Yurt Dışında Çalışan Kişinin Trafik Kazası Tazminat Hesabı

Yurt dışında çalışan kişinin Türkiye’de geçirdiği trafik kazasında tazminat hesabı, yalnız yabancı para maaşını bugünkü kurla çarpmaktan ibaret değildir. Gelirin gerçekliği, net veya brüt oluşu, kaza tarihindeki çalışma, uygulanacak hukuk ve hesap dönemi birlikte incelenir. Yabancı plakalı araç konusu ise çalışanın gelirinin yurt dışında olmasıyla aynı mesele değildir.

Önce olayın ve çalışma ilişkisinin çerçevesi belirlenir

Kazanın yeri ve tarihi, araç ve poliçe bilgileri, kişinin ikamet ve çalışma ülkesi ayrı kaydedilmelidir. Bu yazı Türkiye’deki bir kazada yurt dışı gelirinin belgelenmesi ve hesap kontrolüne odaklanır. Kazanın da yurt dışında olduğu veya farklı hukukların uygulanmasının gündeme geldiği dosya ayrıca incelenmelidir.

TBK 50–55 kapsamındaki zarar ve hesap ilkeleri değerlendirilirken, kişinin somut çalışma ve gelir durumu belgeyle ortaya konmalıdır. Vatandaşlık veya yabancı ülkede bulunma bilgisi, tek başına belirli bir maaş kabul ettirmez.

Yurt dışı geliri hangi belgelerle gösterilir?

• İş sözleşmesi ve işverenin görev/ücret açıklaması,
• Kaza öncesi dönemlere ait bordrolar,
• Banka maaş ödemeleri ve vergi belgeleri,
• Sosyal güvenlik ve çalışma kayıtları,
• Serbest çalışmada gelir-gider ve kişisel kazancı ayıran kayıtlar,
• Gerektiğinde doğrulama, tercüme ve usule uygun onay belgeleri.

Brüt ücret ile ele geçen net gelir ayrılmalıdır. Düzenli prim, tek seferlik ikramiye, harcırah ve masraf iadesinin aynı şekilde değerlendirilmesi gerekmez. Tek aylık yüksek ödeme yerine temsil edici dönem gösterilmesi, gelirin niteliğini anlamayı kolaylaştırır.

Her belgeye apostil gerekir mi?

Belgenin niteliği, düzenleyen kurum, ülke, uluslararası anlaşma ve sunulacağı merci önemlidir. Her yabancı belgeye tek tip işlem uygulanacağı varsayılmamalıdır. İstenen tercüme ve doğrulama usulü başvurulan merciden kontrol edilmeli; gereksiz kişisel belgeler herkese açık ortamlarda paylaşılmamalıdır.

İşveren yazısı ile banka hareketinin tarih ve tutarları uyuşmuyorsa açıklama eklenmelidir. Belgenin yalnız çevrilmesi, içindeki ücretin hangi döneme ve hangi kesintilere ait olduğu sorusunu kendiliğinden çözmez.

Hangi döviz kuru kullanılmalı?

Olay, gelir dönemi, hesap ve ödeme tarihleri aynı değildir. Kullanılan kur tarihi ve türü raporda açıkça gösterilmelidir. Bütün geçmiş kazançları bugünkü tek kurla çarpmak, dönemsel farklılıkları gizleyebilir. Talebin para birimi ve hukuki değerlendirmesi de ayrıca önem taşır.

Örneğin bordroda 3.000 avro brüt ve 2.300 avro net ücret görünüyorsa önce hangi tutarın zarar hesabına esas olduğu belirlenir. Sonra ilgili dönem ve kur yaklaşımı açıklanır. Bu örnek, 2.300 avronun her dosyada aynen kabul edileceği veya belirli bir kur tarihinin zorunlu olduğu anlamına gelmez.

Aktif ve pasif dönem aynı gelirle mi hesaplanır?

Çalışılan ülkenin ücret ve emeklilik koşulları, fiilî çalışma, Türkiye’ye dönüş veya iş değişikliği gibi olgular incelenebilir. Belgeli yüksek gelirin bütün yaşam boyunca değişmeden süreceği varsayılmamalıdır. Diğer taraftan, doğrulanmış yabancı geliri hiçbir gerekçe göstermeden Türkiye asgari ücretine indirmek de açıklama gerektirir.

Hangi gelir tabanının hangi dönemde kullanıldığı, seçilen aktüeryal yöntem ve hukuki dayanak raporda ayrı görünmelidir. Tazminat hesaplarının neden farklı çıktığı yazısı bu karşılaştırmanın ana sırasını açıklar.

Yabancı kurum veya sigorta ödeme yaptıysa

Ödemenin sağlık gideri, gelir kaybı, sosyal güvenlik yardımı veya özel poliçe ödemesi olup olmadığı ayrılmalıdır. Tamamının otomatik düşüleceği veya hiçbirinin hesaba katılmayacağı söylenemez. Karar, ödeme belgesi, kapsanan dönem ve varsa rücu bilgisi sunulmalıdır.

Hesaplama aracını kullanırken dikkat

Trafik kazası tazminat hesaplama aracının gelir alanına doğrudan avro veya dolar tutarı yazmak, bu alan TL esaslı olduğu için yanıltıcı sonuç verir. Araç yabancı gelir belgesini, kur tarihini ve uygulanacak hukuku kendiliğinden seçmez. Yurt dışı gelirli dosyada sonuç ancak doğru para birimi ve açıklanan varsayımlar altında sınırlı ön değerlendirme olarak kullanılmalıdır.

Başvuruya geçmeden önce gelir dönemi, net/brüt ayrımı, para birimi, kur gerekçesi, aktif-pasif dönem ve önceki ödemeler için tek bir kontrol tablosu oluşturun. Eksik alanları varsayımla doldurmak yerine belge veya hesap açıklaması isteyin.

Genel bilgilendirmedir. Hesap yöntemi, hak sahipliği ve başvuru süreleri somut dosya üzerinden değerlendirilmelidir.