Hukuk Davalarında İstinaf: HMK 341–360 Kapsamında 2026 Rehberi

Hukuk davalarında istinaf süreci: Hukuk davalarında istinaf, ilk derece mahkemesi kararının bölge adliye mahkemesi tarafından hem hukuki hem de kanunun izin verdiği ölçüde maddi yönden denetlenmesini sağlayan olağan kanun yoludur. İstinaf incelemesi, hatalı kararın kaldırılması veya düzeltilmesi yanında uyuşmazlık hakkında yeniden karar verilmesine de imkân tanır.

2026 için temel bilgiler: İstinaf süresi gerekçeli kararın usulüne uygun tebliğinden itibaren iki haftadır. HMK 341/2 kapsamındaki genel malvarlığı kesinlik sınırı 2026 yılı için 50.000 TL'dir. Parasal sınır uygulanırken davanın açıldığı tarihte geçerli miktar esas alınır.

Hukuk Davasında İstinaf Nedir?

İstinaf, ilk derece yargılaması ile Yargıtay temyiz incelemesi arasında yer alan ikinci derece denetimidir. Bölge adliye mahkemesi, başvuru sebepleri çerçevesinde ilk derece kararının usule ve esasa uygunluğunu inceler. Gerektiğinde duruşma açabilir, sınırlı olarak delil değerlendirmesi yapabilir ve ilk derece hükmünü kaldırarak yeni hüküm kurabilir.

Temyiz ise ağırlıklı olarak hukuki denetimdir. Bu nedenle tanığın yanlış değerlendirildiği, bilirkişi raporunun eksik olduğu veya vakıanın hatalı kabul edildiği gibi itirazlar öncelikle istinaf dilekçesinde somutlaştırılmalıdır. İstinafta ileri sürülmeyen bir hususun daha sonra temyizde incelenmesi her zaman mümkün olmayabilir.

Hangi Kararlara Karşı İstinafa Başvurulabilir?

HMK 341'e göre ilk derece mahkemelerinin nihai kararları kural olarak istinaf edilebilir. Davayı tamamen veya kısmen sona erdiren kabul, ret, usulden ret ve karar verilmesine yer olmadığı gibi kararlar nihai karar niteliğindedir.

• Asliye hukuk, asliye ticaret, aile, iş ve tüketici mahkemelerinin temyize değil istinafa tabi nihai kararları
• Sulh hukuk mahkemelerinin kanunen kesin olmayan nihai kararları
• İhtiyati tedbir ve ihtiyati haciz talebinin reddine ilişkin kararlar
• Karşı tarafın yüzüne karşı verilen ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararları
• Karşı taraf yokken verilen tedbir veya haciz kararına yapılan itiraz üzerine kurulan kararlar
• Özel kanunlarda istinaf yolu açık bırakılan diğer ilk derece kararları

Yargılama sırasında verilen ara kararlar kural olarak tek başına istinaf edilemez. Bu ara kararlar, nihai karara karşı yapılan istinaf başvurusunda nihai hükümle birlikte denetime taşınabilir. Kanunun açıkça ayrı başvuru hakkı tanıdığı geçici hukuki koruma kararları bu kuralın istisnasıdır.

2026 İstinaf Kesinlik Sınırı

HMK 341/2'deki temel parasal tutar, Ek Madde 1 uyarınca her yıl yeniden değerleme oranında artırılır. 2025'te 40.000 TL olarak uygulanan sınır, yeniden değerleme ve kanuni yuvarlama yöntemi sonucunda 2026 için 50.000 TL'dir. Miktar veya değeri bu tutarı aşmayan malvarlığı davalarına ilişkin kararlar kural olarak kesindir.

Sınır Hangi Tarihe Göre Belirlenir?

HMK Ek Madde 1'in güncel ikinci fıkrasına göre 341. maddedeki parasal sınır bakımından davanın açıldığı tarihte geçerli miktar esas alınır. Bu nedenle kararın verildiği yılın sınırı doğrudan uygulanmaz. Dava tarihi, varsa birleşen dava ve talep artırımının hukuki niteliği ayrıca incelenmelidir.

Kısmi Dava ve Kısmi Kabul

Alacağın yalnız bir kısmı dava edilmişse kesinlik sınırı alacağın tamamına göre belirlenir. Alacağın tamamı dava edilmişse, kararda asıl talebinin kabul edilmeyen bölümü sınırı aşmayan taraf istinafa başvuramaz. Karşı tarafın geçerli istinaf başvurusu üzerine cevap dilekçesiyle katılma yoluyla istinaf imkânı doğabilir.

