Adli Tıp Maluliyet Muayenesinde Nelere Bakılır?

Kısa cevap: Maluliyet muayenesinde yalnızca kırığın adına veya ameliyat geçirilmiş olmasına bakılmaz. Hekim ve kurul; kazayla bağlantıyı, tedavi sürecini ve tedavi sonrasında kalan kalıcı fonksiyon kaybını değerlendirir. Eklem hareket açıklığı, kas gücü, atrofi, kısalık, yürüme, sinir fonksiyonları, görüntüler ve kişinin son durumu birlikte incelenebilir. Plak, vida veya ağrı tek başına otomatik bir oran anlamına gelmez.

Muayenenin Temel Amacı Nedir?

Amaç, kazanın ilk günündeki geçici şikâyetleri değil; tedavi ve rehabilitasyon sonrasında kalan kalıcı sekeli ölçmektir. Bu nedenle muayene bulguları olay tarihli kayıtlar, ameliyat belgeleri ve güncel tetkiklerle karşılaştırılır. Kurul ayrıca kaza öncesi hastalıkların veya eski yaralanmaların etkisini ayırmaya çalışır.

Muayenede Değerlendirilen Başlıca Alanlar

Eklem Hareket Açıklığı Nasıl Ölçülür?

Kalça, diz, ayak bileği, omuz, dirsek ve el bileği gibi eklemlerde hareketler dereceyle ölçülebilir. Aktif hareket kişinin kendi gücüyle yaptığı hareketi; pasif hareket ise muayene edenin eklemi hareket ettirmesiyle ulaşılan sınırı gösterir. Ağrı, kas zayıflığı, eklem sertliği ve mekanik engel arasındaki ayrım önemlidir.

• Fleksiyon ve ekstansiyon
• Abduksiyon ve adduksiyon
• İç ve dış rotasyon
• Ayak bileğinde dorsifleksiyon ve plantar fleksiyon
• El bileğinde radial ve ulnar deviasyon
• Gerekliyse parmakların tek tek hareketleri

Ölçümün güvenilirliği için kişinin uygun pozisyonda olması, hareketin tekrar edilmesi ve karşı tarafla kıyaslama yapılması gerekebilir.

Kas Gücü ve Atrofi Nasıl Değerlendirilir?

Kas gücü klinik muayenede direnç karşısındaki hareketle derecelendirilebilir. Uyluk, baldır, kol veya önkolda çevre ölçümü yapılarak atrofi araştırılabilir. Ancak çevre farkının ölçüm noktası ve tekniği belirtilmelidir; tek bir gözleme dayanarak oran verilmez.

Kısalık ve Deformite Ölçümü

Alt ekstremite kırıklarında gerçek kısalık, kemik referans noktaları arasından ölçülebilir. Yanlış kaynama, açısal deformite, rotasyon bozukluğu ve eklem eksenindeki değişiklikler fizik muayene ile görüntüler birlikte değerlendirilerek belirlenir.

Yürüme Muayenesinde Nelere Bakılır?

• Aksama ve adım uzunluğu
• Topuk ve parmak ucunda yürüme
• Tek ayak üzerinde durma ve denge
• Merdiven çıkma-inme işlevi
• Diz boşalması veya düşük ayak bulgusu
• Baston, koltuk değneği, ortez veya protez ihtiyacı

Yürüyüş bozukluğu ile eklem hareket kaybı, kas gücü veya sinir hasarı aynı klinik sonucun farklı görünümleri olabilir. Aynı kaybın mükerrer biçimde oranlanmaması gerekir.

Sinir Hasarında Neler İncelenir?

Sinir yaralanmasında lezyonun seviyesi ve şiddeti belirlenmeye çalışılır. Motor fonksiyon, duyu alanları, refleksler, kas atrofisi ve nöropatik ağrı incelenebilir. EMG ve sinir iletim testi klinik bulguları destekler; tek başına rapor metnindeki “sinir hasarı” ifadesi oran için yeterli olmayabilir.

• Düşük ayak veya düşük el gibi motor kayıplar
• Parmak hareketleri ve kavrama gücü
• Uyuşma, his azalması veya aşırı duyarlılık
• Refleks değişiklikleri
• Sinir dağılımına uyan kas atrofisi
• EMG bulgularının güncelliği ve klinikle uyumu

Görüntüler ve Ameliyat Belgeleri Nasıl Kullanılır?

Olay tarihli görüntüler yaralanmanın başlangıçtaki durumunu, güncel grafi veya diğer incelemeler ise son durumu gösterir. Kurul; kaynama, yanlış kaynama, psödoartroz, osteomiyelit, eklem yüzeyi, implant konumu ve protez durumunu inceleyebilir. Ameliyat notu, yapılan işlemin ayrıntısını ve komplikasyonları anlamaya yardımcı olur.

Ağrı Tek Başına Maluliyet Oranı Oluşturur mu?

