Asgari Ücret Artışının Tazminat Hesabına Etkisi

Asgari ücret artışı, gelir verileri asgari ücretle bağlantılı olan devam eden tazminat hesaplarını etkileyebilir. Özellikle sürekli iş göremezlik ve destekten yoksun kalma zararlarında, hesabın yapıldığı tarihten sonra yeni ücretin yürürlüğe girmesi ek inceleme gerektirebilir. Ancak bütün geçmiş dönemleri son asgari ücretle yeniden çarpmak doğru değildir.

Hesapta bilinen dönem, geleceğe ilişkin varsayımlar ve gerçek gelir ayrı ele alınmalıdır. Ayrıca bilirkişi hesabının yükselmesiyle mahkemenin hükmedebileceği talep miktarı aynı konu değildir. Usul kuralları, faiz ve önceki ödemeler sonucu ayrıca etkiler.

Asgari ücret hangi durumda hesapta kullanılır

Gelirin belirlenemediği veya asgari ücret düzeyinde olduğu durumlarda asgari ücret önemli bir referans olabilir. Mesleki gelir için ücretle oran kurulması da somut deliller ve uygulanacak yöntem çerçevesinde değerlendirilebilir. Ancak her kişinin geliri varsayımsal olarak aynı kabul edilmez.

Çalışan, emekli, öğrenci ve ev içi hizmet sağlayan kişinin zararı farklı verilerle incelenebilir. Aynı asgari ücret rakamının bütün dönemlere ve bütün kişilere gerekçesiz uygulanması denetlenebilir bir hesap oluşturmaz. Hangi gelir esasının neden seçildiği raporda açıklanmalıdır.

Geçmiş dönem ile gelecek dönem nasıl ayrılır

Gerçekleşmiş dönemlerde ilgili aylarda bilinen gelir ve yürürlükteki ücret verileri önem taşır. Gelecek dönemde ise kabul edilen güncel gelir, çalışma ve yaşam süreleri ile hesap yöntemi değerlendirilir. Böylece geçmişteki fiilî kazançla gelecekteki kayıp birbirine karıştırılmaz.

Örneğin bir rapor ocak ayında hazırlanmış ve hüküm kurulmadan önce yeni ücret yürürlüğe girmişse, raporun güncel verilerle uyumu incelenebilir. Bu inceleme, önceki bütün yıllara yeni tutarın uygulanması anlamına gelmez. Her dönemin hesabı kendi gerekçesiyle gösterilmelidir.

Ek bilirkişi raporu ne zaman gündeme gelir

Yeni ücretin rapordaki gelir esasını değiştirmesi halinde ek hesap gerekebilir. Bunun yanında raporun hangi tarihe kadar bilinen verileri kullandığı, gelir oranını nasıl koruduğu ve güncellemenin başka kalemlere etkisi incelenmelidir.

Bilirkişi raporuna itiraz süresi ile rapordan sonra ortaya çıkan yeni ücret verisi ayrı konulardır. HMK 281 çerçevesindeki itirazlar somut olmalıdır. Yalnızca hesap azdır demek yerine kullanılan ücret dönemi, net veya brüt tutar ve ilgili tablonun hatası gösterilmelidir. Mahkeme raporu diğer delillerle birlikte değerlendirir.

Talep miktarı kendiliğinden artar mı

Hayır. HMK 26 uyarınca taleple bağlılık ilkesi önemini korur. Hesap raporunda daha yüksek zarar bulunması, mahkemenin her durumda istenenden fazlasına karar verebileceği anlamına gelmez. Talep artırımı için uygulanacak usul belirlenmelidir.

2026 değişikliğiyle HMK 109 kapsamındaki kısmi davalarda, tahkikat sona erinceye kadar bir defaya mahsus özel artırım imkânı düzenlenmiştir. Önceden açılmış davalarda dava türü ve geçiş hükümleri ayrıca değerlendirilir. Islah ile bu özel artırım yolunun aynı işlem olduğu varsayılmamalıdır.

Faiz hesabında yeni düzenleme

TBK 55 kapsamındaki çalışma gücü kaybı ve destek kaybı tazminatlarında, kazancın bilindiği ve bilinemediği dönemler faiz yönünden de ayrılmaktadır. 2026 yılında eklenen hüküm, bilinen döneme ilişkin hesaplanan tutar için zarar doğuran olay tarihini; bilinemeyen döneme ilişkin tutar için karar tarihini esas alan kanuni faiz düzenlemesi içerir.

7589 sayılı Kanunun geçiş hükmüne göre yeni kural, değişikliğin yürürlüğe girdiği 31 Temmuz 2026 tarihinden sonra meydana gelen haksız fiiller veya zarar doğuran olaylar için uygulanır. Önceki olaylarda TBK 55 hükmünün değişiklikten önceki hâli geçerlidir. Bu nedenle olay tarihi belirlenmeden bütün dosyalara aynı faiz hesabı uygulanmamalıdır. Rapor, ana para hesabıyla faizi ayrı göstermelidir.

Önceki ödemeler nasıl dikkate alınır

Dava öncesinde veya yargılama sırasında ödeme yapılmış olabilir. TBK 55 hükmüne eklenen düzenleme, tahkikat sona erinceye kadar ifa amacıyla yapılan ödemelerin, ödeme tarihindeki zararı karşılama oranına göre mahsubunu öngörür. Bu değişiklik de aynı geçiş kuralına tabidir; 31 Temmuz 2026 tarihinden önceki olaylara kendiliğinden uygulanmaz.

Asgari ücret artışı nedeniyle yeni hesap hazırlanırken eski ödeme ya tamamen unutulmamalı ya da gerekçesiz biçimde bugünkü zarardan nominal olarak çıkarılmamalıdır. Uygulanacak mahsup yöntemi açıklanmalıdır. Rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri için ise aynı maddede farklı koruma vardır.

Sık sorulan sorular

Asgari ücret artınca tazminat aynı oranda mı artar

Her zaman artmaz. Gelir, dönem, destek payı, kusur ve önceki ödemeler hesabı etkiler. Artış bütün kalemlere aynı biçimde yansımaz.

Kesinleşmiş karar her ücret artışında yeniden açılır mı

Hayır. Devam eden hesapla kesinleşmiş hüküm farklıdır. Sadece ücretin yükselmesi, kesinleşmiş dosyayı kendiliğinden yeniden hesaplatma hakkı vermez.

Brüt asgari ücret mi net ücret mi esas alınır

Zarar türü ve hesap yöntemi önemlidir. Raporda kesintiler ve gelir niteliği açık gösterilmeli; brüt ve net tutarlar birbirine karıştırılmamalıdır.

İlgili içerik: Sürekli Sakatlık Tazminatı Örnek Hesabı Nasıl Okunur? Varsayım ve Dönem Kontrolü · Tazminat Hesabında Gelir Nasıl İspatlanır? Çalışan, Esnaf, Öğrenci ve Ev İçi Emek

Kaynaklar

• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu — madde 50–55
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — madde 26, 109, 176–177 ve 281–282
• 4857 sayılı İş Kanunu — madde 39
• 7589 sayılı Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun — madde 18, geçici 1 ve 26