Manevi Tazminat Davaları

Manevi tazminat davalarında verilen kararlara karşı miktar veya değere bakılmaksızın istinaf yoluna başvurulabilir. Bu özel kural istinaf aşaması içindir; bölge adliye mahkemesi kararının temyiz edilebilirliği ayrıca HMK 362 çerçevesinde değerlendirilir.

İstinafa Kimler Başvurabilir?

• Karar nedeniyle hukuki yararı zedelenen davacı veya davalı
• Kanuni temsilci
• Vekâletnamesinde gerekli yetki bulunan avukat
• Dahili davalı veya müdahil gibi kanunen başvuru hakkı bulunan ilgili
• Karşı tarafın istinafına cevap verirken katılma yoluyla başvuran taraf

Başvuranın kararın kaldırılmasında güncel ve meşru bir hukuki yararı bulunmalıdır. Davayı tamamen kazanan tarafın sırf gerekçeyi beğenmemesi genellikle yeterli değildir; ancak gerekçenin başka bir uyuşmazlıkta aleyhe sonuç doğurması veya hükümle çelişmesi hâlinde hukuki yarar ayrıca değerlendirilebilir.

İstinaf Süresi Ne Kadardır?

HMK 345'e göre istinaf süresi iki haftadır. Süre, gerekçeli kararın taraflardan her birine usulüne uygun tebliğiyle ayrı ayrı başlar. Kararın duruşmada kısa biçimde açıklanması, özel bir hüküm bulunmadıkça istinaf süresini başlatmaz.

İki Haftalık Süre Nasıl Hesaplanır?

Tebliğ günü hesaba katılmaz ve süre ertesi gün işlemeye başlar. İkinci haftada tebliğ gününe karşılık gelen günün sonunda süre biter. Son gün resmî tatile rastlarsa süre izleyen ilk iş günü sona erer. Elektronik tebligatta önce UETS'ye ulaşma tarihi ve beşinci gün kuralıyla kanuni tebliğ tarihi belirlenir.

Sürenin Kaçırılması

Süresinden sonra verilen istinaf dilekçesi ilk derece mahkemesince reddedilir. Ret kararına karşı tebliğden itibaren bir hafta içinde istinaf yoluna başvurulabilir. Elde olmayan bir engel nedeniyle sürenin kaçırılması hâlinde eski hâle getirme şartları ayrıca incelenir.

İstinaf Dilekçesi Nereye Verilir?

İstinaf dilekçesi kararı veren ilk derece mahkemesine veya başka bir yer mahkemesine verilebilir. Dilekçe doğrudan bölge adliye mahkemesine gönderilse bile başvuru işlemleri için kararı veren mahkemeye iletilir. Sürenin korunması bakımından evrakın havale ve kayıt tarihi önemlidir.

Başvuru harcı ve tebliğ giderleri yatırılmalıdır. Eksiklik varsa mahkeme bir haftalık kesin süre verir; bu süre içinde tamamlanmazsa başvurudan vazgeçilmiş sayılmasına karar verilebilir. Adli yardım talebi bulunan tarafın durumu ayrıca değerlendirilir.

İstinaf Dilekçesinde Neler Yazılmalıdır?

HMK 342'ye göre dilekçede taraf bilgileri, kararın mahkemesi, tarihi ve sayısı, tebliğ tarihi, kararın özeti, başvuru sebepleri ve talep sonucu bulunmalıdır. İstinaf incelemesi kural olarak dilekçedeki sebeplerle sınırlı olduğundan hataların açık, ayrı ve dosyayla bağlantılı biçimde gösterilmesi önemlidir.

1. Kararı veren mahkeme ile esas ve karar numarası belirtilir.
2. Gerekçeli kararın tebliğ tarihi yazılır ve sürenin korunduğu gösterilir.
3. Kararın hangi bölümlerine itiraz edildiği açıkça sınırlandırılır.
4. Usul hataları ve esasa ilişkin itirazlar ayrı başlıklandırılır.
5. Yanlış değerlendirildiği ileri sürülen delil ve vakıa somut olarak açıklanır.
6. İhlal edilen hukuk kuralı ile hatanın hüküm sonucuna etkisi gösterilir.
7. Kararın kaldırılması, davanın kabulü veya reddi gibi talep sonucu açıkça yazılır.
8. Dilekçe imzalanır; ekler, harç ve giderler tamamlanır.

Başvuranın kimliği, imzası, karar bilgisi ve başvuru iradesi anlaşılabiliyorsa bazı biçimsel eksiklikler tamamlatılabilir. Buna karşılık başvuru sebeplerinin hiç gösterilmemesi, kamu düzenine aykırılık dışında inceleme alanını ciddi biçimde daraltabilir.

