Ceza Davasında Temyiz: CMK 286–307 Kapsamında Güncel 2026 Rehberi

Ceza temyiz: Ceza davasında temyiz, bölge adliye mahkemesi ceza dairesinin kanunen temyize açık hükmünün Yargıtay tarafından hukuka uygunluk yönünden incelenmesini sağlayan olağan kanun yoludur. Yargıtay kural olarak yeni bir olay yargılaması yapmaz; hükmün maddi ve usul hukukuna uygun kurulup kurulmadığını denetler.

Güncel süre: 1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen kararlar bakımından temyiz süresi, gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki haftadır. Başvuru, kararı veren bölge adliye mahkemesi ceza dairesine yapılır.

Ceza Davasında Temyiz Nedir?

Temyiz incelemesinin merkezinde hukuka aykırılık bulunur. Bir hukuk kuralının uygulanmaması, yanlış uygulanması veya yargılama usulüne aykırı davranılması temyiz nedeni olabilir. Delillerin varlığı ve mahkemenin kabul ettiği maddi olay, ancak hukuki denetimle bağlantılı olduğu ölçüde incelenir.

İstinaf ile temyiz bu yönüyle farklıdır. Bölge adliye mahkemesi gerekli görürse delil toplayıp duruşma açarak yeniden hüküm kurabilir; Yargıtay ise esas olarak istinaf kararının hukuka uygunluğunu denetler ve kanunda sayılan sınırlı hâllerde doğrudan karar verebilir.

Hangi Kararlar Temyiz Edilebilir?

CMK 286’ya göre bölge adliye mahkemesi ceza dairelerinin bozma dışında kalan hükümleri kural olarak temyiz edilebilir. Ancak aynı maddede geniş bir kesinlik listesi bulunduğundan, her istinaf kararının Yargıtaya götürülebileceği söylenemez.

• Bölge adliye mahkemesinin duruşma açarak ilk kez kurduğu ve kesinlik istisnasına girmeyen mahkûmiyet hükümleri
• Kanundaki ceza ve suç sınırlarını aşan istinaf başvurusunun esastan reddi kararları
• İlk derece cezasını artıran ve CMK 286/2 kapsamı dışında kalan kararlar
• Kanunda özel olarak temyize açık bırakılan suçlara ilişkin bölge adliye mahkemesi kararları
• İlk derece mahkemesi sıfatıyla bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay tarafından verilen ve kanun yolu açık hükümler

Temyiz olanağı belirlenirken yalnız sonuç cezaya bakılmaz. İlk derece hükmü, bölge adliye mahkemesinin verdiği karar türü, cezanın artırılıp artırılmadığı, suçun kanuni üst sınırı ve CMK 286/3’teki özel suç listesi birlikte değerlendirilir.

Temyiz Edilemeyen Kararlar

CMK 286/2, bazı bölge adliye mahkemesi kararlarını kesin kabul eder. Başlıca kategoriler şunlardır:

• İlk derece mahkemesinin beş yıl veya daha az hapis cezası ile adli para cezalarına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararlar
• İlk derece mahkemesince verilen beş yıl veya daha az hapis cezasını artırmayan istinaf kararları
• Hapis cezasından çevrilen seçenek yaptırımlara ilişkin belirli kararlar
• Kanuni üst sınırı iki yıl veya daha az hapis cezası gerektiren suçlara ilişkin kararlar
• Yalnız adli para cezasını gerektiren suçlara ilişkin kararlar
• Yalnız eşya veya kazanç müsaderesine ilişkin bazı esastan ret kararları
• Kanuni üst sınırı on yıl veya daha az hapis olan suçlardan beraate ilişkin bazı esastan ret kararları
• Düşme, ceza verilmesine yer olmadığı ve güvenlik tedbirine ilişkin belirli kararlar

Bu liste mutlak değildir. Bölge adliye mahkemesinin ilk kez mahkûmiyet kurması veya CMK 286/3’te sayılan suçlardan birinin bulunması gibi hâllerde temyiz yolu açılabilir. Kararın sonunda yazan kanun yolu bilgisi önemlidir; ancak yanlış gösterim kanunun açık hükmünü değiştirmez.

