Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) – CMK 231 Güncel 2026 Rehberi

HAGB 2026: Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, ceza mahkemesinin sanık hakkında bir mahkûmiyet hükmü kurmasına rağmen bu hükmün belirli bir denetim süresi boyunca hukuki sonuç doğurmasını ertelemesidir. Denetim dönemi koşullara uygun tamamlanırsa açıklanmayan hüküm ortadan kaldırılır ve davanın düşmesine karar verilir.

2026 güncel durum: HAGB uygulanmaya devam etmektedir. 7589 sayılı Kanun, CMK 231’in HAGB’ye ilişkin hükümlerini yeniden düzenlemiş ve 31 Temmuz 2026’da yürürlüğe girmiştir. Yeni düzenleme; şartlar, denetim, kanun yolları ve HAGB uygulanamayacak bazı suçlar bakımından güncel çerçeveyi belirlemiştir.

HAGB Nedir?

Mahkeme önce sanığın suçu işlediği sonucuna ulaşır ve cezayı belirler. Ardından CMK 231’deki koşulların tamamı varsa hükmün açıklanmasını geri bırakabilir. Böylece mahkûmiyet hükmü askıda kalır; müsadereye ilişkin hükümler dışında kural olarak sanık hakkında sonuç doğurmaz.

HAGB bir beraat kararı değildir. Sanığın suçsuz olduğunun tespiti anlamına gelmediği gibi cezanın infazının ertelenmesiyle de aynı kurum değildir. Önce mahkûmiyet hükmü kurulması, sonra bu hükmün açıklanmasının geri bırakılması söz konusudur.

HAGB Şartları Nelerdir?

• Yargılama sonunda belirlenen cezanın iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası olması
• Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm edilmemiş olması
• Mahkemenin sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışlarına göre yeniden suç işlemeyeceği kanaatine ulaşması
• Suç nedeniyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın aynen iade, eski hâle getirme veya tazmin yoluyla tamamen giderilmesi
• Kanunda ilgili suç bakımından HAGB uygulanmasını engelleyen özel bir hüküm bulunmaması

Bu şartların varlığı dosyaya göre ayrı ayrı değerlendirilir. Ceza miktarının iki yılın altında olması tek başına HAGB kararı verilmesini zorunlu kılmaz; mahkeme olumlu kanaatini veya ret gerekçesini somut olgularla açıklamalıdır.

İki Yıllık Ceza Sınırı Nasıl Hesaplanır?

Sınır, suçun kanundaki soyut cezasına göre değil yargılama sonunda sanık hakkında belirlenen sonuç cezaya göre değerlendirilir. Sonuç ceza iki yıl veya daha az hapis ise ya da doğrudan adli para cezasına hükmedilmişse diğer koşulların da bulunması hâlinde HAGB gündeme gelebilir.

Açıklanması geri bırakılan hükümdeki hapis cezası ayrıca ertelenemez ve kısa süreli hapis seçenek yaptırıma çevrilemez. Mahkeme bu kurumlar arasında dosyanın şartlarına göre hukuki değerlendirme yapar.

Sanığın Kabulü Gerekir mi?

1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen HAGB kararlarında sanığın kabulü şartı kaldırılmıştır. Mahkeme, sanık istemese dahi kanuni koşullar oluştuğunda HAGB kararı verebilir. Buna karşılık 1 Haziran 2024’ten önce verilen kararlar bakımından geçiş hükmü gereğince eski kabul şartı uygulanmaya devam eder.

Yeni sistemde sanığın mahkûmiyet hükmünün esasını denetletebilmesi için HAGB kararına karşı istinaf yolu açılmıştır. Bu nedenle sanığın kabul şartının kaldırılması, kanun yolu güvencesiyle birlikte değerlendirilmelidir.

Zararın Giderilmesi Şartı

Suç nedeniyle doğrudan oluşan maddi zarar tamamen giderilmelidir. Zarar aynen iade, suçtan önceki hâle getirme veya tazmin yoluyla karşılanabilir. Ceza hâkimi, dosyadaki somut ve belirlenebilir zararı esas alır; manevi zarar her durumda bu koşul kapsamında hesaplanmaz.

