PAEM, PMYO ve POMEM Eğitim Sonu Sınavı (ESS)

PAEM, PMYO ve POMEM öğrencilerinin eğitimlerini tamamladıktan sonra aday memur olarak atanabilmeleri için girdikleri son değerlendirme, Eğitim Sonu Sınavı olarak adlandırılır. Uygulamada “yıl sonu mülakatı” veya kısaca ESS denilen bu sınav, okula girişte yapılan mülakattan farklıdır.

Kısa cevap: Öğrenim süresini başarıyla bitirmek tek başına polis memuru veya komiser yardımcısı olarak atanmak için yeterli değildir. İlgili öğrencinin eğitim sonu sınavında da başarılı olması gerekir. Sınav yüz tam puan üzerinden değerlendirilir ve en az 70 puan alan aday başarılı sayılır.

Eğitim Sonu Sınavı Nedir?

Eğitim sonu sınavı; polis eğitim kurumundaki ders sınavlarından sonra, mezuniyet aşamasında yapılan ve aday memur olarak atanma yeterliliğini ölçen ayrı bir sınavdır. Hukuki dayanağı 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu ile 3 Haziran 2015 tarihli Sınav Yönetmeliğidir.

POMEM Eğitim-Öğretim Yönetmeliği, öğrencinin aday memur olarak atanabilmesi için öğrenim süresini başarıyla tamamlamasını ve Başkanlıkça yapılacak eğitim sonu sınavında başarılı olmasını şart koşar. PAEM öğrencilerinin komiser yardımcılığına atanmasında da aynı temel şart geçerlidir.

Kimler ESS'ye Girer?

• Polis Meslek Eğitim Merkezi eğitimini tamamlayan POMEM öğrencileri
• Polis Meslek Yüksekokulu eğitimini tamamlayan PMYO öğrencileri
• Sivil kaynaktan alınarak Polis Amirleri Eğitimi Merkezinde eğitimini tamamlayan PAEM öğrencileri
• Sağlık, ders, sınav veya mahkeme kararı gibi nedenlerle sınav işlemi daha sonra tamamlanan öğrenciler

Sınava katılacak kişiler ile sınav tarihi ve yeri Polis Akademisi veya ilgili eğitim kurumu tarafından ilan ya da tebliğ edilir. Öğrenci, kendisine bildirilen gün, saat ve yerde kimlik belgesiyle hazır bulunmalıdır.

ESS ile Giriş Mülakatı Arasındaki Fark

• Giriş mülakatı öğrenci seçme aşamasındadır; ESS eğitim tamamlandıktan sonra yapılır.
• Giriş mülakatındaki başarı okula kabulü, ESS'deki başarı ise aday memur olarak atanmayı etkiler.
• ESS'nin dayanağı ve komisyon yapısı özel Sınav Yönetmeliğinde düzenlenir.
• Ders başarı notları ile ESS puanı aynı değerlendirme değildir.

Temel ayrım: Öğrencinin bütün derslerden geçmesi ve diploma ya da sertifika almaya hak kazanması, ESS'de kendiliğinden başarılı sayılmasını sağlamaz.

Eğitim Sonu Sınavı Nasıl Yapılır?

Sınav, yönetmelikte öngörülen komisyon önünde sözlü değerlendirme yöntemiyle gerçekleştirilir. Adaya Başkanlıkça hazırlanan sorular arasından bir soru seçtirilir. Sorunun okunması, cevap ve değerlendirme işlemleri sınav evrakına kaydedilir.

1. Aday, ilan veya tebliğ edilen saatte sınav yerinde hazır bulunur.
2. Kimlik ve sınav katılım kontrolü yapılır.
3. Aday soruların bulunduğu kartlardan birini seçer.
4. Soruyu yüksek sesle okur ve düşünmesi için verilen sürenin ardından cevaplar.
5. Komisyon gerektiğinde konuya ilişkin ek sorular yöneltebilir.
6. Her komisyon üyesi değerlendirmesini yapar ve sonuç karar formuna işlenir.

