Emniyet Kemeri, Kask ve Hatır Taşıması Tazminatı Etkiler mi?

Kask ya da emniyet kemeri kullanılmaması, her trafik kazasında bütün tazminat hakkını ortadan kaldırmaz. Davranışın kazanın oluşmasına mı yoksa yaralanmanın ağırlaşmasına mı etkili olduğu ve bu etkinin kanıtlanıp kanıtlanmadığı incelenir. Hatır taşıması ise farklı bir hukuki değerlendirmedir; aynı başlık altında otomatik bir yüzde uygulanmamalıdır.

Kaza kusuru ile müterafik kusur arasındaki fark

Kaza kusuru; hız, geçiş önceliği, şerit ihlali gibi olayın meydana gelmesindeki davranışları değerlendirir. Müterafik kusur tartışması ise zarar görenin zararın doğmasına veya artmasına katkısını da kapsayabilir. TBK 52, zarar görenin zarara etkili davranışının tazminata yansımasını düzenler.

Örneğin yolcu, sürücünün kırmızı ışık ihlalinden otomatik sorumlu tutulmaz. Buna karşılık emniyet kemeri kullanmamasının belirli bir yaralanmayı ağırlaştırdığı iddiası ayrıca incelenebilir. Bu iki değerlendirme için aynı deliller yeterli olmayabilir.

Emniyet kemeri takmamak otomatik indirim mi?

Hayır. Önce kemerin kullanılmadığı, sonra bunun somut zararla bağlantısı değerlendirilmelidir. Bir idari kural ihlalinin bulunması ile o ihlalin talep edilen bedensel zararı artırması aynı tespit değildir. Yaralanmanın yeri ve biçimi, çarpışma mekanizması ve tıbbi değerlendirme önem taşır.

Sigorta Tahkim Komisyonunun 2026 tarihli karar örneklerinde, illiyet bulunmadığı gerekçesiyle emniyet kemeri indiriminin kabul edilmediği dosyalar vardır. Bu, kemerin önemsiz olduğu anlamına gelmez; tazminat indiriminin olayla ilişkilendirilmesi gerektiğini gösterir.

Kask kullanılmaması nasıl değerlendirilir?

Motosiklet kazasında kaskın varlığı ve uygun kullanımı can güvenliği bakımından kritiktir. Tazminat incelemesinde ise kask eksikliğinin örneğin baş yaralanmasına etkisi ile kazayla ilgisiz bir sonuç arasında ayrım yapılmalıdır. Bacak yaralanması bulunan dosyaya, başka bir baş yaralanması kararındaki indirim oranı gerekçesiz aktarılamaz.

Kask, olay yeri fotoğrafları ve sağlık kayıtları korunmalı; yaralanma mekanizmasına ilişkin uzman açıklaması istenmelidir. Motosiklet kazası tazminatı ayrıca sürücü-yolcu ve sigorta kapsamı ayrımını gerektirir.

Hatır taşıması ne demektir?

Bir kişinin karşılıksız ve hatır için taşınması, KTK 87 çerçevesinde genel hükümlere ilişkin bir değerlendirme doğurabilir. Ancak ücret ödenmemesi tek başına her taşımanın hatır taşıması olduğunu kanıtlamaz. İş veya başka bir menfaat ilişkisi, taşımanın amacı ve tarafların durumu incelenir.

Bu nedenle “arkadaşının aracındaydı, mutlaka %20 kesilir” biçiminde genel bir tarife kurulamaz. İndirimin hukuki temeli ve somut koşulları açıklanmalıdır. Alkollü sürücüyü bilerek araca binme iddiası da bilme, davranış ve zarar ilişkisi yönünden ayrıca değerlendirilir.

İki indirim aynı gerekçeyle uygulanabilir mi?

Aynı davranışın raporda hem kaza kusuru hem ikinci bir indirim adıyla iki kez sayılıp sayılmadığı kontrol edilmelidir. Farklı hukuki nedenlerle birden fazla indirim tartışılabilir; fakat her birinin gerekçesi, matrahı ve uygulama sırası ayrı gösterilmelidir.

Aritmetik örnek: zarar 1.000.000 TL ve varsayımsal indirim %20 ise 800.000 TL kalır. Buna ayrıca ayrı bir gerekçeyle %10 indirim uygulanacaksa 800.000 × %90 = 720.000 TL olur. Bu örnek %20 veya %10 oranının herhangi bir dosyada doğru olduğunu söylemez; yalnız sıralı çarpma ile yüzdeleri toplamanın farklı sonuç verdiğini gösterir.

Raporu kontrol ederken sorulacak sorular

• Davranış hangi belgeyle kanıtlanıyor?
• Hangi yaralanmayı nasıl artırdığı açıklanıyor mu?
• Oran ve matrah gerekçeli mi?
• Aynı olay iki kez indirilmiş mi?
• Yolcuya sürücünün kusuru otomatik yüklenmiş mi?

Trafik kazası tazminat hesaplama aracındaki kusur alanına, müterafik etki ve hatır taşıması yüzdelerini gelişigüzel toplayıp yazmayın. Araç bu hukuki değerlendirmeleri kendi başına yapmaz. Kusur itirazı da tespitin kaynağına uygun başvuru yoluyla yapılmalıdır.

Genel bilgilendirmedir. Hesap yöntemi, hak sahipliği ve başvuru süreleri somut dosya üzerinden değerlendirilmelidir.