Yabancı Çalışma İzni Başvurusu ve Gerekli Belgeler

Yabancı çalışma izni, Türkiye’de çalışacak yabancının işine ve çalışma biçimine uygun olarak alınması gereken izindir. Başvuru yolu, kişinin Türkiye’de bulunmasına ve sahip olduğu ikamet durumuna göre değişir. İş teklifinin kabul edilmesi, ikamet kartı alınması veya başvurunun sisteme kaydedilmesi tek başına çalışmaya başlama hakkı vermez. İşveren ile çalışanın belge ve tarihleri birlikte planlaması gerekir.

Bu rehber, bir işverene bağlı çalışma için izlenen temel süreci açıklar. Bağımsız çalışma, uluslararası koruma, geçici koruma, özel meslekler ve çalışma izni muafiyeti kapsamındaki faaliyetler ayrıca değerlendirilir. İlk adım, başvurunun hangi kategoriye girdiğini belirlemektir.

Yurt içinden çalışma izni başvurusu

Yurt içi başvurularda, genel yol en az altı ay süreli düzenlenmiş ve başvuru tarihinde geçerliliği devam eden uygun ikamet iznine sahip yabancı adına işverenin e-İzin sistemi üzerinden işlem yapmasıdır. Buradaki altı ay ifadesi, her durumda kartın bitimine altı ay kalması gerektiği anlamına gelmez. İkamet izninin türü ve istisnai başvuru imkânları da kontrol edilmelidir.

İşveren elektronik başvuru formunu doldurur, istenen belgeleri yükler ve başvuruyu tamamlar. Taslak kaydı oluşturmak ile başvuruyu göndermek farklı işlemlerdir. Dosyanın durum ekranındaki kaydı, varsa eksik belge bildirimi ve tamamlanması gereken işlemler düzenli izlenmelidir. Çalışanın kimlik bilgileri, pasaport numarası ve iş tanımı bütün belgelerde aynı olmalıdır.

Yurt dışından çalışma izni başvurusu

Yurt dışında bulunan yabancı, bulunduğu ülkedeki ilgili Türk dış temsilciliğine çalışma vizesi amacıyla başvurur. Bu işlemde verilen 16 haneli referans numarası Türkiye’deki işverenle paylaşılır. İşveren, resmî başvuru rehberinde belirtilen 30 günlük süre içinde bu numarayla e-İzin başvurusunu tamamlar.

Konsolosluk başvurusu ile işverenin başvurusu birbirini tamamlar. Taraflardan yalnızca birinin işlem yapması dosyanın sonuçlanması için yeterli değildir. Randevu, sözleşme, pasaport ve planlanan işe başlama tarihi birlikte düşünülmelidir. Uçak bileti veya taşınma masrafı için kesin karar vermeden önce izin ve vize süreçlerinin sonucunu görmek daha sağlıklı bir planlama sağlar.

Hangi belgeler hazırlanır

Çalışan için pasaport, biyometrik fotoğraf, gerektiğinde diploma veya mesleki yeterlilik belgesi; işveren için iş sözleşmesi, şirket ve faaliyet bilgileri ile mali belgeler gündeme gelir. İstenen belgeler sektör, meslek ve başvuru türüne göre farklılaşabilir. Eğitim ve sağlık gibi düzenlenmiş alanlarda ilgili kurumdan ön izin gerekebilir.

• Pasaportun kişisel bilgi sayfasını okunaklı hazırlayın.
• Diploma ve diğer yabancı dilde belgeler için istenen tercüme ve onay biçimini kontrol edin.
• İş sözleşmesinde görev, ücret, işyeri ve taraf bilgilerini tutarlı yazın.
• Şirketin ticaret, vergi ve mali kayıtlarını güncel dönemden alın.
• Sistemin ayrıca istediği mesleki belgeleri genel listeye ekleyin.

Pasaport süresi ayrıca önemlidir. Çalışma izni, kural olarak pasaportun geçerlilik süresinden 60 gün daha kısa olacak şekilde sınırlandırılır. Kısa süre sonra bitecek bir pasaport, talep edilen izin süresinin tamamının verilmesini engelleyebilir. Bu nedenle pasaport kontrolü dosyanın sonuna bırakılmamalıdır.

İşverenin sağlaması gereken koşullar

Başvuru değerlendirmesinde işyerinin istihdamı, mali yeterliliği ve yabancıya ödenecek ücret gibi ölçütler incelenir. Bütün işyerlerine değişmeden uygulanacak tek bir personel sayısı veya sermaye şartı varmış gibi hareket etmek doğru değildir. Sektör, işverenin durumu, meslek ve güncel istisnalar sonucu etkiler.

Örneğin bir teknoloji şirketindeki uzmanlık pozisyonu ile ev hizmetlerindeki bakım işi aynı belge dosyasıyla yürütülmez. İşveren önce ilgili değerlendirme ölçütlerini açmalı, ardından talep ettiği pozisyonun bu ölçütlerdeki yerini belirlemelidir. Ücretin başvuru formunda yazılan tutarıyla sözleşmedeki tutarının farklı olması gibi basit uyumsuzluklar önceden giderilebilir.

İzin çıktıktan sonra yapılacaklar

Onay bildirimi, harç ve değerli kâğıt bedeli işlemleri, kartın teslimi ve işe giriş bildirimi birlikte takip edilmelidir. İzin üzerinde yazan işveren, görev ve geçerlilik tarihleri okunmalıdır. Bir işveren adına verilen izin, başka bir işyerinde sınırsız çalışma yetkisi olarak düşünülmemelidir.

Çalışan değişikliği, iş ilişkisinin sona ermesi veya yeni işverene geçiş durumunda uygulanacak bildirim ve başvuru yolu yeniden kontrol edilir. İzin kartının bulunması, sosyal güvenlik işlemlerinin kendiliğinden tamamlandığı anlamına gelmez. İşverenin personel birimi ile başvuruyu hazırlayan kişinin aynı takvimi kullanması yararlıdır.

Çalışma izni uzatma başvurusu

Uzatma başvurusu mevcut iznin bitiminden önceki 60 günlük dönemde ve her hâlükârda izin sona ermeden yapılmalıdır. Son gün yaklaşırken eksik imza veya güncel olmayan şirket belgesiyle karşılaşmamak için dosya erken hazırlanabilir. Yeni sözleşme, pasaport ve işyeri bilgilerinin önceki dosyadan aynen kopyalanması yerine yeniden kontrol edilmesi gerekir.

Sık sorulan sorular

İkamet izni olan herkes çalışabilir mi

Hayır. İkamet izni ve çalışma izni farklı işlevlere sahiptir. Çalışılacak faaliyet için izin veya geçerli bir muafiyet bulunup bulunmadığı ayrıca belirlenir.

Başvuruyu çalışan mı işveren mi yapar

Bir işverene bağlı çalışma için elektronik başvuruyu genel olarak işveren yürütür. Yurt dışı yolunda çalışanın dış temsilcilik işlemi de bulunur. Başvuru türü değiştiğinde işleyiş farklılaşabilir.

Kaynaklar

• Çalışma Bakanlığı başvuru türleri
• Çalışma Bakanlığı gerekli belgeler
• Çalışma Bakanlığı başvuru kılavuzları