Yeni Sokak Hayvanları Yasası: 2026 Güncel Düzenlemeler

Kamuoyunda “sokak hayvanları yasası” veya “köpek yasası” olarak anılan düzenleme, ayrı ve tek başına bir kanundan çok 7527 sayılı Kanun ile 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu'nda yapılan değişiklikleri ifade eder. Düzenleme 2 Ağustos 2024'te yayımlanmış, uygulama ayrıntıları 13 Aralık 2024 tarihli yönetmelikle belirlenmiştir.

2026 güncel durum: Sahipsiz hayvanların yerel yönetimlerce toplanarak bakımevlerine götürülmesi, rehabilite edilmesi, sahiplendirilinceye kadar barındırılması veya sahiplendirilmesi esastır. Ötanazi bütün sahipsiz hayvanlar için otomatik bir sonuç değildir; yalnız kanunda belirtilen şartlarda ve veteriner hekim tarafından ya da gözetiminde uygulanabilir.

Yeni Sokak Hayvanları Düzenlemesi Nedir?

7527 sayılı Kanun, sahipli ve sahipsiz hayvan tanımlarını değiştirmiş; sahipsiz hayvanların sokakta rehabilite edilip aynı yere bırakıldığı eski model yerine toplama, bakımevinde rehabilitasyon, barındırma ve sahiplendirme modelini öne çıkarmıştır. Yerel yönetimlerin görevleri, ayrılacak bütçe, bakımevi kurma yükümlülüğü ve aykırılık hâlindeki yaptırımlar yeniden düzenlenmiştir.

Uygulama yalnız köpeklerle sınırlı hükümler içermese de tartışmalar büyük ölçüde sahipsiz köpeklerin toplanması ve bakımevinde tutulması üzerinde yoğunlaşır. Kanun metni, uygulama yönetmeliği ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri Kanunu birlikte değerlendirilmelidir.

Anayasa Mahkemesi kararı: Anayasa Mahkemesi E.2024/151, K.2025/107 sayılı kararıyla 7527 sayılı Kanunun incelenen hükümlerine yönelik iptal taleplerini reddetmiştir.

Düzenlemenin Getirdiği Başlıca Değişiklikler

• Sahipsiz veya güçten düşmüş hayvanların yerel yönetimlerce toplanması
• Toplanan hayvanların izinli hayvan bakımevlerine götürülmesi
• Hayvanların veri tabanına kaydedilmesi ve müşahede altına alınması
• Tedavi, aşılama, parazit mücadelesi, kısırlaştırma ve dijital kimliklendirme işlemlerinin yapılması
• Rehabilitasyon sonrasında hayvanların bakımevinde veya doğal yaşam alanında barındırılması
• Sahiplendirilmeye uygun hayvanlar için ilan ve kampanya yürütülmesi
• Yerel yönetimlerin belirli bütçe paylarını bu hizmetlere ayırması
• Hayvanını terk eden kişilere idari yaptırım uygulanması

Toplanan Hayvanlar Yeniden Sokağa Bırakılabilir mi?

Yeni modelde temel kural, bakımevine alınan sahipsiz hayvanların sahiplendirilinceye kadar bakımevinde veya mevzuata uygun doğal yaşam alanında tutulmasıdır. Önceki uygulamadaki “yakala, kısırlaştır, aşıla ve alındığı ortama bırak” yaklaşımı, sahiplenilmemiş köpekler yönünden esas model olmaktan çıkarılmıştır.

Anayasa Mahkemesi de 7 Mayıs 2025 tarihli kararında, sahiplik ilişkisi kurulmadan sokakta bakım imkânının kaldırılması ve hayvanların sahiplendirilinceye kadar bakımevinde tutulmasını öngören hükümlerin iptal taleplerini reddetmiştir. Bu nedenle söz konusu hükümler 2026 itibarıyla yürürlüktedir.

