Hükümlüye Vasi Tayini

Hükümlüye vasi tayini konusunda 2024 yılında önemli bir değişiklik yapıldı. Artık bir yıl veya daha uzun hapis cezası alan her ergin kişi otomatik olarak kısıtlanmıyor. Türk Medeni Kanunu’nun 407. maddesi, hükümlünün talebi ile beş yıl veya daha fazla kesinleşmiş hapis cezası bulunan kişiler yönünden farklı kurallar öngörüyor.

Güncel kural: Cezaevinde bulunan ergin kişi isterse kısıtlanabilir veya kendisine kayyım atanabilir. Beş yıl ya da daha fazla kesinleşmiş hapis cezasında ise koruma ihtiyacı varsa talep olmadan da kısıtlama mümkündür.

Hapis Cezası Alan Herkese Vasi Atanır mı?

Hayır. 2 Mart 2024 tarihli 7499 sayılı Kanun’la TMK 407 değiştirildi. Eski düzenlemedeki bir yıl veya daha uzun hapis cezasına bağlı otomatik kısıtlama kaldırıldı. Yeni sistem, kişinin iradesini ve somut koruma ihtiyacını merkeze alır.

Hükümlünün talebi varsa

Kesinleşmiş hapis cezasının infazı için ceza infaz kurumunda bulunan ergin kişi, kendi isteği üzerine kısıtlanabilir veya kendisine kayyım atanabilir. Kayyım, yalnız belirli bir işi görmek veya malvarlığını yönetmek için daha sınırlı bir çözüm olabilir.

Toplam ceza beş yıl veya daha fazlaysa

Kişi istemese bile kişiliğinin ya da malvarlığının korunması bakımından gerekli görülürse kısıtlama kararı verilebilir. İnfaza başlayan makam durumu vesayet makamına bildirir; ancak bildirim tek başına otomatik vasi atandığı anlamına gelmez. Mahkeme koruma ihtiyacını değerlendirir ve karar vermeden önce hükümlüyü dinler.

Vasi ile Kayyım Arasındaki Fark Nedir?

Vasi, kısıtlının kişiliği ve malvarlığına ilişkin menfaatlerini korur ve hukuki işlemlerde onu temsil eder. Kayyım ise kural olarak belirli bir işin görülmesi veya belirli bir malvarlığının yönetimi için atanır. Örneğin yalnız devam eden bir dava, şirket işlemi veya taşınmaz yönetimi için temsil gerekiyorsa kayyım daha ölçülü bir seçenek olabilir.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Vesayet makamı sulh hukuk mahkemesidir. Yetki, Türk Medeni Kanunu’ndaki yerleşim yeri kurallarına göre belirlenir. Bir kişinin eğitim, sağlık, bakım veya ceza infaz kurumu nedeniyle başka yerde bulunması yerleşim yerini kendiliğinden değiştirmediğinden yalnız cezaevinin bulunduğu yere bakılarak başvuru yapılmamalıdır.

Başvuru İçin Gerekli Bilgi ve Belgeler

• Kesinleşmiş mahkûmiyet ve infaz bilgileri
• Hükümlünün yerleşim yeri ile ceza infaz kurumu bilgisi
• Talep hükümlüden geliyorsa açık irade beyanı
• Vasi veya kayyım ihtiyacını gösteren banka, tapu, dava ya da aile belgeleri
• Önerilen kişinin kimlik, adres ve görevi kabul bilgisi

Mahkeme önerilen kişiyi atamak zorunda değildir. Adayın vasiliğe engel hali, hükümlüyle menfaat çatışması ve görevi yerine getirme yeterliliği incelenir.

Vasinin Yetkileri Sınırsız mı?

Hayır. Vasi malvarlığını korur, hesap ve rapor verir; fakat taşınmaz satışı, önemli borçlanma, dava veya sulh gibi bazı işlemler için vesayet makamının, kimi işlemlerde ayrıca denetim makamının izni gerekebilir. Vasi, hükümlünün malını kendi malı gibi kullanamaz ve her işlemde onun menfaatini gözetmek zorundadır.

Acil Bir İşlem Varsa Ne Yapılır?

Dava süresi, tapu satışı, banka ödemesi veya şirket işlemi bekleyemeyecek durumdaysa dilekçede işlem, son tarih ve gecikmenin doğuracağı zarar açıkça anlatılmalıdır. Yalnız belirli bir iş için temsil gerekiyorsa tam kısıtlama yerine kayyım seçeneğinin yeterli olup olmadığı değerlendirilmelidir.

Vesayet Ne Zaman Sona Erer?

Hapis cezasına bağlı kısıtlılık, hapis hâlinin sona ermesiyle kendiliğinden ortadan kalkar. Bununla birlikte bankalar, tapu ve diğer kurumlarda uygulamada eski kayıt görülebileceğinden tahliye ve infaz belgeleriyle sicil düzeltme işlemlerinin takip edilmesi gerekebilir. Kısıtlama başka bir sebebe de dayanıyorsa o sebep için ayrı değerlendirme yapılır.

Sık Sorulan Sorular

Eş veya anne-baba otomatik vasi olur mu?

Hayır. Yakınlık dikkate alınabilir; fakat atamayı mahkeme yapar ve kişinin uygunluğunu değerlendirir.

Beş yıldan az cezada vasi atanamaz mı?

Hükümlü isterse kısıtlama veya kayyım talep edebilir. Ayrıca akıl hastalığı, savurganlık ya da kanundaki başka bir kısıtlama sebebi varsa o hükümlere göre işlem yapılabilir.

Resmî Kaynaklar

• Mevzuat Bilgi Sistemi – Türk Medeni Kanunu
• Resmî Gazete – 7499 Sayılı Kanun
• UYAP Vatandaş Portal

İlgili İçerikler

• Satışa İzin Davası
• Miras Taksim Sözleşmesi
• UYAP Vatandaş Portal Kullanım Rehberi

Ayrıca İnceleyebilirsiniz

• Vasi Kararı ile Araç Alımı Dilekçesi

Bilgilendirme: Bu içerik genel bilgi amaçlıdır; somut olayda güncel düzenleme, işlem ve süreler ayrıca incelenmelidir. Somut durumunuz için baroya kayıtlı bir avukatla iletişime geçmeniz gerekir.