Değerlendirme Ölçütleri

Eğitim sonu sınavında yalnız çekilen soruya verilen ansiklopedik cevap değil, adayın mesleğe uygun biçimde düşüncesini aktarma becerisi de değerlendirilir. Puanlamanın önceden belirlenmiş ölçütlere ve somut sınav performansına dayanması gerekir.

• Konu hakkındaki bilgi düzeyi
• Kendisinden istenileni kavrama
• Özgüven
• İfade etme yeteneği
• Beden dilini kullanma becerisi

Sınav yüz puan üzerinden değerlendirilir. En az 70 puan alan aday başarılı, daha düşük puan alan aday başarısız sayılır. Sınav sonucunun yalnız genel kanaatle değil, değerlendirme formundaki ölçütlerle ilişkilendirilmesi hukuki denetim bakımından önemlidir.

ESS'de Başarısız Olmanın Sonucu

Eğitim sonu sınavında başarısız olan öğrenci, öğrenimini tamamlamış olsa bile polis memuru veya komiser yardımcısı rütbesine aday memur olarak atanamaz. İlgili eğitim mevzuatına göre diploma veya eğitim belgesi düzenlenmesi, atama hakkının doğduğu anlamına gelmez.

Başarısızlık işlemi kişiye tebliğ edildiğinde puan, karar tarihi ve varsa gerekçe kontrol edilmelidir. Sonucun ekranda görülmesi ile yazılı bildirimin tarihi aynı olmayabilir; dava süresinin başlangıcı somut bildirim şekline göre değerlendirilir.

Sınava Katılmama ve Mazeret

Haklı ve belgelendirilebilir bir mazeret olmadan sınava katılmamak ciddi hak kaybı doğurabilir. Sağlık sorunu, yakın vefatı veya ulaşımı imkânsızlaştıran olağanüstü durum ortaya çıkarsa eğitim kurumuna derhâl yazılı bildirim yapılmalı ve kanıtlayıcı belgeler sunulmalıdır.

Mazeretin kabul edilip edilmeyeceği ve yeni sınav hakkı verilip verilmeyeceği ilgili yönetmelik, sınav duyurusu ve idarenin işlemi çerçevesinde belirlenir. Sözlü bildirimle yetinilmemesi, evrak kayıt numarası alınması önemlidir.

Sınav Öncesinde Nasıl Hazırlanılabilir?

• Güncel anayasal düzen, temel hukuk ve insan hakları konularını tekrar edin.
• Polislik mesleğinin görev, yetki ve sorumluluklarını çalışın.
• Güncel toplumsal olayları resmî ve güvenilir kaynaklardan takip edin.
• Kısa sürede giriş, gerekçe ve sonuç içeren düzenli cevap vermeyi deneyin.
• Bilmediğiniz konuda tahminde bulunmak yerine sınırlarınızı açık ve sakin biçimde ifade edin.
• Ses tonu, göz teması, duruş ve beden dilinde ölçülü olun.

Uyarı: Ezberlenmiş uzun konuşmalar, soruyla ilgisiz bilgi yığını veya siyasi sloganlar yerine soruyu doğrudan anlayan, hukuka ve meslek etiğine uygun, kısa ve gerekçeli bir cevap tercih edilmelidir.

Başarısız ESS Sonucuna İtiraz Edilebilir mi?

Sınav komisyonunun idari işlemi yargı denetimine açıktır. Ancak özel yönetmelikte komisyon kararına kurum içi itiraz yolu öngörülmemiş olabilir. Bu durumda aday, varsa bilgi ve belge talebinde bulunabilir; kesin işleme karşı süresi içinde idari yargıda iptal davası açmayı değerlendirebilir.

Dava, mahkemenin adayı yeniden puanlaması anlamına gelmez. Yargısal incelemede komisyonun usulüne uygun kurulup kurulmadığı, sorunun ve cevabın tutanağa bağlanması, puanların ölçütlerle uyumu, tarafsızlık, eşitlik ve işlemin gerekçelendirilebilirliği incelenebilir.