Sahipsiz Hayvanların Toplanma Süreci

1. Yerel yönetim, ihtiyacı karşılayacak eğitimli toplama ekibi kurar.
2. Hayvan eziyet edilmeden kafes, ağ veya uygun yakalama aracıyla toplanır; uyuşturucu uygulaması veteriner hekim koordinasyonunda yapılır.
3. Nakil sırasında hayvanın zarar görmesini önleyen tedbirler alınır.
4. Hayvan bakımevine kabul edilir, veri tabanına kaydedilir ve sağlık yönünden müşahedeye alınır.
5. Tedavi, aşılama, kısırlaştırma, parazit mücadelesi ve kimliklendirme işlemleri yürütülür.
6. Hayvanın sahiplendirilmesi için ilan yapılır; uygun hayvan bakımevinde veya doğal yaşam alanında barındırılır.

Toplama işlemi ceza verme veya hayvana kötü muamele amacıyla yürütülemez. Yakalama, nakil, bakım ve barındırma boyunca 5199 sayılı Kanun ile hayvan refahı kurallarına uyulması gerekir.

Ötanazi Hangi Durumlarda Uygulanabilir?

Kanun, bakımevine alınan her hayvanın öldürülmesini emretmez. Ötanazi istisnai bir veterinerlik işlemi olarak belirli koşullara bağlanmıştır. Anayasa Mahkemesinin kararında da bu koşullar; insan ve hayvanların hayatı veya sağlığı için tehlike oluşturan ve olumsuz davranışları kontrol edilemeyen, bulaşıcı ya da tedavi edilemeyen hastalığı bulunan veya sahiplenilmesi yasak olan köpekler şeklinde özetlenmiştir.

• Acı ve ıstırap çeken, iyileşme ihtimali bulunmayan hastalık hâli
• Akut bulaşıcı hastalık nedeniyle insan veya hayvan sağlığı bakımından risk
• İnsan ve hayvanların hayatı veya sağlığı için tehlike oluşturan ve davranışı kontrol edilemeyen köpek
• Sahiplenilmesi mevzuat gereği yasak olan hayvan
• Kanun ve uluslararası sözleşme çerçevesindeki diğer istisnai şartlar

İşlem veteriner hekim tarafından veya veteriner hekim gözetiminde, hayvana gereksiz acı ve eziyet vermeyecek yöntemle yürütülmelidir. Keyfî öldürme, kötü muamele veya kanuni şartlar oluşmadan yapılan uygulama hukuka uygun değildir ve sorumluluk doğurabilir.

Belediyelerin Görevleri Nelerdir?

• Sahipsiz hayvanları toplamak ve izinli bakımevine nakletmek
• Bakımevine getirilen hayvanı kaydetmek, muayene ve rehabilitasyonunu sağlamak
• Hayvanları sahiplendirilinceye kadar uygun şartlarda barındırmak
• Sahiplendirme kampanyaları düzenlemek ve ilan yayımlamak
• Bakımevinde hayvan üretimini engellemek
• Atıkların çevre ve toplum sağlığına zarar vermesini önlemek
• Tüm faaliyetleri Bakanlık veri tabanına işlemek
• İl hayvanları koruma kurulu kararlarına uymak

Büyükşehir, il, ilçe ve belde belediyelerinin görev kapsamı nüfus, tesis durumu ve mahallî idare yapılanmasına göre farklılaşabilir. Birden fazla yerel yönetim, mahallî idare birliği üzerinden ortak bakımevi ve hizmet organizasyonu kurabilir.

Bakımevi Kurma Süresi ve Bütçe Yükümlülüğü

Büyükşehir belediyeleri, il belediyeleri ve nüfusu 25 bini aşan belediyeler için hayvan bakımevi kurma veya mevcut bakımevini iyileştirme yükümlülüğünün 31 Aralık 2028'e kadar tamamlanması öngörülmüştür. Bu tarih, sahipsiz hayvanlara ilişkin diğer görevlerin o zamana kadar ertelendiği anlamına gelmez.