Her Hâlde Temyiz Edilebilen Bazı Suçlar

CMK 286/3, ikinci fıkradaki kesinlik sınırlamalarına rağmen bazı suçlara ilişkin bölge adliye mahkemesi kararlarının temyiz edilebilmesini sağlar. Bu kapsamda ağır cinsel suçlar, uyuşturucu imal ve ticareti, örgütlü suçlar, devletin güvenliğine ve anayasal düzene karşı suçlar ile Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki belirli suçlar yer alır.

Özel liste zaman içinde değişebildiği için suçun adıyla yetinilmemeli; karar tarihinde yürürlükte olan CMK 286/3 bentleri ve sevk maddesi doğrudan kontrol edilmelidir.

Bozma Kararına Karşı Temyiz Mümkün mü?

Bölge adliye mahkemesinin CMK 280 kapsamında verdiği bozma kararları kesin niteliktedir ve bunlara karşı olağan temyiz yoluna başvurulamaz. İlk derece mahkemesi bozma kararına direnemez; gerekli yargılama işlemlerini yaparak yeni hüküm kurar.

Bozma sonrasında verilen yeni ilk derece hükmü yeniden istinaf edilebilir. Sonraki kanun yolu, yeni istinaf kararının niteliğine göre belirlenir.

Temyize Kimler Başvurabilir?

• Sanık ve kanuni temsilcisi
• Sanığın müdafii
• Cumhuriyet savcısı
• Katılan ve vekili
• Katılma talebi karara bağlanmamış veya reddedilmiş kişi
• Katılan sıfatını alabilecek biçimde suçtan zarar gören kişi

Başvuranın hükmün temyiz edilmesinde hukuki yararı bulunmalıdır. Cumhuriyet savcısı sanık lehine veya aleyhine temyize başvurabilir. Savcı, başvurunun sanık lehine mi aleyhine mi olduğunu ve hangi sanıkları etkilediğini dilekçesinde açıkça göstermelidir.

Temyiz Süresi Ne Kadardır?

1 Haziran 2024 ve Sonrasındaki Kararlar

CMK 291’in güncel hâline göre temyiz istemi, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde yapılır. Süre, kararın duruşmada açıklanmasıyla değil usulüne uygun gerekçeli karar tebliğiyle başlar.

Daha Eski Kararlar

1 Haziran 2024’ten önce verilen hükümler bakımından geçiş hükümleri ve karar tarihindeki önceki süre kuralları uygulanır. Dosyanın yalnız suç tarihine bakılarak değerlendirilmesi doğru değildir.

Sürenin Hesaplanması

İki haftalık süre, tebliğ gününü izleyen günden işlemeye başlar ve son haftadaki karşılık gelen günün sonunda biter. Son gün resmî tatile rastlarsa süre izleyen ilk iş günü sona erer. Elektronik tebligatta tebliğ tarihi özel kurallara göre hesaplanır.

Temyiz Başvurusu Nereye Yapılır?

Temyiz dilekçesi doğrudan Yargıtaya değil, hükmü veren bölge adliye mahkemesi ceza dairesine sunulur. Zabıt kâtibine beyanda bulunulması da mümkündür; beyan tutanağa geçirilip hâkime onaylatılır. Tutuklu sanık ceza infaz kurumu aracılığıyla başvurabilir.

Yanlış mercie süresinde verilen kanun yolu dilekçesi, yetkili mercie gönderilebilir. Buna rağmen gönderim ve kayıt riskini azaltmak için kararın kanun yolu bölümündeki doğru merci kullanılmalıdır.

Temyiz Dilekçesinde Gerekçe Zorunluluğu

Ceza temyizinde başvuru nedenlerinin gösterilmesi gerekir. Dilekçede hükmün hangi nedenle bozulmasının istendiği ve hukuka aykırılığın ne olduğu açıklanmalıdır. Sadece ‘karar hukuka aykırıdır’ biçimindeki soyut ifade etkili bir temyiz denetimi için yeterli olmayabilir.

