Devlet Memurları Kanunu 60. Madde: İstisnai Memurluklara Atanma Şartları

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 60. maddesi, istisnai devlet memurluklarına atanacak kişilerde aranacak şartları düzenler. İstisnai kadrolar genel sınav ve derece kurallarından bazı yönleriyle ayrılır; ancak bu kadrolara hiçbir koşul aranmadan atama yapılabileceği anlamına gelmez.

İstisnai Memurluk Nedir?

İstisnai memurluk, kanunun normal memur alımı için öngördüğü sınav, adaylık ve derece-kademe esaslarının belirli yönlerden farklı uygulandığı kadrolardır. Hangi görevlerin bu nitelikte olduğu 657 sayılı Kanun’un 59. maddesinde ve bazı özel kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilir. Kurum, yalnız kendi kararıyla herhangi bir kadroyu istisnai hâle getiremez.

Özel kalem müdürlükleri, valilikler, büyükelçilikler ve kanunda sayılan bazı müşavirlik ya da sanatçı kadroları bu grupta yer alabilir. Listenin zaman içinde değişebilmesi nedeniyle atama tarihinde yürürlükte bulunan güncel metin esas alınmalıdır.

Atanacak Kişide Aranan Genel Şartlar

60. madde, 48. maddedeki genel şartlara açıkça gönderme yapar. Başlıca kontroller şunlardır:

• Türk vatandaşı olmak ve görevin gerektirdiği yaş koşulunu taşımak
• Kamu haklarından mahrum bulunmamak
• Kanunda belirtilen mahkûmiyet engellerinin bulunmaması
• Askerlik yönünden kanuni şartları taşımak
• Görevi devamlı yapmaya engel akıl hastalığı bulunmamak
• Görevin gerektirdiği öğrenim ve özel nitelikleri karşılamak
• Güvenlik soruşturması veya arşiv araştırması gereken görevlerde ilgili süreci tamamlamak

KPSS Şartı Aranır mı?

İstisnai kadrolar genel merkezî sınav ve atama rejiminden ayrılabilir. Bu nedenle kanuni dayanağı bulunan bir istisnai göreve atamada KPSS şartı aranmayabilir. Fakat bu durum, 48. maddedeki genel şartların veya kuruluş mevzuatındaki yabancı dil, meslek, eğitim ve deneyim şartlarının ortadan kalktığı anlamına gelmez.

Atama yetkisi kamu yararı ve hizmet gerekleri amacıyla kullanılmalıdır. Kadronun istisnai niteliği, kanunda aranan öğrenim ya da meslek koşulunu aşmak için kullanılamaz.

Özel Şartlar Nasıl Belirlenir?

Devlet sanatçılarında aranacak nitelikler yönetmelikle belirlenir. Dışişleri Bakanlığı hukuk müşavirliği gibi bazı görevlerde çok iyi yabancı dil bilgisi ve özel düzenlemede gösterilen başka nitelikler aranır. Kuruluş kanunu veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesindeki hükümler saklıdır.

Kadro Derecesi Kazanılmış Hak Olur mu?

İstisnai kadroya yüksek bir derece üzerinden atanmak, o dereceyi her durumda emeklilik veya başka memuriyete nakil bakımından kazanılmış hak hâline getirmez. 61. maddeye göre istisnai memurluklara atananlar hakkında kanunun atanma, sınav, kademe ilerlemesi ve derece yükselmesi dışındaki hükümleri uygulanır. Aylık ve kazanılmış hak hesabında kişinin önceki hizmeti, öğrenimi ve istisnai görevde geçirdiği süre birlikte değerlendirilir.

Görev Sona Erdiğinde Ne Olur?

İstisnai görevin sona ermesi ile kişinin bütün kamu görevliliğinin sona ermesi aynı şey değildir. Daha önce memur olan kişinin dönüş durumu, atama öncesindeki kadrosu ve özel mevzuata göre belirlenir. Dışarıdan ilk kez istisnai kadroya atanan herkes için başka bir kadroya atanma garantisi bulunmaz.

Atama İşlemi Nasıl Kontrol Edilir?

1. Kadronun kanuni olarak istisnai sayılıp sayılmadığı belirlenir.
2. 48. maddedeki genel şartlara ilişkin belgeler incelenir.
3. Kuruluş mevzuatındaki eğitim ve deneyim ölçütleri kontrol edilir.
4. Atamaya yetkili makam ve onayın şekli doğrulanır.
5. Kadro derecesi ile kazanılmış hak aylığı birbirinden ayrılır.
6. Görevden ayrılma hâlindeki dönüş veya nakil hükümleri önceden araştırılır.

En Sık Yapılan Hatalar

• İstisnai atamada hiçbir şart aranmadığını düşünmek
• Her kurum kadrosunun istisnai ilan edilebileceğini sanmak
• KPSS istisnasını öğrenim ve meslek şartlarının da kaldırılması olarak yorumlamak
• Kadro derecesini doğrudan kazanılmış hak saymak
• Görev sona erdiğinde otomatik olarak başka kadroya geçileceğini varsaymak

Sık Sorulan Sorular

İstisnai memurluk sürekli iş güvencesi sağlar mı?

Görevin niteliği ve özel mevzuat belirleyicidir. İstisnai atama tek başına görev unvanının sürekli korunacağı anlamına gelmez.

48. maddedeki şartlar mutlaka aranır mı?

Evet. 60. madde genel memuriyet şartlarına açıkça gönderme yapar.

Kadro derecesi maaşta ve emeklilikte aynen korunur mu?

Her durumda değil. Kazanılmış hak ve emeklilik hesabı 61. madde ile personelin önceki hizmetine göre ayrıca yapılır.

İlgili Rehberler

DMK 58: Asli Memurluğa Atanma • DMK 69: İdari Görevlere Atanma • DMK 68: Derece Yükselmesi

Resmî ve Birincil Kaynaklar

• 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu
• Hazine ve Maliye Bakanlığı – Personel Kanunları
• Mevzuat Bilgi Sistemi

Bilgilendirme: Bu içerik genel bilgi amaçlıdır; somut olayda güncel düzenleme, işlem ve süreler ayrıca incelenmelidir. Somut durumunuz için baroya kayıtlı bir avukatla iletişime geçmeniz gerekir.