Devlet Memurları Kanunu 63. Madde: Süresinde İşe Başlamama

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 63. maddesi, ilk defa, yeniden veya yer değiştirme yoluyla atanan kişinin süresinde göreve başlamamasının sonuçlarını düzenler. Sonuç; atamanın türüne, gecikmenin nedenine ve mazeretin belgeyle ispatlanmasına göre değişir.

Göreve Başlama Süresi Nasıl Hesaplanır?

Memur kanuni izin kullanırken, geçici görevdeyken veya raporluyken atama tebliğ edilmiş olabilir. Kanundaki özel hâllerde sürenin başlangıcı izin, geçici görev ya da raporun bitimine bağlanır. Tebligatın yapılmış olmasıyla başlama süresinin işlemeye başlaması aynı konu değildir; tarihlerin ayrı kaydedilmesi gerekir.

İlk Defa veya Yeniden Atananlar

Belgelendirilebilir zorlayıcı sebep bulunmadan süresinde işe başlanmazsa atama iptal edilir ve kişi bir yıl süreyle devlet memuru olarak istihdam edilemez. Bu sonuç yalnız geç kalınan gün sayısına değil, mazeretin varlığına ve zamanında kuruma bildirilmesine bağlıdır.

Zorlayıcı sebep mevcut olsa bile göreve başlayamama iki ayı aşarsa atamaya yetkili makam atamayı iptal edebilir. İki aylık süre, zorlayıcı sebebin sınırsız biçimde atamayı ayakta tutmadığını gösterir.

Yer Değiştirme Suretiyle Atanan Memur

Hâlen memur olan ve başka yere atanan kişi, süresinde hareket edip zorlayıcı bir neden olmaksızın yeni görevine başlayamazsa kurum tarafından aylık verilmemek şartıyla on güne kadar ek süre tanınabilir. Kanundaki ifade “verilebilir” olduğundan bu süre otomatik değildir; kurumun işlem kurması gerekir.

Verilen ek sürenin sonunda da başlanmazsa memur çekilmiş sayılır. Çekilmiş sayılma, ilk atamadaki atama iptaliyle aynı işlem değildir ve yeniden memuriyete dönüşte 97. maddedeki bekleme süreleri gündeme gelebilir.

Zorlayıcı Sebep Nedir?

Kanun tek tek örnek saymaz. Kişinin iradesi dışında gelişen ve göreve başlamayı fiilen engelleyen ciddi olaylar değerlendirilir. Hastane yatışı, ağır sağlık sorunu, doğal afet, ulaşımın resmî olarak kesilmesi veya benzeri durumlar belgeye bağlanabilir. Taşınma hazırlığının gecikmesi, bilet bulunamaması ya da kişisel tercih çoğu durumda tek başına yeterli görülmeyebilir.

Mazeretin yalnız varlığı değil, gecikmenin tamamını açıklaması önemlidir. Sağlık raporu, hastane kaydı, afet veya ulaşım belgesi ve kuruma yapılan bildirim birlikte saklanmalıdır.

İzin ve Rapor Süreyi Nasıl Etkiler?

Memurun izinli veya raporlu olması atama emrinin tebliğine engel değildir. Ancak 62. maddedeki başlama süreleri izin veya raporun bitiminde başlayabilir. Raporun göreve başlama tarihinden sonra alınması veya farklı bir dönemi kapsaması durumunda gün hesabı değişir. Kuruma yalnız telefonla bilgi verilmesi yerine evrak kayıtlı dilekçe ve belgenin sunulması gerekir.

Atama İptal Edilirse Ne Yapılabilir?

1. Atama emrinin tebliğ tarihi ve yöntemi belirlenir.
2. Aynı yer veya başka yer ayrımı yapılarak 62. madde süresi hesaplanır.
3. İzin, rapor, geçici görev ve yol süresi belgeleri toplanır.
4. Mazeretin kuruma hangi tarihte bildirildiği evrak kaydından gösterilir.
5. İptal veya çekilmiş sayılma işleminin gerekçeli örneği alınır.
6. Tebliğ tarihinden itibaren idari başvuru ve dava süreleri değerlendirilir.

En Sık Yapılan Hatalar

• İlk atama ile naklen atamayı aynı sonuca bağlamak
• 15 günlük sürenin sonunda ayrıca yol süresi bulunduğunu gözden kaçırmak
• Telefonla mazeret bildirmenin yeterli olduğunu düşünmek
• İzin ve raporun tebligatı geçersiz kıldığını sanmak
• On günlük ek sürenin otomatik verildiğini varsaymak
• Atama iptali ile çekilmiş sayılmayı karıştırmak

Sık Sorulan Sorular

Rapor varken atama tebliğ edilebilir mi?

Evet. Rapor tebligata engel değildir; ancak başlama süresinin ne zaman işleyeceği raporun bitiş tarihine göre değerlendirilir.

Bir yıllık yasak her gecikmede uygulanır mı?

Hayır. İlk veya yeniden atamada, belgeyle ispatlanabilir zorlayıcı sebep olmadan süresinde başlamama koşulları aranır.

On günlük ek sürede maaş ödenir mi?

Kanun, bu sürenin aylık verilmemek şartıyla tanınabileceğini düzenler.

İlgili Rehberler

DMK 58: Asli Memurluğa Atanma • DMK 73: Karşılıklı Yer Değiştirme • Sağlık Mazereti Nedeniyle Tayin

Resmî ve Birincil Kaynaklar

• 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu
• Anayasa Mahkemesi – Zorlayıcı Sebep Değerlendirmesi
• Hazine ve Maliye Bakanlığı – Personel Mevzuatı

Bilgilendirme: Bu içerik genel bilgi amaçlıdır; somut olayda güncel düzenleme, işlem ve süreler ayrıca incelenmelidir. Somut durumunuz için baroya kayıtlı bir avukatla iletişime geçmeniz gerekir.