1. Temyiz edilen ceza dairesi kararı ve dosya numarası yazılır.
2. Başvuranın sıfatı ve kararın hangi bölümüne itiraz ettiği belirtilir.
3. Usul ihlalleri ayrı başlıklar altında açıklanır.
4. Suç vasfı ve uygulanan kanun maddelerindeki hata gösterilir.
5. Ceza hesabı, indirim, artırım ve güvenlik tedbirlerine ilişkin itirazlar somutlaştırılır.
6. Talep edilen sonuç açıkça yazılır ve dilekçe imzalanır.

Temyiz süresi içinde gerekçe sunulması esastır. 7499 sayılı Kanunla eski ek gerekçe süresini düzenleyen CMK 295 yürürlükten kaldırılmıştır. Bu nedenle gerekçeli dilekçenin iki haftalık ana süre içinde verilmesi güvenli yöntemdir.

Temyize Cevap ve Dosyanın Gönderilmesi

Temyiz dilekçesi karşı tarafa tebliğ edilir. İlgili taraf, tebliğden itibaren iki hafta içinde yazılı cevap verebilir. Cevaplar tamamlandıktan sonra dosya bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet başsavcılığı üzerinden Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilir.

Başvurunun Hükme Etkisi

Süresinde yapılan geçerli temyiz başvurusu hükmün kesinleşmesini engeller. Böylece kanun yolu incelemesi bitmeden mahkûmiyet kural olarak kesin hüküm niteliği kazanmaz. Temyiz başvurusu tutukluluğu kendiliğinden sona erdirmez; tutukluluk ayrıca incelenir.

Aleyhe Değiştirme Yasağı

Hüküm yalnız sanık veya onun lehine başvuru hakkı bulunan kişilerce temyiz edilmişse bozma sonrasında kurulacak yeni hükümde önceki cezadan daha ağır ceza verilemez. Cumhuriyet savcısı veya katılan tarafından sanık aleyhine geçerli temyiz varsa bu korumanın kapsamı değişir.

Yargıtayın İnceleme Kapsamı

Yargıtay, temyiz dilekçesinde gösterilen hukuka aykırılıkları inceler. CMK 289’da sayılan hukuka kesin aykırılık hâlleri ise dilekçede belirtilmemiş olsa bile kendiliğinden gözetilir.

• Mahkemenin kanuna uygun kurulmaması
• Yasaklı hâkimin hükme katılması
• Geçerli ret istemine rağmen hâkimin karara katılması
• Mahkemenin görevli veya yetkili olmaması
• Savcı veya zorunlu müdafi bulunmadan duruşma yapılması
• Duruşmanın açıklığı kuralının ihlal edilmesi
• Hükmün gerekçe içermemesi
• Savunma hakkının önemli ölçüde sınırlandırılması
• Hukuka aykırı delile dayanılması

Yargıtayda Duruşmalı Temyiz

On yıl veya daha fazla hapis cezasına ilişkin hükümlerde Yargıtay, uygun görürse duruşma yoluyla inceleme yapabilir. Sanık, müdafi, katılan veya vekili temyiz ya da cevap dilekçesinde duruşma talep edebilir; Yargıtay da kendiliğinden duruşma kararı verebilir.

Duruşma talebi otomatik kabul edilmez. Dosyanın niteliği, temyiz nedenleri ve sözlü açıklamaya ihtiyaç bulunup bulunmadığı değerlendirilir.

Yargıtay Hangi Kararları Verebilir?

Temyiz İsteminin Reddi

Başvuru süresinden sonra yapılmışsa, karar temyize kapalıysa, başvuranın hakkı yoksa veya kanuni temyiz nedeni gösterilmemişse istem usulden reddedilebilir.

