Sürekli Sakatlık Tazminatı Örnek Hesabı Nasıl Okunur? Varsayım ve Dönem Kontrolü

Sürekli sakatlık tazminatı hesabı nasıl okunur — kısa cevap:Bir hesap raporunda son rakam 1 milyon 440 bin lira yazıyor. Bu rakam doğru mu? Yalnız sonuca bakarak anlayamazsınız. Önce kaza ve doğum tarihini, sonra geliri, geçici dönemin bitişini, kalıcı fonksiyon kaybını, aktif ve pasif yaşamı, kusuru, önceki ödemeyi ve limiti kontrol etmeniz gerekir.

Aşağıda gerçek bir kişiye ait olmayan, tamamen öğretici bir örnek üzerinden hesabın sırasını kuracağız. Kullanacağım ücretler ve aktüeryal katsayılar temsildir; gerçek dosyada kaza tarihindeki mevzuat ve uzman hesabı gerekir.

1. Örnek dosyanın verileri

Örneğimizde kişi kaza tarihinde 40 yaşında, ücretli çalışan ve resmî belgeli net geliri aylık 45 bin lira olsun. Aynı tarihte örnek net asgari ücreti 30 bin lira kabul ediyoruz.

Tedavi ve geçici iş göremezlik dönemi altı ay sürsün. Tedavi sonunda kazaya bağlı sürekli fonksiyon kaybı yüzde 20 olarak değerlendirilsin. Zarar görenin kazaya etkili kusuru yüzde 25, sorumlu aracın payı yüzde 75 olsun.

Kaza tarihindeki kişi başı sakatlanma limiti örnek hesap sonucundan yüksek; daha önce aynı kalem için ödeme yapılmamış kabul edeceğiz.

• Kaza yaşı: 40
• Resmî net gelir: 45.000 TL — temsili
• Temsili net asgari ücret: 30.000 TL
• Geçici dönem: 6 ay
• Sürekli fonksiyon kaybı: %20 — temsili
• Zarar gören kusuru: %25
• Önceki ödeme: yok
• Limit: hesap sonucunun üzerinde

2. Önce gelir oranını bulun

Genel şart yaklaşımında resmî belgeli gelir asgari ücretin üzerindeyse, ‘net gelir / net asgari ücret’ oranı belirlenir. Örneğimizde 45 bin bölü 30 bin, yani 1,50 gelir oranı vardır.

Bu oran, gelecekte asgari ücret değiştiğinde belgeli gelirin aynı nispi seviyede taşınabilmesi için kullanılır. ‘Her yıl yüzde şu kadar zam’ tahmini yapılmaz.

Bordroda tek seferlik prim veya masraf ödemesi varsa aylık ücret gibi kopyalanmamalıdır. Düzenli ek ödemenin kaza öncesindeki resmî belgeleri ayrıca incelenir.

3. Geçici dönem ile sürekli dönemi üst üste bindirmeyin

Sürekli sakatlık hesabı, varsa geçici iş göremezlik döneminin bittiği tarihten itibaren başlatılır. Örneğimizde ilk altı ay geçici dönemdir; kalıcı zarar hesabı yedinci aydan başlar.

Aynı altı ayı hem tam gelir kaybı hem sürekli yüzde 20 kayıp olarak iki kez hesaplamak mükerrerliğe yol açar.

Geçici dönemin bitişi yalnız istirahat kâğıdına göre değil; tedavi, işe dönüş ve tıbbi iyileşme kayıtlarıyla belirlenmelidir.

4. İşlemiş ve işleyecek dönem ayrımı

Kaza ile hesap tarihi arasındaki geçmiş süre işlemiş dönemdir. Bu dönemde gerçekleşen ücretler ve tarihler bilinir; genel şarttaki yönteme göre iskontoya tabi tutulmadan hesaplanır.

Hesap tarihinden beklenen yaşam süresinin sonuna kadar olan bölüm işleyecek dönemdir. Bu bölüm, güncel gelir ve aktüeryal anüite yöntemiyle toplu bugünkü değere çevrilir.

Rapor, kaza tarihini değil yanlışlıkla başvuru tarihini başlangıç almışsa; geçici dönemi atlamışsa veya işlemiş ay sayısını yanlış saymışsa sonuç değişir.

5. Aktif ve pasif dönem

Hesap yöntemi raporda açıkça belirtilmelidir. 4 Aralık 2021 düzenlemelerini içeren Genel Şartlar Ek-2 ve Ek-3 %1,65 iskonto ve kural olarak 18–65 yaş aktif dönem kabulünü içerir. Bunlar her yargısal uyuşmazlığın değişmez kuralları değildir. Anayasa Mahkemesi kararları sonrasında, 2026 tarihli yayımlanmış tahkim kararlarında TRH 2010 ile progresif rant esaslı hesap örnekleri de bulunmaktadır. Olay tarihi, hukuki dayanak, çalışma durumu ve kullanılan yöntemin birlikte kontrolü gerekir.

Bu örnek, belirli bir kişinin yaşam tablosunu yeniden üretmez. Aşağıdaki sermaye değerleri yalnız oran ve kusur işlemini göstermek için varsayılmıştır; kişinin doğum yılına bakılarak otomatik bir emeklilik sınırı çıkarılmamalıdır.