Ağrı önemlidir; ancak şiddeti kişiden kişiye değişebilir ve yalnızca sözlü beyana dayalı değerlendirme sınırlıdır. Ağrının muayene bulguları, tedavi kayıtları, hareket kaybı, sinir hasarı veya yapısal bozuklukla desteklenmesi aranabilir. Bu nedenle “çok ağrım var” ifadesi tek başına belirli bir oran garantisi vermez.

Plak, Vida veya Protez Varsa Oran Verilir mi?

İmplantın vücutta bulunması tek başına otomatik maluliyet oranı değildir. Fonksiyon kaybı, ağrı, hareket kısıtlılığı, kaynama durumu, komplikasyon ve protezin performansı birlikte değerlendirilir. Bazı cetveller belirli protez veya artroplasti durumlarını ayrıca düzenleyebilir.

Muayenede Eski Hastalıklar Neden Sorulur?

Kaza öncesinde aynı eklemde kireçlenme, eski kırık, ameliyat, sinir hastalığı veya başka bir fonksiyon kaybı varsa mevcut durumun ne kadarının kazaya bağlı olduğu ayrıştırılmalıdır. Eski kayıtları saklamak raporun güvenilirliğini zedeleyebilir ve ek incelemeye yol açabilir.

Muayeneye Giderken Nasıl Hazırlanılır?

• Kimlik ve randevu/sevk yazısını götürün.
• İstenen güncel grafi, EMG ve konsültasyonları tamamlayın.
• Kullandığınız ortez, protez veya yardımcı cihazı yanınıza alın.
• Hareketi kısıtlamayan uygun kıyafet tercih edin.
• Şikâyetlerinizi günlük işlev örnekleriyle, abartmadan anlatın.
• Kaza öncesi hastalık ve ameliyatları açıkça bildirin.

Başvuru yolu için maluliyet raporu nereden ve nasıl alınır rehberini inceleyebilirsiniz.

Muayene Sırasında Yapılmaması Gerekenler

• Hareket kaybını olduğundan fazla veya az göstermeye çalışmak
• Eski yaralanma ve hastalıkları gizlemek
• Sadece ağrıyı anlatıp fonksiyon kaybını açıklamamak
• İstenen görüntü veya tetkikleri eksik götürmek
• Randevu yazısındaki özel talimatları dikkate almamak

Muayene Bittikten Sonra Ne Olur?

Muayene bulguları dosyadaki belgelerle birlikte değerlendirilir. Eksik kayıt, güncel görüntü veya başka bir uzmanlık görüşü gerekiyorsa ek inceleme istenebilir. Adli dosyada tamamlanan rapor çoğunlukla görüşü isteyen mahkeme veya savcılığa gönderilir.

Maluliyet Oranı Tazminatı Nasıl Etkiler?

Kalıcı kişi oranı tazminat hesabında önemli bir girdidir; fakat yaş, gelir, kusur, geçici iş göremezlik, bakıcı ihtiyacı ve tedavi giderleri de dikkate alınır.

Rapor oranı belli olduğunda yaklaşık değerlendirme için trafik kazası tazminat hesaplama sayfasını inceleyebilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Adli Tıp muayenesi ne kadar sürer?

Muayenenin süresi yaralanma sayısına, gereken branşlara ve ek tetkiklere göre değişir; tek bir standart süre yoktur.

Hareket açıklığı hangi cihazla ölçülür?

Eklem hareketleri çoğunlukla gonyometreyle derece olarak ölçülebilir; yöntem ekleme ve klinik duruma göre değişir.

EMG kesin oranı gösterir mi?

Hayır. EMG, sinir fonksiyonunu destekleyen bir tetkiktir; klinik muayene ve işlev kaybıyla birlikte değerlendirilir.

Muayenede ağrım olmazsa oran verilmez mi?

Oran yalnızca muayene anındaki ağrıya bağlı değildir. Kalıcı yapısal ve fonksiyonel bulgular bütün olarak incelenir.

Muayene sonucuna itiraz edilebilir mi?

Raporun kullanıldığı adli veya idari sürece göre itiraz ve yeni değerlendirme yolları bulunabilir.

Sonuç

Adli Tıp maluliyet muayenesi, yalnızca yaralanmanın adını doğrulayan kısa bir kontrol değildir. Kazayla bağlantı, tedavi süreci, eklem hareketi, kas gücü, sinir fonksiyonu, yürüme, görüntüler ve günlük işlev birlikte değerlendirilir. En sağlıklı sonuç için tıbbi dosyanın eksiksiz olması ve kişinin muayeneye dürüst, hazırlıklı ve iş birliği içinde katılması gerekir.
Tıbbi ve hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirmedir; her muayenede yapılacak incelemeler yaralanmaya ve dosyanın sorusuna göre değişebilir.

Kaynaklar: Adli Tıp Kurumu — kişi ve dosya gönderilmesi • Maluliyet dosyalarında istenilen belgeler