Bilişim Suçları Nereye Şikâyet Edilir? Nasıl Yapılır?

Bilişim suçları şikâyeti: Bilişim suçu; bilişim sistemine hukuka aykırı erişim, sistemi engelleme, veriyi bozma veya ele geçirme gibi doğrudan teknolojiye özgü fiilleri ve internetin suç aracı olarak kullanıldığı dolandırıcılık, tehdit, şantaj ya da kişisel veri ihlallerini kapsayabilir. Mağdur, Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluk birimine başvurarak ihbar ya da şikâyette bulunabilir.

Acil yol haritası: Para göndermeyi durdurun, bankanızı hemen arayın, hesap ve şifrelerinizi güvene alın, hiçbir kaydı silmeyin, ekran görüntüsü ve işlem belgelerini koruyun; ardından savcılık, polis/jandarma veya Siber Suçlarla Mücadele birimine başvurun. Devam eden tehdit veya can güvenliği riski varsa 112’yi arayın.

Bilişim Suçu Nedir?

Dar anlamda bilişim suçu, bir bilişim sistemi olmadan işlenemeyen fiildir. Bilişim sistemine izinsiz girme, sistemin çalışmasını engelleme, verileri silme veya değiştirme bu gruptadır. İnternet üzerinden işlenen her suç teknik olarak bilişim suçu sayılmasa da soruşturmada dijital deliller ve siber birimlerin uzmanlığı gerekli olabilir.

• Sosyal medya, e-posta veya bulut hesabının ele geçirilmesi
• Bilişim sistemine yetkisiz erişim ve verilerin kopyalanması
• Sistemi engelleme, bozma, veriyi yok etme veya değiştirme
• Banka veya kredi kartı bilgilerinin kötüye kullanılması
• İnternet, mobil uygulama veya sosyal medya üzerinden dolandırıcılık
• Kişisel verilerin hukuka aykırı kaydedilmesi, yayılması veya ele geçirilmesi
• Çevrim içi tehdit, şantaj, ısrarlı takip, hakaret veya cinsel taciz
• Zararlı yazılım, fidye yazılımı ve oltalama saldırıları

Bilişim Suçları Nereye Şikâyet Edilir?

Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 158. maddesine göre suça ilişkin ihbar veya şikâyet Cumhuriyet Başsavcılığına ya da kolluk makamlarına yapılabilir. Bilişim olaylarında aşağıdaki mercilerden herhangi birine başvurulması mümkündür.

• Olay yerindeki veya ikamet yerindeki Cumhuriyet Başsavcılığı
• Polis merkezi amirliği
• İl Emniyet Müdürlüğü Siber Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü
• Jandarma sorumluluk bölgesinde jandarma karakolu veya ilgili jandarma birimi
• Yurt dışında Türkiye’de takibi gereken suçlar için Türkiye’nin elçilik veya konsolosluğu

Başvuru yanlış bir kolluk birimine yapılmış olsa bile evrak görevli makama gönderilebilir. Ancak zaman kaybını ve dijital delillerin kaybolma riskini azaltmak için olayın niteliği, yer ve hesap hareketleri mümkün olduğunca açık belirtilmelidir.

Siber Suç Şikâyeti Nasıl Yapılır?

1. Olayın kısa kronolojisini çıkarın: ilk temas, bağlantı, ödeme, hesap erişimi ve fark etme zamanlarını yazın.
2. Kullanıcı adı, profil bağlantısı, telefon numarası, e-posta, web adresi, IBAN ve işlem numaralarını kaydedin.
3. Ekran görüntülerini alın; mümkünse tam URL, tarih ve saat görünsün.
4. Banka dekontu, hesap hareketi, e-posta başlığı, SMS ve platform bildirimlerini saklayın.
5. Şüphelinin bilinen bilgilerini ve uğradığınız zararı dilekçede açıklayın.
6. Delillerle birlikte savcılığa, polis/jandarmaya veya Siber Suçlarla Mücadele birimine şahsen başvurun.
7. İfade ve tutanakta eksik veya yanlış bilgi varsa imzalamadan önce düzeltilmesini isteyin.
8. Başvuru veya soruşturma numarasını kaydedin ve ek delilleri aynı dosyaya sunun.

