Hangi Trafik Kazasında Tutanak Yetmez? Polis ve Jandarma Çağrılması Gereken Hâller

Hangi trafik kazasında tutanak yetmez? polis — kısa cevap:Her trafik kazasında polisi beklemek zorunda değilsiniz. Ama bazı kazalarda iki sürücünün kendi arasında tuttuğu form geçerli bir çözüm değildir. Yanlış seçim iki ayrı sorun yaratır: Kolluk gereken olayda delil eksik kalabilir; yalnız maddi hasarlı ve anlaşmalı olayda araçlar gereksiz yere trafiği tehlikeye sokabilir.

Aşağıda tek soruyla başlayacağız: Bu olay gerçekten yalnız maddi hasarlı, tarafların anlaşabildiği ve özel tutanağa uygun bir kaza mı?

1. Önce kazayı doğru sınıfa koyun

Birinci grup, yalnız maddi hasarla sonuçlanan ve sürücülerin olayın oluş biçimi konusunda birlikte tutanak düzenleyebildiği kazalardır. Şartlar uygunsa taraflar kâğıt veya mobil tutanak kullanabilir.

İkinci grup, yaralanma veya ölüm bulunan kazalardır. Üçüncü grup ise görünürde yalnız maddi hasar olsa bile sürücü, araç, sigorta, kamu malı ya da olayın niteliği nedeniyle taraf tutanağına uygun olmayan kazalardır.

‘Tamponda az hasar var’ demek tek başına birinci grupta olduğunuzu göstermez. Boyun, baş, göğüs veya bel şikâyeti olan kişi varsa yaralanma ihtimalini ciddiye alın ve 112'ye bildirin.

2. Yaralanma veya ölüm varsa 112'yi arayın

Kazaya karışan herhangi bir kişide ağrı, baş dönmesi, bilinç değişikliği, kanama veya başka bir sağlık şikâyeti varsa olayı yalnız maddi hasarlı kabul ederek özel tutanakla geçiştirmeyin.

112; olayın niteliğine göre sağlık, polis, jandarma veya itfaiye birimlerini yönlendirir. Yaralının ‘şimdilik iyiyim’ demesi, görünmeyen bir yaralanmayı dışlamaz.

Ekipler gelene kadar olay yerini zaruret dışında değiştirmeyin. Can güvenliği için zorunlu bir işlem yapıldıysa neyin, neden değiştirildiğini fotoğraf ve notla açıklayın.

3. Şu durumlarda taraflar özel tutanak düzenlememelidir

Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi'nin güncel açıklamasında özel maddi hasarlı kaza tutanağının düzenlenmeyeceği başlıca durumlar sayılmıştır. Böyle bir durumda 112 üzerinden trafik birimlerine haber verin.

• Kaza tek taraflı maddi hasarlıysa
• Sürücülerden birinin sürücü belgesi yoksa veya belgesi araç sınıfı için yeterli değilse
• Araçlardan birinin Türkiye'de geçerli zorunlu trafik sigortası yoksa
• Sürücülerden birinde alkol, uyuşturucu veya uyarıcı madde şüphesi varsa
• Araçlardan biri kamu kurum veya kuruluşuna aitse; SBM'nin belirttiği istisnalar ayrıca kontrol edilmelidir
• Kamu malına veya araç dışındaki üçüncü kişiye ait eşyaya zarar verildiyse
• Kaza ölüm veya yaralanmayla sonuçlandıysa

4. Taraflar anlaşamıyorsa polisi veya jandarmayı çağırın

Özel tutanak zorunlu değildir; tarafların birlikte düzenlediği bir belgedir. Kazanın oluş biçimi, araçların yönü veya yazılacak açıklama konusunda anlaşma yoksa kimse gerçeğe aykırı bir metni imzalamaya zorlanmamalıdır.

SBM de tarafların anlaşamaması hâlinde trafik biriminin çağrılması gerektiğini belirtmektedir. Tartışmayı büyütmeyin, güvenli alanda bekleyin ve 112'ye durumu somut biçimde anlatın.

Karşı taraf imzalamadan ayrılıyorsa plaka, araç, sürücü ve gidiş yönünü güvenli biçimde kaydedin; takip etmeyin. Olayı 112'ye ve sigorta şirketinize bildirin.

5. Polis mi jandarma mı? Siz bölge tartışmasına girmeyin

Eskiden farklı acil numaralar akılda tutuluyordu. Bugün acil çağrılar 112'de birleşmiştir. Siz olayın açık konumunu, yolun yönünü ve niteliğini verin; çağrı merkezi görev alanına göre ilgili polis, jandarma, sağlık veya itfaiye ekibini yönlendirir.

Kırsal alan, il sınırı, otoyol bağlantısı veya özel görev bölgesi konusunda tahminde bulunmak yerine konum bilgisini doğru paylaşın. Telefonunuza gelen geri aramaları yanıtlayın.

Ekip gecikiyorsa güvenliği koruyun ve 112'nin talimatını inceleyin. Olay yerini terk etme kararını kendi başınıza vermeyin.

6. Araçlar ne zaman hareket ettirilebilir?

İlk ölçüt can ve trafik güvenliğidir. Araçlar yeni bir çarpışma riski yaratıyorsa, yangın veya devrilme tehlikesi varsa ya da görevli ekip açıkça hareket ettirilmesini istiyorsa güvenli konuma alınabilir.

Yalnız maddi hasarlı ve tarafların anlaşabildiği kazada, araç konumlarını ve izleri yeterli biçimde fotoğrafladıktan sonra trafiği tehlikeye sokmamak için araçları güvenli yere almak gerekir. Sonra tutanak düzenlenebilir.