Kanundaki geçiş düzenlemesine göre büyükşehir belediyeleri bütçelerinin binde üçünü, diğer belediyeler binde beşini 2028 sonuna kadar bakımevi kurmak, rehabilitasyon ve sahiplendirme hizmetleri için ayırır. Ayrılan kaynağın başka amaçla kullanılması yasaktır; kesin oran ve bütçe uygulaması belediyenin statüsüne göre kontrol edilmelidir.

Belediye Yetkilileri İçin Ceza Sorumluluğu

Kanunda belirtilen kaynağı ayırmayan belediye başkanı ve meclis üyeleri ile ayrılan kaynağı bakımevi kurma, toplama, rehabilitasyon ve sahiplendirilinceye kadar bakım amacı dışında kullanan belediye başkanı veya yetkilileri hakkında altı aydan iki yıla kadar hapis cezası öngörülmüştür.

Bu hüküm otomatik mahkûmiyet anlamına gelmez. Ceza sorumluluğu; yetki, görev, somut fiil, kast ve deliller değerlendirilerek ceza yargılamasında belirlenir.

Hayvanını Sokağa Terk Etmenin Sonucu

Sahipli hayvanı bakımevi dışında bir yere terk etmek yasaktır ve idari para cezası doğurur. Hayvan sahibi bakım, beslenme, sağlık, çevre güvenliği, kısırlaştırma ve kayıt yükümlülüklerine uymalıdır. Bakımı sürdüremeyen kişi hayvanı sokağa bırakmak yerine yetkili yerel yönetim veya uygun sahiplendirme kanallarıyla iletişime geçmelidir.

İdari para cezaları yeniden değerleme oranına göre yıllar itibarıyla değişebildiğinden, sabit bir tutara güvenilmemeli; fiil tarihindeki güncel ceza tarifesi kontrol edilmelidir.

Bakımevinden Hayvan Sahiplenme Şartları

Sahiplendirme sırasında Sahipsiz Hayvan Edinme Formu düzenlenir, sorumlu veteriner hekim onayı alınır, hayvan Bakanlık sistemine kaydedilir ve pasaportu oluşturulur. Kişinin sahiplenebileceği hayvan sayısını il hayvanları koruma kurulu yerel koşullara göre belirleyebilir.

Köpek sahiplenmek isteyen kişiden, Kat Mülkiyeti Kanunu kapsamındaki yönetim planı ve bağımsız bölümde köpek bulundurulabileceğine ilişkin yönetici belgesi istenebilir. Sahiplenen kişi hayvanın bakımını, aşılarını, tedavisini, güvenliğini ve kayıt güncellemelerini üstlenir.

Sokakta Hayvan Beslemek Yasak mı?

5199 sayılı Kanun'daki değişiklik, ülke genelinde her koşulda geçerli mutlak bir “sokakta hayvan besleme yasağı” koymaz. Bununla birlikte belediye, site yönetimi, çevre sağlığı ve ortak alan düzenlemeleri belirli yer ve yöntemlere ilişkin sınırlamalar getirebilir. Besleme faaliyeti çevre kirliliği, trafik riski veya komşuluk uyuşmazlığı yaratmayacak biçimde yapılmalıdır.

Yönetmelik, yerel yönetimlerin uygun işletme ve kurumlardan hayvan beslemeye elverişli gıda maddelerini, sahiplerinin onayıyla toplayabilmesine de imkân tanır. Yerel kararların kanuna uygunluğu somut düzenleme üzerinden değerlendirilir.

Sahipsiz Hayvanla İlgili İhbar Nereye Yapılır?

• Yaralı veya bakıma muhtaç hayvan için belediyenin veteriner işleri birimi
• Sahipsiz hayvan toplama ve bakımevi işlemleri için ilçe veya büyükşehir belediyesi
• Kötü muamele ve kanuna aykırılık için Tarım ve Orman İl/İlçe Müdürlüğü ile kolluk
• Acil saldırı, trafik tehlikesi veya can güvenliği riski için 112 Acil Çağrı Merkezi
• Kurumsal işlem veya denetim talebi için ilgili idareye yazılı başvuru veya CİMER

İhbarda yer, saat, hayvanın durumu ve aciliyet açıkça belirtilmeli; güvenli mesafeden alınmış fotoğraf veya konum bilgisi eklenmelidir. Şiddet veya kötü muamele şüphesinde deliller korunmalı, olaya müdahale ederken kişi güvenliği tehlikeye atılmamalıdır.