Esastan Ret

Hüküm hukuka uygun bulunursa temyiz istemi esastan reddedilir. Uygulamadaki ‘onama’ sonucu, güncel CMK sisteminde temyiz başvurusunun esastan reddi biçiminde ifade edilir.

Düzelterek Esastan Ret

Hukuka aykırılık yeniden yargılama gerektirmeden düzeltilebiliyorsa Yargıtay gerekli düzeltmeyi yaparak temyiz istemini esastan reddedebilir.

Bozma

Hukuka aykırılık hükmün sonucunu etkiliyorsa karar bozulur. Bozma nedeni ve yeniden yapılması gereken işlemler kararda gösterilir; dosya ilgili bölge adliye mahkemesine veya koşullarına göre ilk derece mahkemesine gönderilir.

Davayı Sona Erdiren Doğrudan Karar

CMK 303’te sınırlı biçimde sayılan hâllerde, yeniden araştırma gerekmeden beraat, ceza verilmesine yer olmadığı veya cezanın düzeltilmesi gibi doğrudan kararlar verilebilir.

Bozma Sonrası Yargılama

Dosya geri geldiğinde taraflara bozmaya karşı diyecekleri sorulur. Mahkeme bozma kararına uyabilir; kanunun izin verdiği hâllerde direnme kararı da verebilir. Direnme üzerine uyuşmazlık Yargıtay Ceza Genel Kurulunca incelenir. Ceza Genel Kurulu kararına direnilemez.

Yalnız sanık lehine temyiz bulunan dosyada aleyhe değiştirme yasağı bozma sonrası hükümde de gözetilir.

Sık Yapılan Hatalar

• Her bölge adliye mahkemesi kararını temyize açık sanmak
• İki haftalık süreyi kararın duruşmada açıklanmasından başlatmak
• Gerekçesiz bir süre tutum dilekçesinin tek başına yeterli olduğunu düşünmek
• Dilekçeyi doğrudan Yargıtaya gönderip dosya kaydını takip etmemek
• İstinaftaki maddi olay itirazlarını hukuki temyiz nedenine dönüştürmeden tekrarlamak
• Temyiz başvurusunun tutukluluğu otomatik sona erdireceğini varsaymak

Sık Sorulan Sorular

Ceza temyiz süresi kaç gündür?

1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen kararlar için gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki haftadır.

Temyiz dilekçesinde gerekçe yazılmalı mı?

Evet. Temyiz nedenleri ve hukuka aykırılığın ne olduğu ana süre içinde somut biçimde gösterilmelidir.

Yargıtay yeniden tanık dinler mi?

Temyiz kural olarak hukuki denetimdir. Yeni delil toplanması veya maddi olayın yeniden kurulması gerekiyorsa karar bozulup dosya ilgili mahkemeye gönderilir.

Sonuç

Ceza temyizi, bölge adliye mahkemesinin temyize açık hükmünü Yargıtay önünde hukuka uygunluk denetimine taşır. Güncel başvuru süresi gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftadır. CMK 286’daki kesinlik istisnaları ve CMK 286/3’teki özel suç listesi kontrol edilmeli; hukuki temyiz nedenleri aynı süre içinde açıkça yazılmalıdır.

İlgili İçerikler

• Ceza Davalarında İstinaf Rehberi

Resmî Kaynaklar

• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu
• 7499 sayılı Kanun – TBMM Kanun Metni
• Anayasa Mahkemesi – CMK 286 İncelemesi, E.2025/110
• Anayasa Mahkemesi – Temyiz Hakkına İlişkin Bireysel Başvuru
• Anayasa Mahkemesi – CMK 286 ve Bozma Kararları

Ayrıca İnceleyebilirsiniz

• 12. Yargı Paketi Kanunlaştı: 7589 Sayılı Kanun Düzenlemeleri

Bilgilendirme: Bu içerik genel bilgi amaçlıdır; somut olayda güncel düzenleme, işlem ve süreler ayrıca incelenmelidir. Somut durumunuz için baroya kayıtlı bir avukatla iletişime geçmeniz gerekir.