilekçeyi görev yapılan birim üzerinden kurumun personel birimine süresi içinde verin.
6. Evrak kayıt numarasını alın ve yazılı cevap isteyin.
7. Ret hâlinde gerekçeyi ve bildirilen başvuru yollarını inceleyin.

Başvuru dilekçesinde mevcut görev yeri, unvan, sözleşme başlangıcı, fiilî hizmet süresi, istenen yer ve hukuki mazeret açıkça yazılmalıdır. Sadece “aileme yakın olmak istiyorum” şeklindeki açıklama, mevzuattaki şartları ispatlamaya yeterli olmayabilir.

Tayin Talebi Reddedilirse Ne Yapılabilir?

Ret işleminde kurumun bağlı yetki mi yoksa takdir yetkisi mi kullandığı, boş pozisyon, hizmet süresi, belge yeterliliği ve eşit uygulama ilkesi incelenmelidir. Eksik belge varsa başvuru yenilenebilir; açık hukuka aykırılık iddiasında idari başvuru ve iptal davası seçenekleri gündeme gelebilir.

İdari dava süresi kural olarak yazılı bildirimi izleyen günden başlar ve CİMER veya kuruma yapılan her başvuru süreyi kendiliğinden durdurmaz. İşlem metni, özel mevzuat ve İdari Yargılama Usulü Kanunu birlikte değerlendirilmelidir.

İzin ve Sosyal Haklar

4/B personelin yıllık izin, hastalık izni, doğum, babalık, evlilik, ölüm ve süt izni gibi hakları Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar ile hizmet sözleşmesinde düzenlenir. Hizmet süresi, izin hesabı ve kullanılmayan iznin durumu kadrolu personelden farklı sonuç doğurabilir.

Maaş ve ek ödemeler unvan, eğitim, hizmet süresi, kurum ve toplu sözleşme hükümlerine göre değişir. 4/B statüsü tek başına bütün sözleşmeli personelin aynı ücret ve yan haklara sahip olduğu anlamına gelmez.

Sözleşmeyi Feshetmenin Sonuçları

Personelin sözleşmeyi tek taraflı feshetmesi, kurumun sözleşmeyi esaslara aykırılık nedeniyle feshetmesi veya personelin yeni dönem sözleşmesini yenilememesi durumunda bir yıllık yeniden 4/B istihdam kısıtlaması gündeme gelebilir. Kanunda ve Cumhurbaşkanı kararında düzenlenen istisnalar ayrıca değerlendirilir.

Başka bir kadroya veya pozisyona yerleşildiği gerekçesiyle mevcut görevden ayrılmadan önce yeni atamanın kesinleşme durumu ve bekleme yasağının uygulanıp uygulanmayacağı yazılı olarak teyit edilmelidir.

Sık Sorulan Sorular

4/B personel istediği ile tayin olabilir mi?

Hayır. Kurum içi yer değişikliği ancak mevzuattaki mazeret, hizmet süresi, boş pozisyon ve kurumun hizmet gerekleri çerçevesinde yapılabilir.

4/B personelin kurumlar arası tayini var mı?

Genel kurala göre yoktur. Başka kurumun ilanına yerleşme yeni istihdamdır ve sözleşmeden ayrılmaya bağlı bir yıllık kısıtlama ayrıca kontrol edilir.

Üç yıl dolunca kadroya geçiş zorunlu mu?

Geçiş için üç yıllık sürenin bitiminden itibaren otuz gün içinde talep gerekir. Personelin kapsamı ve kurumun özel mevzuatı ayrıca incelenmelidir.

Özel sektörde çalışan eş nedeniyle tayin olur mu?

Genel esaslardaki eş durumu hükmü kamu personeli eşe özgü şartlar içerir. Özel sektör eşi bakımından kurumun özel mevzuatında farklı düzenleme bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir.

Sonuç

4/B sözleşmeli personel kamu görevlisi olmakla birlikte kadrolu memurdan farklı bir statüdedir. Kurumlar arası nakil kural olarak mümkün değildir; kurum içi tayin ise becayiş, eş, sağlık, can güvenliği, eşin vefatı ve hizmet süresi gibi şartlara bağlıdır. Üç yıllık çalışma sonunda talep üzerine aynı yerde memur kadrosuna geçiş ve toplam dört yıllık yer sınırlaması güncel sistemin temelini oluşturur.

Resmî Kaynaklar

• 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu – Güncel Metin
• 7433 Sayılı Kanun – Resmî Gazete
• SGK – 7433 Sonrası 4/B Yeniden İstihdam Açıklaması
• Tarım ve Orman Bakanlığı – 4/B Kurum İçi Yer Değişikliği Esasları
• TBMM – 7433 Sayılı Düzenlemenin Teklif Bilgileri

Ayrıca İnceleyebilirsiniz

• Sağlık Mazereti Nedeniyle Tayin İsteme ve Şartları
• Unutulma Hakkı: İnternetten İçerik ve Arama Sonucu Kaldırma
• Sendikal Tazminat Hakkı

Bilgilendirme: Bu içerik genel bilgi amaçlıdır; somut olayda güncel düzenleme, işlem ve süreler ayrıca incelenmelidir. Somut durumunuz için baroya kayıtlı bir avukatla iletişime geçmeniz gerekir.