Zarar Hemen Ödenemiyorsa

Sanık zararı derhâl tamamen gideremiyorsa mahkeme, zararın denetim süresi içinde aylık taksitlerle bütünüyle ödenmesi koşuluyla HAGB kararı verebilir. Taksit planına uyulmaması hükmün açıklanması değerlendirmesine yol açabilir.

HAGB Denetim Süresi

Yetişkin sanık bakımından denetim süresi beş yıldır. Çocuklar hakkında Çocuk Koruma Kanunu gereğince bu süre üç yıldır. Süre, HAGB kararının kesinleşmesiyle işlemeye başlar.

Mahkeme, denetim süresi içinde bir yıldan fazla olmamak üzere belirli bir denetimli serbestlik tedbirine karar verebilir. Eğitim programına devam, ücret karşılığı çalışma veya belirlenen yerlere gitme yükümlülüğü bunlara örnektir. Mahkeme sanığın durumuna göre hiç yükümlülük belirlemeyebilir.

Denetim Süresinde Yeni Suç İşlenirse Ne Olur?

Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmesi ve bu suçtan mahkûmiyet kurulması hâlinde mahkeme açıklanması geri bırakılan hükmü ele alır. Taksit veya denetimli serbestlik yükümlülüklerine aykırı davranılması da aynı sonucu gündeme getirebilir.

Mahkeme her aykırılıkta otomatik olarak önceki hükmü aynen açıklamak zorunda değildir. Yükümlülüğün yerine getirilememesinde sanığın kusuru bulunup bulunmadığını değerlendirerek cezanın bir kısmının infaz edilmemesine veya koşulları varsa yeni bir hüküm kurulmasına karar verebilir.

Yeni Suçun Ne Zaman İşlendiği Önemlidir

Belirleyici olan yeni mahkûmiyet kararının verildiği tarih değil, kasıtlı suçun denetim süresi içinde işlenmiş olmasıdır. Taksirli suçlar kural olarak bu nedenle HAGB’nin açıklanmasına yol açmaz.

Denetim Süresi Sorunsuz Tamamlanırsa

Sanık denetim döneminde kasten yeni suç işlemez ve yükümlülüklerine uygun davranırsa açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılır; kamu davasının düşmesine karar verilir. Böylece askıdaki mahkûmiyet infaz edilmez.

HAGB Adli Sicile İşler mi?

HAGB kararı, kesinleşmiş mahkûmiyetler gibi genel adli sicil kaydında gösterilmez. Bu kararlar, yalnızca soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim ya da mahkeme tarafından istenebilen özel bir sistemde tutulur.

Bununla birlikte bazı meslek, ruhsat veya güvenlik soruşturması düzenlemelerinde HAGB kararına özel sonuç bağlayan hükümler bulunabilir. Bu nedenle ‘hiçbir alanda etkisi olmaz’ şeklinde kesin bir genelleme yapılmamalıdır.

HAGB Kararına Karşı Kanun Yolu

1 Haziran 2024 ve Sonrasında Verilen Kararlar

Bu tarihten itibaren verilen HAGB kararlarına karşı istinaf yoluna başvurulabilir. Başvuru süresi, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftadır. Bölge adliye mahkemesi, mahkûmiyet hükmünün esasını ve HAGB koşullarını inceleyebilir.

1 Haziran 2024’ten Önce Verilen Kararlar

Eski HAGB kararları bakımından itiraz kanun yolu uygulanmaya devam eder. Ayrıca bu eski kararların denetim ihlali nedeniyle açıklanması veya yeniden kurulması hâlinde, geçiş hükmünde gösterilen önceki kanun yolu kuralları dikkate alınır.

Süre uyarısı: Kanun yolu, süre ve merci bilgisi kararın sonunda gösterilir. Tebliğ tarihi esas alınarak dosyaya özgü hesap yapılmalı; yalnızca karar tarihine bakılmamalıdır.

HAGB ile Erteleme Arasındaki Fark

HAGB

Mahkûmiyet hükmü açıklanmaz ve denetim başarıyla tamamlanırsa hüküm ortadan kaldırılarak dava düşer. Genel adli sicilde kesin mahkûmiyet gibi yer almaz.

Hapis Cezasının Ertelenmesi

Mahkûmiyet hükmü açıklanır ve kesinleşir; yalnızca hapis cezasının ceza infaz kurumunda çektirilmesi belirli koşullarla ertelenir. Karar mahkûmiyet niteliğini korur. Bu yüzden iki kurumun adli sicil ve hukuki sonuçları farklıdır.