Anayasa Mahkemesi Düzenlemeyi İptal Etti mi?

Hayır. Anayasa Mahkemesi 7 Mayıs 2025 tarihli, E.2024/151 sayılı dosyada; sahipsiz hayvanların bakımevine alınması ve sahiplendirilinceye kadar tutulması, kanundaki şartlarla ötanazi uygulanması ve belediyelerin kaynak yükümlülüğüne bağlı ceza hükümleri dâhil incelenen düzenlemelerin iptal taleplerini reddetti. Gerekçeli karar kamuoyuna 1 Aralık 2025'te duyuruldu.

Mahkeme, insan yaşamı ve vücut bütünlüğü ile sağlıklı çevrenin korunmasına yönelik tedbirlerin kanun koyucunun takdir alanında olduğunu; ötanazi bakımından veteriner hekim gözetimi ve kanuni şartların keyfîliği sınırlayan güvenceler oluşturduğunu değerlendirdi.

Sık Sorulan Sorular

Bütün sokak köpekleri uyutulacak mı?

Hayır. Genel kural toplama, rehabilitasyon, bakımevinde barındırma ve sahiplendirmedir. Ötanazi yalnız kanunda belirlenen istisnai şartlarda uygulanabilir.

Kısırlaştırılan köpek tekrar sokağa bırakılabilir mi?

Yeni sistemde sahiplenilmemiş köpeklerin sahiplendirilinceye kadar bakımevinde veya uygun doğal yaşam alanında tutulması esastır.

Belediye toplama işlemini kötü yöntemle yaparsa ne olur?

Toplama ve nakil hayvana eziyet edilmeden, eğitimli ekip ve gerektiğinde veteriner hekim koordinasyonuyla yapılmalıdır. Aykırılık belgelenerek belediyeye, Tarım ve Orman birimlerine veya kolluğa bildirilebilir.

Yasa 2026'da yürürlükte mi?

Evet. 7527 sayılı değişiklikler ve 13 Aralık 2024 tarihli uygulama yönetmeliği yürürlüktedir; ilgili iptal talepleri Anayasa Mahkemesince reddedilmiştir.

Sonuç

Yeni düzenleme, sahipsiz hayvanların sokakta bırakılması yerine yerel yönetimlerce toplanması, rehabilite edilmesi, sahiplendirilinceye kadar barındırılması ve sahiplendirilmesi modelini benimser. Yerel yönetimlere tesis, bütçe, kayıt ve bakım yükümlülükleri getirirken hayvan refahı kurallarını da korur. Ötanazi, her hayvana uygulanan genel bir yöntem değil; veteriner hekim denetiminde ve kanuni şartlara bağlı istisnai işlemdir.

Bilgilendirme notu: Bu içerik genel bilgi amacı taşır. Somut toplama, bakım, sahiplenme, idari ceza veya kötü muamele olayı; işlem tarihindeki mevzuat, yerel kurul kararları ve deliller üzerinden değerlendirilmelidir.

Resmî Kaynaklar

• 7527 Sayılı Değişiklik Kanunu – Resmî Gazete
• 5199 Sayılı Hayvanları Koruma Kanunu – Güncel Metin
• Tarım ve Orman Bakanlığı – Uygulama Yönetmeliği
• Tarım ve Orman Bakanlığı – Yönetmelik Duyurusu
• Anayasa Mahkemesi – E.2024/151 Karar Duyurusu

Bilgilendirme: Bu içerik genel bilgi amaçlıdır; somut olayda güncel düzenleme, işlem ve süreler ayrıca incelenmelidir. Somut durumunuz için baroya kayıtlı bir avukatla iletişime geçmeniz gerekir.