Dava İçin Saklanması Yararlı Belgeler

• Sınav sonuç belgesi veya ekran görüntüsü
• Sonucun yazılı tebliğine ilişkin belge
• Çekilen soru ve verilen cevaba dair mevcut kayıtlar
• Değerlendirme karar formu için yapılan bilgi edinme başvurusu
• Diploma, sertifika ve eğitim başarı belgeleri
• Mazeret veya usulsüzlük iddiasını destekleyen diğer kanıtlar

İptal Kararı Verilirse Ne Olur?

Mahkeme işlemi hukuka aykırı bulup iptal ederse idare kararın gereklerini gecikmeden yerine getirmek zorundadır. Somut karara göre adayın yeniden, hukuka uygun bir komisyon ve usulle sınava alınması gündeme gelebilir. İptal kararı doğrudan başarılı puan verilmesi anlamına gelmeyebilir.

Yeniden yapılan sınavda başarı sağlanırsa atama ve geçmiş döneme ilişkin özlük hakları, yargı kararının kapsamı ve idarenin yeni işlemleri dikkate alınarak ayrıca değerlendirilir.

Sık Sorulan Sorular

ESS'de kaç puan almak gerekir?

Yüz tam puan üzerinden en az 70 puan alan aday başarılı sayılır.

Derslerini geçen öğrenci ESS'den kalabilir mi?

Evet. Ders başarısı ile eğitim sonu sınavı ayrı şartlardır. Öğrenimi tamamlayan adayın atanabilmesi için ESS'de de başarılı olması gerekir.

ESS yazılı sınav mıdır?

Uygulamadaki eğitim sonu sınavı komisyon önünde sözlü değerlendirme biçimindedir. Güncel duyuru ve tebliğdeki usul ayrıca kontrol edilmelidir.

Başarısız olunca doğrudan polis olunur mu?

Hayır. Eğitim sonu sınavındaki başarı, aday memur olarak atanmanın zorunlu koşullarındandır.

Komisyon kararına karşı dava süresi ne zaman başlar?

Süre, kural olarak kesin işlemin usulüne uygun biçimde bildirilmesini izleyen günden itibaren hesaplanır. Başvuru ve bildirim biçimi somut dosyada incelenmelidir.

Sonuç

PAEM, PMYO ve POMEM yıl sonu mülakatı olarak bilinen ESS, eğitim kurumuna giriş sınavı değil, eğitimin sonunda aday memur olarak atanma yeterliliğini belirleyen sınavdır. Adayın derslerini tamamlamasının yanında ESS'den en az 70 puan alması gerekir. Sınavın soru, tutanak, değerlendirme ölçütleri ve komisyon yapısı yönünden hukuka uygun yürütülmesi zorunludur.

Bilgilendirme notu: Sınav duyuruları, uygulama takvimi ve mevzuat değişebilir. Başarısızlık hâlinde tebliğ tarihi ve dava süresi gecikmeden kontrol edilmelidir.

Resmî Kaynaklar

• Polis Akademisi – POMEM Eğitim-Öğretim Yönetmeliği
• Polis Akademisi – PAEM Giriş ve Eğitim-Öğretim Yönetmeliği
• PAEM – 2025 Yılı Eğitim Sonu Sınavı Duyurusu
• PAEM – Mevzuat Sayfası
• Resmî Gazete – 3 Haziran 2015 Tarihli Sınav Yönetmeliği

Ayrıca İnceleyebilirsiniz

• PAEM, PMYO ve POMEM Sağlık Nedeniyle Elenme
• PAEM, POMEM ve PMYO Öğrencilikten Çıkarılma
• Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı (HMGS): 2026 Başvuru Rehberi
• Eğitim Kurumu Sigortası

Bilgilendirme: Bu içerik genel bilgi amaçlıdır; somut olayda güncel düzenleme, işlem ve süreler ayrıca incelenmelidir. Somut durumunuz için baroya kayıtlı bir avukatla iletişime geçmeniz gerekir.