Aktif dönemde 1,50 gelir oranıyla taşınan belgeli gelir; pasif dönemde ise genel şarttaki net asgari ücret esası kullanılır. Aktif gelir oranını ömrün tamamına uygulamak hesabı şişirebilir.

6. Temsili aktüeryal katsayıyla yöntemi görün

Gerçek TRH 2010 hesabı yaş, cinsiyet ve dönemsel yaşam olasılıklarını her yıl için işler. Burada tabloyu taklit etmeyeceğiz; yöntemi göstermek için aktüerya raporunun aktif dönem kayıp sermayesini 6 milyon, pasif dönem kayıp sermayesini 1 milyon 200 bin lira bulduğunu varsayacağız.

Bu sermayeler fonksiyon kaybı uygulanmadan önceki temsili değerler olsun. Toplam 7 milyon 200 bin liranın yüzde 20'si, kusur öncesi sürekli sakatlık zararını 1 milyon 440 bin lira yapar.

7.200.000 TL burada başlangıç varsayımıdır; yaş ve gelirden türetilmiş, doğrulanmış bir hak ediş değildir. Gerçek rapor her yılın gelirini, yaşam olasılığını, dönem sınırlarını ve seçilen iskonto veya progresif rant işlemini göstermelidir.

7. Kusuru doğru aşamada uygulayın

Kusur öncesi zarar 1 milyon 440 bin liradır. Zarar görenin yüzde 25 etkili kusuru kabul edilirse talep edilebilir örnek tutar yüzde 75 üzerinden 1 milyon 80 bin liraya iner.

Burada kusurun gerçekten zarar görene ait olup olmadığını ayrıca kontrol edin. Yolcuya sürücünün kusuru otomatik yüklenmez; emniyet kemeri veya zararın artmasına katkı gibi iddialar farklı değerlendirilir.

Birden fazla sorumlu araç varsa 1 milyon 80 bin liralık zarar, sorumluluk ve kusur ilişkisine göre ilgili araçlar ve sigortacılar arasında ayrıca ele alınabilir.

8. Limit ve önceki ödeme kontrolü

Kaza tarihindeki kişi başı sakatlanma limiti örnekte 1 milyon 80 bin liradan yüksekse limit kesintisi yapılmaz. Limit daha düşük olsaydı sigortacının sorumluluğu ilgili sınırda kalabilirdi; aşan kısım için sorumlu kişiler ve varsa İMM poliçesi değerlendirilirdi.

Daha önce 300 bin lira ödeme yapılmış olsaydı yalnız bugünkü sonuçtan nominal 300 bini düşmek her zaman doğru olmazdı. Genel şarttaki önceki ödeme yöntemi, ödeme tarihindeki ücret ve kriterlerle fark hesabı yapılmasını öngörür.

Hangi teminat kaleminden ödeme yapıldığını da okuyun. Geçici iş göremezlik ödemesini sürekli sakatlık ödemesi gibi mahsup etmeyin.

9. Bir satır değişirse sonuç nasıl değişir?

Fonksiyon kaybı yüzde 20 değil yüzde 10 olsaydı, diğer bütün veriler aynıyken kusur öncesi zarar yarıya inerdi. Gelir oranı 1,50 yerine 1,00 olsaydı yalnız aktif dönem bölümü değişirdi.

Zarar gören kusuru bulunmasaydı 1 milyon 440 bin lira üzerinden limit kontrolüne geçilirdi. Kişi 55 yaşında olsaydı aktif dönem daha kısa, işlemiş ve pasif dönem yapısı farklı olurdu.

Bu karşılaştırmalar tek bir değişkenin etkisini öğretir; gerçek hayatta değişkenler birlikte değişir.

10. Hesap raporunda aranacak satırlar

Doğum ve kaza tarihi, geçici dönemin bitişi, belgeli gelir ve asgari ücret oranı, aktif/pasif sınır, sağlık raporu, kusur, TRH 2010, teknik faiz, ödeme tarihi ve poliçe limiti açıkça görünmelidir.

Son rakam doğru görünse bile yanlış başlangıç tarihi veya yanlış gelir dayanağı hesabı güvenilmez kılar.

Hesabı kontrol etmek başka, kendi başınıza aktüer raporu düzenlemek başkadır. Uyuşmazlıkta hesap uzmanlığı ve somut dosya incelemesi gerekir.

Sürekli sakatlık tazminatı hesabı nasıl okunur: sonuç ve son kontrol

Sürekli dönemin hesabını kurduk. Fakat kazadan sonraki iyileşme ayları ve bakım ihtiyacı bu hesabın içinde kaybolmamalıdır.

Bir sonraki yazıda geçici iş göremezlik ile geçici ve sürekli bakıcı giderini ayrı örneklerle hesaplayacağız.

İlgili yazılar

• Trafik Kazası Tazminatı Nasıl Hesaplanır? 2026 Rehberi
• Yaralamalı Trafik Kazası Nedir? Tazminatı Nasıl Alınır?
• Trafik Kazası Neticesinde Sakatlık Hali Nedir?
• Destekten Yoksun Kalma Tazminatı

Resmî ve birincil kaynaklar

• SEDDK — Trafik Sigortası Genel Şartları
• SEDDK — Teminat Limitleri

Bilgilendirme: Bu içerik genel bilgi amaçlıdır; somut olayda güncel düzenleme, işlem ve süreler ayrıca incelenmelidir. Somut durumunuz için baroya kayıtlı bir avukatla iletişime geçmeniz gerekir.