Ev Hanımı ve Çalışmayan Kişinin Trafik Kazası Tazminatı

Ev hanımı veya ücretli işte çalışmayan kişinin trafik kazasında tazminat talebi, sırf bordrosu olmadığı için kendiliğinden ortadan kalkmaz. Ev içi emek, günlük faaliyetlerdeki güç kaybı, tedavi ve bakım ihtiyacı ayrı ayrı incelenir. Buna karşılık ücretli çalışanın maaş kaybını aynen kopyalayarak herkese aynı tutarı çıkarmak da doğru değildir.

Ücret geliri yoksa hangi zarar değerlendirilir?

Türk Borçlar Kanunu 54 bedensel zararda tedavi giderlerini, kazanç kaybını, çalışma gücünün azalması veya yitirilmesini ve ekonomik geleceğin sarsılmasını ayrı başlıklarla ele alır. Kazadan sonra daha fazla çaba gerektiren günlük işler ile dışarıdan karşılanması gereken bakım hizmeti, somut olayın delilleriyle değerlendirilir.

Ev temizliği, yemek, alışveriş ve aile üyelerinin bakımı için harcanan emek ekonomik değer taşıyabilir. Bu değerlendirme yalnız kadınlara özgü değildir. Evin işlerini fiilen üstlenen kişinin cinsiyetinden ziyade yaptığı faaliyet, kazaya bağlı kayıp ve bunun süresi önemlidir.

İşsiz kişi, ev içi emek sağlayan kişi ve öğrenci aynı mı?

Hayır. İş arayan kişinin önceki mesleği ve gelir geçmişi, ev işlerini üstlenen kişinin fiilî emeği, öğrencinin eğitim ve gelecekte çalışma koşulları farklıdır. “Çalışmıyor” seçeneği bu durumların tamamını tek hukuki kategoriye dönüştürmez. Emeklilik veya çocukluk da kendi koşullarıyla ele alınmalıdır.

Belgesiz yüksek bir ücretin varlığını varsaymak ile hiçbir ücret belgesi bulunmadığı için bütün zararı sıfır kabul etmek arasında dosyaya uygun inceleme gerekir. Hesapta kabul edilen gelir veya efor karşılığının gerekçesi raporda yazmalıdır.

Ev içi işlev kaybı nasıl belgelenir?

• Kaza öncesinde fiilen yapılan günlük işler ve bakım sorumlulukları,
• Hangi hareketin ne kadar süre yapılamadığını açıklayan tıbbi kayıtlar,
• Geçici iyileşme dönemi ile kalıcı kaybı ayıran rapor,
• Gerekiyorsa dışarıdan alınan hizmetin kayıtları,
• Tanık anlatımları, evde sağlık veya rehabilitasyon belgeleri.

Yalnız “ev hanımıdır” yazan bir belge, hangi faaliyetin kaybedildiğini açıklamaz. Örneğin merdiven çıkamama, alışveriş taşıyamama veya çocuğun bakımını üstlenememe gibi etkiler tıbbi durumla ilişkilendirilmelidir. Kazayla ilgisiz önceden var olan sınırlılıklar ayrıca ayrılır.

Bakıcı gideri ile ev işi kaybı neden ayrılmalı?

Yaralının yıkanması ve giyinmesi için yardım alması bakıma ilişkin bir ihtiyaçtır. Yaralının daha önce yaptığı yemek veya temizlik işinin başkası tarafından yapılması farklı bir değerlendirme gerektirebilir. Aynı hizmet, aynı gün ve aynı tutar iki ayrı ad altında iki kez hesaplanmamalıdır.

Bakımı bir yakının ücretsiz üstlenmesi de olayın incelenmesini gereksiz kılmaz. İhtiyacın varlığı ve süresi tıbbi delille gösterilmelidir. Ayrıntılar için bakıcı gideri hesabını inceleyebilirsiniz.

Örnek: geçici kayıp ile kalıcı kayıp

Bir kişinin kırık nedeniyle altı hafta ev işlerini yapamadığını, daha sonra tamamen iyileştiğini varsayalım. Diğer kişide aynı tedaviye rağmen kalıcı hareket kısıtlılığı bulunsun. İlk kişide geçici dönem ve ilgili giderler; ikinci kişide bunlara ek kalıcı etkiler araştırılır. İki kişiye aynı “ev hanımı tazminatı” tarifesi uygulanamaz.

Bu örnek, belirli bir tutar veya maluliyet oranı vaat etmez. Süre, günlük faaliyetin niteliği, bakım gereksinimi, kusur ve uygulanacak hesap yöntemi sonucu değiştirir.

Hesaplama aracında hangi bilgi kullanılmalı?

Trafik kazası tazminat hesaplama aracında belgelenmeyen hayalî maaş yazmak doğru değildir. Aracın gelir boş bırakıldığında kullandığı varsayım, her çalışmayan kişinin dosyasında mahkemenin aynen kabul edeceği tutar değildir. Kalıcı oran da genel engel oranı değil, uygun raporda belirlenmiş kazaya bağlı kayıp olmalıdır.

Geçici iş göremezlik süresini kalıcı döneme eklemeden önce dönemlerin çakışmadığını kontrol edin. Ön hesap, kişinin ev içi emeğini, özel bakım düzenini veya bütün hukuki indirimleri otomatik tespit etmez.

Genel bilgilendirmedir. Hesap yöntemi, hak sahipliği ve başvuru süreleri somut dosya üzerinden değerlendirilmelidir.