HAGB Uygulanamayan Bazı Hâller

• Sonuç cezanın iki yıldan fazla hapis olması
• Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûmiyetinin bulunması
• Mahkemenin yeniden suç işlemeyeceği yönünde olumlu kanaate ulaşmaması
• Belirlenebilir maddi zararın kanundaki biçimlerden biriyle giderilmemesi
• Anayasa’nın 174. maddesinde korunan inkılap kanunlarındaki suçlar
• Özel kanunun açıkça HAGB uygulanmasını yasakladığı suçlar
• İşkence, eziyet ve kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği, Anayasa’nın 17. maddesi kapsamında kötü muamele sayılan suçlar

Suç adının listede yer alıp almamasından önce, özel kanundaki yasaklar ve fiilin işlendiği tarihte yürürlükte bulunan hükümler kontrol edilmelidir.

AYM İptal Kararı ve 7589 Sayılı Yeni Düzenleme

Anayasa Mahkemesi 10 Temmuz 2025 tarihli kararında, 7499 sayılı Kanunla yeniden kurulan HAGB sisteminin temelini oluşturan CMK 231/5’in ilk cümlesini Anayasa’ya aykırı buldu. Bağlantılı hükümler de uygulanma imkânı kalmadığı gerekçesiyle iptal edildi.

Mahkeme; yaşam hakkı ve kötü muamele yasağıyla ilgili etkili soruşturma yükümlülüğü, temel haklara müdahale, müsadere ve kanuni güvenceler yönünden düzenlemeyi Anayasa’ya aykırı buldu. Hukuki boşluk oluşmaması için iptal hükümlerinin yürürlüğü dokuz ay ertelendi.

TBMM, iptal hükümleri yürürlüğe girmeden önce 7589 sayılı Kanunun 15. maddesiyle CMK 231’i yeniden düzenledi. Kanun 31 Temmuz 2026’da yayımlandı. HAGB kararlarına karşı istinaf ve kanundaki şartlarda temyiz yolu öngörüldü; karar ve hükmün usul ve esasa ilişkin hukuka aykırılıklar yönünden incelenmesi kabul edildi.

Sık Sorulan Sorular

HAGB alan kişi suçlu sayılır mı?

Mahkeme mahkûmiyet hükmü kurmuştur; ancak hüküm açıklanmadığı için kural olarak hukuki sonuç doğurmaz. HAGB beraat değildir, kesinleşmiş mahkûmiyetle de aynı sonuçlara sahip değildir.

HAGB ikinci kez verilebilir mi?

CMK 231/8’deki kurala göre denetim süresi içinde kişi hakkında kasıtlı yeni bir suç nedeniyle yeniden HAGB kararı verilemez. Suç ve karar tarihleri ile önceki denetim süresinin başlangıcı birlikte incelenmelidir.

HAGB kararı doğrudan hapis yatılması anlamına gelir mi?

Hayır. Açıklanmayan hüküm infaz edilmez. Denetim ihlali üzerine hükmün açıklanması ve kesinleşmesi hâlinde infaz konusu ayrıca değerlendirilir.

Sonuç

HAGB, iki yıl veya daha az sonuç ceza bakımından mahkûmiyet hükmünü denetim süresince askıda tutan bir ceza muhakemesi kurumudur. 7589 sayılı Kanunla 31 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren güncel düzenleme uyarınca sanığın kabulü aranmamakta; HAGB kararlarına karşı istinaf ve kanundaki şartlarda temyiz yolu bulunmaktadır.

Resmî Kaynaklar

• TBMM – 7589 sayılı Kanun ve nihai metin
• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu
• 7499 sayılı Kanun – TBMM Kanun Metni
• Anayasa Mahkemesi – E.2024/98, K.2025/149
• Anayasa Mahkemesi – HAGB İptal Kararı Basın Duyurusu
• 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu

Bilgilendirme: Bu içerik genel bilgi amaçlıdır; somut olayda güncel düzenleme, işlem ve süreler ayrıca incelenmelidir. Somut durumunuz için baroya kayıtlı bir avukatla iletişime geçmeniz gerekir.