Şikâyet sözlü olarak tutanağa geçirilebilir veya imzalı dilekçeyle yapılabilir. Avukat aracılığıyla başvuru zorunlu değildir. Ancak yüksek tutarlı zarar, çok sayıda şüpheli, şirket sistemi, kripto varlık veya sınır ötesi işlem bulunan dosyalarda profesyonel destek soruşturmanın doğru kurgulanmasına yardımcı olabilir.

Şikâyet Dilekçesinde Neler Bulunmalı?

• Başvuru sahibinin kimlik ve iletişim bilgileri
• Biliniyorsa şüphelinin adı, kullanıcı adı, hesap veya telefon bilgileri
• Olayın tarih sırasına göre açık anlatımı
• Suçun işlendiği platform, uygulama, internet sitesi veya cihaz
• Maddi zarar, tehdit veya başka sonuçların açıklaması
• Banka işlemi, URL, IP kaydı talebi, yazışma ve görsel gibi deliller
• Kamera, tanık veya kurum kaydı bulunuyorsa bunların yeri
• Şüphelilerin tespiti, delillerin toplanması ve kamu davası açılması talebi

Kısa Dilekçe İskeleti

“… tarihinde … platformunda … kullanıcı adlı hesap/kişi benimle iletişime geçti. … yöntemiyle … TL göndermem/hesap bilgilerimi paylaşmam sağlandı. Olayı … tarihinde fark ettim. Eklerde yazışmalar, hesap bilgileri ve banka dekontu bulunmaktadır. Şüpheli veya şüphelilerin tespit edilerek gerekli soruşturmanın yürütülmesini talep ederim.” Metin gerçek olaya uyarlanmalı ve kesin bilinmeyen hususlar tahmin olarak sunulmamalıdır.

Çevrim İçi İhbar Yapılabilir mi?

Emniyet Genel Müdürlüğünün çevrim içi ihbar sayfası ve siber biriminin iletişim kanalları, şüpheli içerik veya olay hakkında bilgi vermek amacıyla kullanılabilir. Ancak çevrim içi ihbar, özellikle takibi şikâyete bağlı suçlarda mağdurun imzalı ve şahsî şikâyetinin yerini her durumda tutmaz.

EGM’nin resmî açıklamalarında, adli işlem yapılması gereken kişisel mağduriyetlerde imzalı dilekçeyle polis merkezi, Cumhuriyet Başsavcılığı veya Siber Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğüne müracaat edilmesi önerilir. Yalnız e-posta göndermekle yetinmek hak kaybına yol açabilir.

Dijital Deliller Nasıl Korunur?

Dijital delil kolay değişebilir veya silinebilir. Ekran görüntüsü yararlı olmakla birlikte tek başına her zaman yeterli değildir. Orijinal cihaz, dosya, e-posta ve mesajlar korunmalı; şüpheliyle yazışma geçmişi silinmemeli ve cihaz gereksiz işlemlerle değiştirilmemelidir.

• Mesajların tamamını, tarih-saat ve hesap adı görünecek şekilde kaydedin.
• Profil ve paylaşımın doğrudan bağlantısını kopyalayın.
• E-postayı yalnız ekran görüntüsüyle değil, mümkünse özgün ileti ve başlık bilgileriyle saklayın.
• Dekont, provizyon, alıcı IBAN ve işlem referansını indirin.
• Zararlı dosyayı açmayın; silmeden ve başkasına göndermeden güvenli biçimde muhafaza edin.
• Ele geçirilen veya incelenecek cihaza format atmayın, fabrika ayarı uygulamayın.
• Bulut ve sosyal medya hesaplarının güvenlik bildirimlerini indirin.
• Delilleri düzenlerken orijinal dosyaların kopyası üzerinde çalışın.