Yaralanmalı veya ölümlü kazada ise zaruret ve yetkili talimatı dışında araçları, parçaları ve izleri değiştirmeyin. 2026 düzenlemesi, sorumluluğun saptanmasına yarayan kanıtların korunmasını ve kolluk izni olmadan zaruret dışı ayrılmamayı özellikle vurgulamaktadır.

7. Hareket ettirmeden önce beş kayıt alın

Güvenlik izin veriyorsa ve araç hemen çekilmek zorunda değilse şu beş kaydı alın:

• Her iki yönden olay yerinin geniş fotoğrafı
• Araçların şerit ve yol çizgilerine göre konumu
• Plakalar ve araçların birbirine göre duruşu
• İlk temas bölgeleri, kırık parçalar ve yol izleri
• Araç taşındıktan sonra yeni konum ve taşınma nedeni

8. Aracı kim ve nasıl çekecek?

Araç güvenli biçimde sürülemiyorsa direksiyon, fren, lastik, aydınlatma veya sıvı sızıntısı gibi riskleri göz ardı etmeyin. Sigorta veya kasko asistans hattı, yol yardım hizmeti ve yetkili çekici seçeneklerini poliçenizden kontrol edin.

Çekici gelmeden aracın dört yönünü ve mevcut hasarı kaydedin. Teslim belgesinde plaka, teslim yeri, tarih, kilometre ve görünen hasarlar yer alsın. Aracın nereye götürüldüğünü yakınlarınıza bildirin.

Olay yerinde kendisini görevli gibi tanıtan kişilere yalnızca aceleyle araç teslim etmeyin. Hizmetin kim tarafından gönderildiğini doğrulayın ve ücret koşulunu sorun.

9. Kolluk geldiğinde ne anlatmalısınız?

Olayı kronolojik ve gözleme dayalı anlatın: Hangi yoldan, hangi yönde, hangi şeritte ilerliyordunuz; manevra ve çarpışma nerede oldu? Bilmediğiniz veya görmediğiniz ayrıntıyı tahmin etmeyin.

Yaralanma şikâyetini, kamera yerlerini, bağımsız tanıkları ve araç hareket ettirildiyse nedenini bildirin. Fotoğraf ve videoları silmeden saklayın; istenen yöntemle teslim edin.

Tutanak içeriğini okuyun. Kimlik, plaka, yön, tarih, saat ve beyanınızda hata varsa imzadan önce düzeltilmesini isteyin. Kolluk tutanağı da sonradan kusur ve sigorta değerlendirmesinde önemli olabilir.

10. Üç örnekle karar verelim

Birinci örnek: İki otomobil yalnız maddi hasarlı, sürücüler ehliyetli ve sigortalı, alkol şüphesi yok, kamu veya üçüncü kişi malı zarar görmemiş ve olayın oluşunda anlaşabiliyorlar. Fotoğraflar alındıktan sonra araçlar güvenli alana çekilip taraf tutanağı düzenlenebilir.

İkinci örnek: Araç kaldırıma çıkarak belediyeye ait bariyere çarptı. Tek taraflı kaza ve kamu malı zararı bulunduğu için özel tutanak uygun değildir; 112 üzerinden trafik birimi çağrılmalıdır.

Üçüncü örnek: İki araçta küçük hasar var ama yolculardan biri boyun ağrısı ve baş dönmesi söylüyor. Olayı yalnız maddi hasarlı saymayın; 112'ye sağlık şikâyetini bildirin.

11. En sık yapılan hatalar

Birinci hata, yaralanmayı gizleyip yalnız maddi hasarlı tutanak düzenlemektir. İkinci hata, alkol veya ehliyet sorunu varken taraf tutanağına yönelmektir.

Üçüncü hata, fotoğraf almadan araçları taşımaktır. Dördüncü hata ise yaralanmalı olayda trafik açılsın diye delilleri keyfî biçimde değiştirmek veya kolluk izni olmadan olay yerinden ayrılmaktır.

Beşinci hata, özel tutanak ile kusur kararını aynı şey sanmaktır. Tutanak olayın belgesidir; kusur daha sonra tutanak, kroki, beyan, fotoğraf ve diğer deliller üzerinden değerlendirilir.

Hangi trafik kazasında tutanak yetmez? polis: sonuç ve son kontrol

Artık hangi kazada 112 ve kolluk gerektiğini, hangi kazada taraf tutanağına geçilebileceğini biliyoruz.

Bir sonraki yazıda kâğıt ve mobil kaza tespit tutanağını satır satır dolduracağız. A ve B aracının kusur anlamına gelmediğini, krokinin nasıl çizileceğini ve imzadan önce hangi alanların kontrol edileceğini göstereceğim.

İlgili yazılar

• Trafik Kazasında Hangi Maluliyet Yönetmeliği Uygulanır?
• Ölümlü Trafik Kazasında Destekten Yoksun Kalma Tazminatı
• Trafik Kazasında Menisküs Yırtığı ve Menisektomi Engel Oranı
• Trafik Kazasında Femur Kırığı Engel Oranı ve Tazminat

Resmî ve birincil kaynaklar

• SBM — Kaza Tespit Tutanağı SSS
• 112 Acil Çağrı Merkezi — Sıkça Sorulan Sorular
• Karayolları Trafik Kanunu
• EGM Trafik Başkanlığı — 2026 Trafik Kanunu Düzenlemesi
• SEDDK — Sigortacılık Genelgeleri

Bilgilendirme: Bu içerik genel bilgi amaçlıdır; somut olayda güncel düzenleme, işlem ve süreler ayrıca incelenmelidir. Somut durumunuz için baroya kayıtlı bir avukatla iletişime geçmeniz gerekir.