İstinafa Cevap ve Katılma Yoluyla İstinaf

İstinaf dilekçesi karşı tarafa tebliğ edilir. Karşı taraf, tebliğden itibaren iki hafta içinde cevap dilekçesi verebilir. İstinaf hakkı bulunmayan veya başvuru süresini kaçıran taraf da karşı tarafın geçerli başvurusu üzerine cevap dilekçesiyle katılma yoluyla istinafa başvurabilir.

Asıl başvurudan feragat edilmesi veya başvurunun usulden reddedilmesi, ona bağlı katılma yoluyla istinafı da etkiler. Bu nedenle bağımsız başvuru hakkı bulunan tarafın kendi süresi içinde istinaf etmesi daha güvenli olabilir.

İstinaf Başvurusu İcrayı Durdurur mu?

İstinaf başvurusu kural olarak kararın icrasını durdurmaz. İcra ve İflas Kanunu uyarınca teminat karşılığında icranın geri bırakılması talep edilebilir. Kişiler hukuku, aile hukuku ve taşınmazın aynına ilişkin kararlar gibi kesinleşmeden icra edilemeyen hükümler saklıdır.

İhtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararlarına karşı başvuru da tedbirin veya haczin uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. İlk derece mahkemesi veya bölge adliye mahkemesi, kanunun izin verdiği koşullarda farklı bir karar verebilir.

Ön İnceleme Aşaması

Dosya bölge adliye mahkemesine ulaştığında önce HMK 352 kapsamındaki ön inceleme yapılır. İncelemenin başka daireye ait olması, kararın kesin olması, başvurunun süresinde yapılmaması, başvuru şartlarının yerine getirilmemesi veya hiçbir istinaf sebebi gösterilmemesi hâlleri dosya üzerinden değerlendirilir.

Ön inceleme sonunda başvurunun usulden reddine karar verilebileceği gibi dosya görevli daireye gönderilebilir. Ön incelemeyi geçen dosyada esas incelemesine geçilir.

Bölge Adliye Mahkemesinin İnceleme Sınırı

HMK 355 uyarınca inceleme, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlıdır. Bölge adliye mahkemesi kamu düzenine aykırılığı kendiliğinden gözetir. Bu nedenle yalnız 'karar hukuka aykırıdır' demek yerine her hata açıkça gösterilmelidir.

İnceleme yalnız başvuranın sıfatı ve talep sınırı içinde yapılır. Karşı tarafın istinafı yoksa başvuran aleyhine daha ağır bir sonuç doğurulmaması ilkesi, tarafların talepleri ve kamu düzeniyle birlikte değerlendirilir.

İstinafta Yeni İddia, Savunma ve Delil Sunulabilir mi?

HMK 357'ye göre ilk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen yeni iddia ve savunmalar kural olarak dinlenmez; yeni delillere dayanılamaz. Bölge adliye mahkemesince kendiliğinden dikkate alınması gereken hususlar bu yasağın dışındadır.

İlk derece mahkemesinde usulüne uygun gösterildiği hâlde incelenmeden reddedilen veya mücbir sebeple sunulamayan deliller bölge adliye mahkemesince değerlendirilebilir. Delilin neden daha önce sunulamadığı veya neden haksız biçimde reddedildiği dilekçede belgeleriyle açıklanmalıdır.

Dikkat: İstinaf, ilk derece yargılamasında unutulan bütün iddia ve delillerin sonradan eklenebileceği yeni bir dava değildir. Dilekçeler aşamasındaki iddia-savunma yasağı ve delil sunma süreleri önemini korur.

İstinaf İncelemesi Duruşmalı mı Yapılır?

Esas incelemesinin kuralı duruşmadır; ancak HMK 353'te sayılan hâllerde dosya üzerinden karar verilebilir. Usule ilişkin açık eksiklikler, başvurunun esastan reddi veya yeniden yargılama gerektirmeden düzeltilebilecek hatalar duruşmasız incelenebilir.

Duruşma yapılmasına karar verilirse taraflara gün verilir. Geçerli mazeret olmaksızın duruşmaya gelinmemesinin sonucu, dosyanın durumuna ve incelemenin tamamlanıp tamamlanamayacağına göre belirlenir.

Bölge Adliye Mahkemesi Hangi Kararları Verebilir?

Başvurunun Usulden Reddi

Karar kesin ise, süre kaçırılmışsa, başvuru şartları yerine getirilmemişse veya dilekçede başvuru sebebi bulunmuyorsa istinaf istemi usulden reddedilebilir.