Önemli: Şüpheli cihazı kendi imkânınızla incelemeye çalışmak verileri değiştirebilir. Kurumsal sistemlerde loglar ve kamera kayıtları kısa sürede silinebileceğinden başvuruda bunların gecikmeden muhafaza altına alınmasını açıkça isteyin.

İnternet Dolandırıcılığında İlk Yapılacaklar

• Bankanın veya ödeme kuruluşunun resmî çağrı merkezini hemen arayın; işlemi bildirin ve mümkünse bloke/iade talep edin.
• Kartı, internet bankacılığını ve ele geçirilen hesapları geçici olarak kapatın; şifreleri güvenli başka cihazdan değiştirin.
• Mobil hat ele geçirilmişse operatöre başvurun ve SIM değişikliği kayıtlarını kontrol edin.
• Kripto varlık transferinde platforma işlem kimliğiyle bildirim yapın.
• Tüm işlem belgeleriyle en kısa sürede kolluk veya savcılığa başvurun.

Bankaya bildirim yapmak ceza şikâyetinin yerine geçmez; ceza şikâyeti de bankaya zamanında itiraz yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Her iki süreç eş zamanlı yürütülmelidir. “Paranızı kurtaracağız” diyerek yeniden para isteyen kişilere ödeme yapılmamalıdır.

Sosyal Medya Hesabı Ele Geçirilirse

• Platformun resmî hesap kurtarma adımını kullanın.
• E-posta ve telefon hesabının şifresini güvenli cihazdan değiştirin.
• Tüm açık oturumları kapatın ve iki aşamalı doğrulamayı etkinleştirin.
• Hesaptan gönderilen mesaj ve para talepleri konusunda çevrenizi uyarın.
• Giriş uyarıları, IP/konum bildirimleri ve platform e-postalarını saklayın.
• Hesap üzerinden suç işlendiyse savcılık veya kolluğa başvurun.

Hesabın geri alınması delil ihtiyacını ortadan kaldırmaz. Hesap ele geçirilirken başkalarına gönderilen mesajlar, yapılan paylaşımlar ve dolandırıcılık girişimleri ayrı suçlara konu olabilir.

Fidye Yazılımı ve Zararlı Yazılım Olayları

Ekranda emniyet veya başka bir kurumun adı kullanılarak para istenmesi resmî ceza tahsilatı değildir. EGM, bu tür ekranların fidye yazılımıyla ilişkili olabileceğini ve ödeme yapılmaması gerektiğini belirtir. Cihaz hemen formatlanmamalı; ağ bağlantısı, olayın büyümesini önleyecek şekilde uzman desteğiyle yönetilmelidir.

Şirket veya kurum sisteminde olay varsa bilgi işlem ve hukuk birimine derhâl haber verilmeli; logların, yedeklerin ve etkilenen cihazların bütünlüğü korunmalıdır. Kişisel veri ihlali oluşmuşsa veri sorumlusu bakımından ayrıca bildirim yükümlülükleri doğabilir.

Şikâyet Süresi Var mı?

Bazı suçlar resen soruşturulur, bazıları mağdurun şikâyetine bağlıdır. Şikâyete bağlı suçlarda genel olarak fiil ve failin öğrenilmesinden itibaren altı aylık şikâyet süresi gündeme gelir; ancak suçun maddesi, mağdurun yaşı, nitelikli hâl ve özel kanun farklı sonuç doğurabilir.

Dijital içeriğin internette kalmaya devam etmesi her durumda şikâyet süresini yeniden başlatmaz. Süre hesabı somut fiile göre yapılmalı ve başvuru geciktirilmemelidir. Ceza zamanaşımı ile şikâyet süresi aynı kavram değildir.

İhbar ile Şikâyet Arasındaki Fark

İhbar, bir suç şüphesinin yetkili makama bildirilmesidir ve ihbarcı doğrudan mağdur olmayabilir. Şikâyet ise suçtan zarar gören kişinin failin soruşturulması yönündeki iradesidir. Resen takip edilen suçlarda ihbar soruşturmayı başlatabilirken şikâyete bağlı suçlarda mağdurun süresi içinde şikâyeti gerekir.