Başvurunun Esastan Reddi

İlk derece kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşılırsa istinaf başvurusu esastan reddedilir. Hükümdeki hata yeniden yargılama gerektirmeden düzeltilebiliyorsa düzeltilerek esastan ret kararı verilebilir.

Kararın Kaldırılması ve Dosyanın Geri Gönderilmesi

Mahkemenin görevli veya yetkili olmaması, yasaklı hâkimin karar vermesi, dava şartlarına aykırılık, önemli delillerin hiç toplanmaması ya da değerlendirilmemesi gibi HMK 353/1-a hâllerinde karar kaldırılarak dosya yeniden görülmek üzere ilgili ilk derece mahkemesine gönderilebilir. Bu kararlar kural olarak kesindir.

Kararın Kaldırılması ve Yeniden Esas Hakkında Hüküm

Yargılamadaki eksiklik bölge adliye mahkemesince tamamlanabiliyorsa veya ilk derece hükmü esas yönünden hatalıysa karar kaldırılarak dava hakkında yeniden hüküm kurulabilir. Bölge adliye mahkemesinin yeni hükmünde tarafların talepleri, istinaf sebepleri ve yapılan inceleme açıkça gösterilir.

İstinaf Kararına Karşı Temyiz

Bölge adliye mahkemesinin her kararı temyize açık değildir. HMK 362'deki parasal sınır ve özel kesinlik hâlleri kontrol edilir. 2026 genel temyiz kesinlik sınırı 682.000 TL olmakla birlikte uygulanacak sınır davanın açıldığı tarihe göre belirlenir.

Temyize açık kararlar, gerekçeli bölge adliye mahkemesi kararının tebliğinden itibaren iki hafta içinde temyiz edilebilir. HMK 353/1-a kapsamında kaldırma ve geri gönderme kararları gibi kanunen kesin kararlar temyize götürülemez.

Sık Yapılan Hatalar

• İki haftalık süreyi gerekçeli karar tebliği yerine duruşma tarihinden başlatmak
• 2026 sınırını dava açılış tarihini kontrol etmeden uygulamak
• İstinaf dilekçesinde somut sebep göstermeden yalnız kararın hatalı olduğunu yazmak
• İlk derece aşamasında sunulmayan delilin istinafta mutlaka kabul edileceğini varsaymak
• Harç ve gider eksikliği için verilen kesin süreyi kaçırmak
• İstinafın icrayı kendiliğinden durdurduğunu düşünmek
• Her bölge adliye mahkemesi kararının temyize açık olduğunu kabul etmek

Sık Sorulan Sorular

Hukuk davalarında istinaf süresi kaç gündür?

Gerekçeli kararın usulüne uygun tebliğinden itibaren iki haftadır.

2026 istinaf sınırı ne kadardır?

HMK 341/2 kapsamındaki genel malvarlığı kesinlik sınırı 50.000 TL'dir. Ancak uygulanacak tutar davanın açıldığı tarihteki sınırdır.

İstinafta yeni delil sunulabilir mi?

Kural olarak hayır. İlk derece mahkemesinde usulüne uygun gösterildiği hâlde incelenmeyen veya mücbir sebeple sunulamayan deliller istisna oluşturabilir.

İstinaf başvurusu kararı durdurur mu?

Kural olarak icrayı durdurmaz. Koşulları varsa icranın geri bırakılması ayrıca talep edilir; kesinleşmeden icra edilemeyen kararlar saklıdır.

Sonuç

Hukuk davalarında istinaf, ilk derece kararının bölge adliye mahkemesince usul ve esas yönünden denetlenmesini sağlar. Başvuru süresi gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftadır. 2026 genel malvarlığı kesinlik sınırı 50.000 TL olsa da davanın açıldığı tarihteki tutar, uyuşmazlığın türü ve özel kanun hükümleri birlikte değerlendirilmelidir.

İlgili İçerikler

• Hukuk Davalarında Temyiz Rehberi

Resmî Kaynaklar

• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
• Anayasa Mahkemesi – HMK 341 ve Kesinlik Sınırı İncelemesi
• Anayasa Mahkemesi – HMK Ek Madde 1'in Güncel Metni, E.2026/49
• Anayasa Mahkemesi – İstinaf Hakkı ve Mahkemeye Erişim Kararı
• Adalet Bakanlığı – Hukuk Yargısında İstinaf Eğitimi Kaynağı

Bilgilendirme: Bu içerik genel bilgi amaçlıdır; somut olayda güncel düzenleme, işlem ve süreler ayrıca incelenmelidir. Somut durumunuz için baroya kayıtlı bir avukatla iletişime geçmeniz gerekir.