Kimliksiz ihbar yapılabilse de somut bilgi içermeyen veya doğrulanamayan bildirimlerin araştırılması güçleşir. Mağdur başvurusunda kimlik, iletişim ve delillerin eksiksiz sunulması işlemlerin ilerlemesini kolaylaştırır.

İçeriğin Kaldırılması veya Erişimin Engellenmesi

Ceza şikâyeti, internetteki içeriği kendiliğinden kaldırmaz. Kişilik hakkı, özel hayatın gizliliği veya farklı bir hukuki menfaat ihlal edilmişse içerik sağlayıcıya başvuru, sulh ceza hâkimliği, erişimin engellenmesi veya hukuk davası gibi ayrı yollar değerlendirilebilir.

Özel hayatın gizliliğine ilişkin acil başvuruların yöntemi ve devamında hâkim onayı gibi süreler 5651 sayılı Kanun kapsamında ayrıca düzenlenir. İçerik kaldırılmadan önce delilin güvenli biçimde tespit edilmesi önemlidir.

Sık Yapılan Hatalar

• Şüpheliyle yazışmaları ve hesap geçmişini silmek
• Cihaza format atmak veya fabrika ayarı uygulamak
• Yalnız ekran görüntüsü alıp bağlantı ve hesap bilgilerini kaydetmemek
• Bankaya geç bildirim yapmak
• Sadece sosyal medya platformuna şikâyet gönderip adli başvuru yapmamak
• Yalnız e-posta ihbarının şikâyete bağlı suçlarda yeterli olduğunu varsaymak
• Dolandırıcıya veya sahte kurtarma hizmetine yeniden para göndermek
• Şikâyet süresinin sınırsız olduğunu düşünmek

Sık Sorulan Sorular

Siber suç şikâyeti e-Devlet’ten yapılır mı?

Bazı ihbar ve kamu başvuru hizmetleri çevrim içi kullanılabilir; ancak ceza soruşturması ve özellikle şikâyete bağlı suçlarda savcılık veya kolluğa usulüne uygun şahsî başvuru en güvenli yoldur.

Şikâyet için avukat gerekir mi?

Hayır. Mağdur doğrudan savcılığa veya kolluğa başvurabilir. Dosyanın teknik veya hukuki karmaşıklığına göre avukat desteği alınabilir.

Ekran görüntüsü delil olur mu?

Ekran görüntüsü delil başlangıcı olabilir; ancak hesap bağlantısı, özgün mesaj, cihaz, platform kaydı ve diğer verilerle desteklenmesi ispat gücünü artırır.

Savcılık şüpheli hesabı bulabilir mi?

Yetkili makamlar somut olayda banka, platform, operatör ve bağlantı kayıtlarını talep edebilir. Tespitin mümkün olup olmadığı kayıtların varlığına, saklama süresine ve uluslararası iş birliğine bağlıdır.

Sonuç

Bilişim suçlarında şikâyet Cumhuriyet Başsavcılığına, polis veya jandarmaya ve Siber Suçlarla Mücadele birimine yapılabilir. En kritik adımlar; zararı durdurmak, banka ve hesap güvenliği önlemlerini almak, dijital delilleri değiştirmeden korumak ve gecikmeden usulüne uygun başvuru yapmaktır.

Resmî Kaynaklar

• Emniyet Genel Müdürlüğü – Siber Suç Nedir?
• Emniyet Genel Müdürlüğü – Siber Suçlar İletişim ve İhbar Kanalları
• Emniyet Genel Müdürlüğü – Siber Suçlar Sıkça Sorulan Sorular
• Adalet Bakanlığı – Ceza Muhakemesi Kanunu
• Adalet Bakanlığı – Cumhuriyet Savcısının Soruşturma Görevi
• USOM – Bireysel Siber Güvenlik Önlemleri

Bilgilendirme: Bu içerik genel bilgi amaçlıdır; somut olayda güncel düzenleme, işlem ve süreler ayrıca incelenmelidir. Somut durumunuz için baroya kayıtlı bir avukatla iletişime geçmeniz gerekir.